قسمت اول

خوزستان چه بود و چه شد
وقتی قرار می شود با این پروفسور دلسوز درباره حال و هوای این روزهای خوزستان صحبت كنیم، به خیلی سال قبل برمی گردد، سال هایی كه خوزستان با ویژگی های عجیب و غریب خود شناخته می شود و البته معتقد است كه این ویژگی ها هنوز هم در این استان وجود دارد: به دلیل عبور 5 رود اصلی از خوزستان، مثل كرخه، كارون، دز و زهر كه باعث شده بود یك سوم آب های ایران در خوزستان باشد و تنها استانی باشد كه نیشكر در سطح های وسیع كشت شده و البته به دلیل وجود آب چغندر قند را در فصل پاییز بكاریم. خوزستان در زمستان معتدل و مناسب كشاورزی است و از این منظر به سه منطقه شمالی و مركزی و جنوبی تقسیم می شود. نفت هم در خوزستان است و غنی است.

اقتصاد مقاومتی نادیده گرفته شد!
وی ادامه می دهد: نود درصد روغن در كشور از خارج وارد می شود در حالی كه برای تحقق اقتصاد مقاومتی می توانیم حجم وسیعی از روغن را از تولید ذرت خوزستان برداشت كنیم چراكه زمین های خوزستان سه بار در سال قابلیت زیر كشت رفتن ذرت را دارا هستند آن هم ذرت درجه عالی است. متاسفانه خوزستان از جنبه های مختلف نابود شد زمانی این استان مهاجرپذیر بود و الان اغلب جمعیتی كه درآنند كوچ می كنند و به سمت استان البزر می آیند. اول از همه آب را از استان گرفتند به سمت مركز بردند، گفتند مركز ایران و استانهایی مثل یزد و قم و اینها را تشنگی شان را رفع كنیم كه ضمن رفع نشدن تشنگی آنها خوزستان نابود شد، اكنون در كارون سبزی كاری می كنند و نیروی انتظامی در آن رژه می رود، شهرداری اهواز نخاله ساختمانی را در كارون می ریزد كه این موارد واقعا تاسف آور است.
وی ادامه داد: با همه این تفاسیر اما سدگتوند را روی رود زدند و گفتند مایه افتخار ایران است و هر سد را گفتند دارای دو تا تاسیسات برقی است غافل از اینكه دیوار آن دارای توده نمكی بود كه در آب حل شد و آب شور شد!!! وقتی این اتفاق رخ داد ناچار شدند و قرار شد دانشگاه تهران بررسی كند از من هم مشورت خواستند و گفتم با این روند خرمای استان هم نابود می شود، همانطور كه اكنون محصولات به شدت كاهش یافته است.
وی گفت: اما آنها ابتدا روی سد رس ریختند و كوبیدند و بعد ریگ ریختند انگار دو تا تا لحاف انداختن روی نمك اما باز هم نمك حل شد آب خرمشهر شور شد. با این روند می گویم اگر این آب ادامه پیدا كند چند سال دیگر مردم خرما هم ندارند.
پروفسور كردوانی گفت: آبادان منطقه كشاورزی است اما اكنون به اشتباه صنعتی شده، این شهر خرماهایی تولید می كرد كه نیاز به سردخانه ندارد؛ بهترین گوجه كه پاییز می آید برای آبادان است اگر60 سال دیگر نفت تمام شود این استان باید برود به سمت كشاورزی.

