بر اساس تعاریف وزارت نیرو هدر رفت آب مختص شبكه های آب شرب شهری است و این وزارتخانه آبی كه به دلایل مختلف از دسترس خارج شده و از چرخه مصرف خارج می شود را در شمار هدر رفت آب نمی آورد. به همین دلیل وزیر نیرو در پاسخ به خبرنگار ایانا درباره میزان آبی كه در بخش های شرب، صنعت و كشاورزی هدر می رود و راهكارهای كنترل این مسئله، استفاده از سیستم غرق آبی را عاملی برای هدر رفت ندانسته و این سیستم را با بهره وری پایین معرفی كرد.

به گزارش خبرنگار ایانا، در آستانه دهه مبارك فجر حمید چیت چیان در نشستی خبری كه در وزارت نیرو برگزار شد، با تاكید بر اینكه بهره وری و هدر رفت آب دو مقوله جدا از هم هستند، روش های كشت سنتی و شیوه های آبیاری غرق آبی را به عنوان مدلی با بهره‎وری پایین معرفی كرد.

به گفته وی وقتی در سیستم غرق آبی آب به پای درخت ریخته می شود كه به ریشه برسد، به معنی هدر دادن آب نیست زیرا این آب به داخل زمین دوباره نفوذ می كند.

وزیر نیرو افزود: آنچه به اسم هدر رفت بیان می شود، در خصوص شبكه آب شهرها و روستاها است. در حال حاضر هدر رفت فیزیكی آب به میزان 13 درصد است و با در نظر گرفتن آب به حساب نیامده (آب بدون درآمد) به طور متوسط 24 درصد هدر رفت آب داریم. جلوگیری ازاین هدر رفت نیازمند سرمایه گذاری سنگین است كه شركت های آب و فاضلاب به اندازه توان خود برای بازسازی شبكه های فرسوده كار می كند. برای كاهش یك درصد هدر رفت سالانه، بالغ بر 1200 میلیارد تومان سرمایه گذاری نیاز داریم.

در حالی وزیر نیرو تلفات آب را مختص شبكه شرب شهری می داند كه ما در ایران رسما آب را هدر می دهیم. به دلیل نبود منابع مالی در وزارت نیرو برای آب شربی كه از درز و شكاف لوله های فرسوده خارج می شود و 13 درصد از حجم كل آب تزریق شده به شبكه شرب كشور را شامل می شود، نمی توانیم برنامه ای داشته باشیم. در صنایع دنیا گاهی تا 17 بار آب بازچرخانی می شود اما در ایران بعد از یكبار استفاده از آب در صنعت آن را به فاضلاب تبدیل می كنیم. فاضلاب خانگی كه حدود 85 درصد آن قابل بازچرخانی است، با یكبار مصرف به داخل چاه ها ریخته شده و فقط بخش كمی از این فاضلاب تصفیه می شود. در بخش كشاورزی نیز آب جاری شده در شبكه های روباز، تبخیر شده و كاهش حجم پیدا می كند در نتیجه آب تحویلی به مزارع كمتر از اعدادی است كه محاسبه می شود. بنابراین می توان نتیجه گرفت كه برای جلوگیری از هدر رفت رسما برنامه خاصی نداریم.

سه سد افتتاح و 9 سد را آبگیری می كنیم

به گفته وزیر نیرو در ایام دهه مبارك فجر 9 سد با حجم مخزن 742 میلیون مترمكعب و قدرت تنظیمی یك میلیارد و 186 میلیون مترمكعب، آبگیری خواهد شد. از این سدها 150 مگاوات برق استحصال می شود.

وی اضافه كرد: سه سد در استان های خراسان رضوی، اردبیل و مركزی نیز به مرحله بهره برداری می رسد.

چیت چیان گفت: 12 شبكه آبیاری و زهكشی در این ایام افتتاح می شود. این شبكه در سطحی معادل 56 هزار و 615 هكتار اجرا شده وبرای ساخت آن اعتبارای بیش از 823 میلیارد تومان برای ایجاد این شبكه هزینه شده است. دو شبكه آبیاری و زهكشی نیز در ایام دهه فجر كلنگ زنی خواهد شد.

وی همچنین از افتتاح 21 طرح آبرسانی خبرداد. این طرح ها مجموعا ظرفیت تأمین آب شرب را به میزان چهار هزار و 249 لیتر در ثانیه افزایش می دهد. برای این طرح ها 27.5 كیلومتر تونل و 457.3 كیلومتر خط انتقال ایجاد شده، 140 حقله چاه و شش ایستگاه پمپاژ برای آن، طراحی شده است. تعداد قابل توجهی نیز تصفیه خانه در این ایام به بهره برداری می رسد. در مجموع 865 میلیارد تومان برای این طرح ها هزینه شده است

وزیر نیرو همچنین از اقدامات گسترده برای آبرسانی روستایی در سراسر كشور خبرداد و افزود: در این دهه 391 مجتمع یا تك روستا كه یك هزار و 375 روستا را در بر می گیرد به بهره برداری می رسد. این طرح ها جمعیتی بالغ بر یك میلیون و 145 هزار نفر از روستانشینان كشور را از شبكه آب مطلوب برخوردار می كند.