ریزگرد خوزستان از كجا آمده؟!
این پروفسور ادامه می دهد: خوزستان ریزگرد نداشت و این اتفاق برای كشورهای بیگانه بود و ده سال است شناختیم، ریزگردها از شرق بغداد و غرب عربستان و از سوریه و از لبنان و حتی شهرهای افریقایی كه قسمتیش برای مصر است، آمد. این ریزگردهایی است قطرش دو هزارم میلیمتر است و هزارها متر بالا می رود و می تواند هزاران كیلومتر سفر كند، اما اكنون در داخل هم ریزگرد تولید می شود.
كردوانی گفت: در داخل كشور تالاب هایی كه خشك شدند محل عبور و مرور شده اند همین امر باعث ایجاد ریزگرد می شود، ضمن آنكه خشكسالی و گرم شدن كره زمین و كم شدن بارندگی باعث شده تا استان ها از نظر پوشش گیاهی فقیر شوند و قبلا هزارها هكتار كشت می شد و الان كشت نمی شود و این امر باعث می شود پوشش هوموس نیز از بین می رود و ریزگرد ایجاد می شود.
وی درباره یكی دیگر از علت های ریزگرد خوزستان نیز گفت: طرحی كه در آن 500 هزار هكتار زمین خوزستان را برای آبیاری دارند و برای آن فضا را كنده اند و در حال انتقال خاك هستند هم ریزگرد ایجاد می كند، در كنار آن ریزگردها با نفت و گاز هم ایجاد می شود، در شرق بندر امام(ره) فاضلاب های تمام صنایع را در سطح زمین رها می كنند و ضمن بدبو بودن حفاری چاه نفت خاك بلند می كنند. ریزگردها نخست از جنوب خلیج فارس و بیابان ربع الخالی مربوط به عربستان و امارات كه با تابش آفتاب داغ می شود، آمدند كه ضمن به خطر انداختن سلامت انسان ها حتی با وجود ماسك هم بیش از پیش نفوذ كرده و به دلیل شرجی بالا كه حالت چسبندگی به ریزگرد می دهد فرودگاه ها تعطیل می شود و مساله برای مردم و كشاورز و كارخانه دار ایجاد كرده و باعث می شود زنبورها كندوهای خود را گم كنند و بر همین اساس تولید عسل زنبوردارها هم كاهش چشمگیری بیاید.

برق و آب خوزستانچطور با ریزگردها قطع می شود؟!
كردوانی درباره چرایی قطع آب و برق خوزستانی ها به دلیل وجود ریزگرد نیز توضیح داد: ریزگردهای چسبنده لا به لای فلزها را می گیرد و باعث قطع برق می شود و به این دلیل كه آب مستقیما با برق تولید می شود و حتی چاه هم توربین های برقی دارند به تبع این اتفاق، آب استان هم قطع می شود.

جنگل تاغ و مالچ جواب نمی دهد مدرن شوید
وی درباره مقابله با این پدیده می گوید: طرح هایی راخانم ابتكار به سازمان ملل داده و این سازمان تصویب كرده و گفته ریزگرد موضوع جهانی است بر آن اساس قرار شده از 50 كشور جهان سال دیگر به ایران بیایند و ببینند در ایران چه خبر است، من از همین جا هشدار می دهم كه سازمان محیط زیست و سازمان جنگل ها می خواهند همان برنامه هایی كه در زمان احمدی نژاد داشتند را پیگیری كنند یعنی مالچ نفتی بپاشند و جنگل های تاغ را توسعه دهند،كارهایی كه اصلا جواب نمی دهد و برای دهه چهل است.
كردوانی ادامه داد:گفتند یك میلیون هكتار از بیایان های عراق را سالی 200 هزار هكتار تثبیت كنند و مالچ نفتی بپاشند وخانم ابتكار گفت بین مرزها هم كانون بیایان زدایی معرفی كنیم و اینها را جنگل كاری كنند!! در حالی كه می گویم ریزگردها چند هزار متری بالا می روند و جنگل تاثیری در ممانعت ورود ریزگرد به كشور ندارد ضمن اینكه آب كافی برای جنگل كاری وجود ندارد با این طرح فقط هزینه و سرمایه كشور هدر می رود. مالچ نفتی هم اشتباه است، زمانی تخم گیاه تاغ را می دادند گلدان درست كنند و در دشت برای بیابان زدایی می كاشتند تا ریشه رشد كرده و به پایین برود اما آن جنگل ها دارد خشك می شود چون سطح آب به شدت پایین رفته مثلا در جهرم 600 متر پایین تر آب وجود دارد. انگار در ده هكتار كنار روستای محمدآباد اصفهان بخواهند جنگل بكارند اصلا آب ندارند!

عیوب مالچ نفتی!
مالچ نفتی یازده عیب دارد و مهمتر از همه سرطان زاست، پروفسور كردوانی با اشاره به این نكته ادامه داد: اولین بار مالچ نفتی را در سال 1342 از لیبی خریدیم و برای نخستین بار آن را در فتح آباد بوئین زهرا پاشیدند البته آن زمانم كه ما ریزگرد نداشتیم برای تثبیت ماسه این كار را انجام دادیم، بعد در گمبونه شمال اهواز و حمیدیه و امیدیه و سوسنگرد مالچ پاشیدند و این كار از آن زمان تا كنون تكرار شده است.
وی ادامه داد: اما برای این كار باید نفت را به قیر تبدیل كرده و بعد با آب مخلوط كرد با نفت نباید این كار را كنیم، ضمن آنكه نمك پاشی دارد كه این كار صدمه زننده است، مشكل بعدی این است كه جایی كه مالچ نفتی می پاشیم سیاه شده و بوی نامطبوع داشته و بدتر از همه سرطان زا است، ضمن آنكه ضریب حرارتی منطقه را بالا می برد و باعث از بین رفتن حیواناتی نظیر سوسك و كرم خاكی و پوشش گیاهی منطقه می شود، در عین حال این كار باعث می شود بارانی كه می بارد در خاك نفوذ نكند و بدتر از همه با رفت و آمد در منطقه مالچ از بین رفته و نابود می شود. در آخرین عیب این كار باید گفت قیمت آن گران تمام می شود.

جلوی 50 كشور آبرویمان را بخریم
پروفسور كردوانی با دلسوزی خاصی كه ناشی از علاقه به كشور است ادامه می دهد: گفتم الان بخواهند 50 كشور را به ایران بیاوریم چه چیزی برای ارائه داریم؟! می خواهیم بگوییم چه كرده ایم؟! با همین شرایط اگر نماینده كشورها به ایران بیایند آبرویمان رفته است. برای تثبیت ریزگردها بخصوص كنار روستاهای تهران و سمنان و قم نمی شود مالچ نفتی پاشید، این رویه برای دهه 40 است و برای حفظ آبرویمان باید طرح جدیدی پیشنهاد بدهیم.
وی ادامه می دهد: برای این كار راه حلی را ارائه دادم به رئیس سازمان جنگل ها و رئیس سازمان محیط زیست، گفتم اصلا نگویید این ایده برای من بوده این ایده را به نام خودتان اجرا كنید كه بعد در دنیا افتخارش برای ایران بماند، تا كشورها مثل قنات كه به ناممان ثبت شده مبارزه با ریزگرد و تثبیت شن های روان را هم به نام ما ثبت كنند و برای فرا گرفتن دانش به ایران بیایند اما...
وی گفت: دوست داشتم طرح به عنوان اختراع ایران مشهور شود برای همین و البته هزینه تراشی نكردن برای دستگاه ها گفتم من طرح را می دهم و خودتان صفر تا صد آن را نوشته و پیاده كنید و هیچ پولی نمی خواهم حتی نام مرا هم نبرید اما انگار عده ای منافعشان در ادامه روند قبلی و مالچ پاشی است، می گویند مالچ نفتی می پاشیم و روی آن رفت و آمد نشود تا دوامش بیشتر شود، مگر می شود طرح دهه 40 را اكنون پیاده كرد، سازمان ملل اعلام كرده كشوری كه منابع طبیعی دارد و از لحاظ نظامی اصلا ممكن است غنی باشد اما قوی نیست، كشوری كه تكنولوژی دارد قوی است دلم می خواهد كشور ما در كنار برخوردار بودن از دو موهبت از لحاظ تكنولوژی در حوزه محیط زیست پیشرفت كند و قوی شود.

مائده شیرپور