اگرچه وضعیت ایران در زمینه بازچرخانی فاضلاب چندان مطلوب نیست اما كمبود آب وزارت نیرو رو بر آن داشته كه با كمك بخش خصوصی در این حوزه بیشتر فعال شود. بنابراین به گفته وزیر نیرو در زمینه فاضلاب در دهه فجر 22 طرح فاضلاب به بهره برداری می رسد كه جمعاً برای این طرح ها 991 میلیارد تومان برای ایجاد خطوط انتقال و شبكه جمع آوری هزینه شده و 113 میلیارد تومان نیز برای احداث تصفیه خانه ها اعتبار صرف شده است.

مدیریت بحران آب از طریق منابع جدید و مدیریت مصرف

چیت چیان در پاسخ به پرسشی درباره مدیریت بحران كم آبی در كشور بیان كرد: در دوره دولت یازدهم آب قابل برنامه ریزی زیرزمینی برای تمام 609 دشت كشور به تفكیك محاسبه شده است. آب قابل برنامه ریزی از منابع سطحی و رودخانه ها نیز به تفكیك استان ها و رودخانه ها مشخص شده و سهم هر یك از بخش های محیط زیست، كشاورزی، صنعت، شرب و فضای سبز به تمام دستگاه های اجرایی ذی ربط و استان ها ابلاغ شده است. در این چارچوب بنا داریم در برنامه ششم، 11 میلیارد مترمكعب سالانه از مصرف آب كشور كاهش دهیم تا بتوانیم مصارف و منابع آب را به یك تعادل برسانیم.

وی ادامه داد: اقدامات متعددی در ذیل بخش مسكن، كشاورزی و صنعت باید انجام شود تا مصرف مدیریت شود. همچنین استفاده از منابع آب غیر متعارف در دستور كار است. استفاده از پساب فاضلاب ها یكی از كارهایی است كه می توان انجام داد. استفاده از آب های دریاها كه با شیرین سازی بتوانیم این آب را برای مصارف شرب یا صنعتی محیا كنیم نیز در حال برنامه ریزی است.

وزیر نیرو افزود: توجه به منابع آب ژرف نیز یكی دیگر از برنامه های وزارت نیرو است. در حال مطالعه منابع آب ژرف هستیم تا اگر آب ژرف تجدیدپذیر داشته باشیم، برای شرب و صنعت آن را استحصال كنیم. بارورسازی ابرها و مواردی از این قبیل نیز در دستور كار است و تلاش می كنیم تعادلی بین منابع و مصارف آب ایجاد شود.

به گفته وی طرح شیرین سازی آب دریا فقط مختص شهرهای ساحلی دریاها نیست. اگرچه اولویت با تأمین آب شرب این مناطق است اما طرحی در دست اجراست كه 500 هزار مترمكعب آب شیرین شده خلیج فارس را به كرمان و یزد منتقل كند. همچنین طرح های دیگری برای تأمین آب شرب استان های سیستان و بلوچستان، خراسان جنوبی، رضوی، فارس و اصفهان در دست طراحی است.

كاهش 11 میلیارد مترمكعبی مصرف آب

چیت چیان در پاسخ به پرسشی درباره وضعیت نامناسب بارش ها و اقدامات وزارت جهاد كشاورزی برای بهینه سازی مصرف گفت: در سال آبی جاری كه از مهرماه آغاز شده تا دیروز، مجموعا 72 میلیمتر بارنگی در كشور داشتیم كه این میزان نسبت به مدت مشابه سال قبل 47 درصد كاهش نشان می دهد. میزان بارش ها نسبت به متوسط بلند مدت نیز 33 درصد كاهش نشان می دهد. وضعیت بارندگی در كشور مناسب نیست. البته در روزهای اخیر بارندگی خوبی داشتیم. اما متوسط كل كشور هنوز نه تنها به متوسط نرسیده بلكه یك سوم نسبت به سال های قبل كاهش بارش داشته ایم.

وی اضافه كرد: آن چیزی كه مبنای همكاری وزارت نیرو و جهاد كشاورزی است در شورایعالی آب و در هیات دولت و قانون برنامه توسعه، مورد تاكید قرار گرفته است. مسئولین وزارت جهاد كشاورزی تفاهم خوبی با وزارت نیرو دارند. همه مطلع هستند كه به ناچار باید 11 میلیارد مترمكعب مصارف آب بخش كشاورزی را كاهش دهیم. همكاری های خوبی در جریان است اما این همكاری ها در حد مطلوب نیست.

وزیر نیرو افزود: كاهش مصرف آب به رفتار تك تك كشاورزان مرتبط است. باید شیوه های آبیاری را اصلاح كنیم. به كشت صنعتی یا گلخانه ای روی آورده و برخی محصولات پرآبخواه را در ایران نكاریم. كشت برنج جز در سه استان شمالی در نقاط دیگر با اقلیم ایران سازگاری ندارد كه امیدواریم با همكاری بین مردم و دستگاه های مسئول، به اهداف برنامه ششم دست یابیم.

وی درباره عدم تخصیص اعتبار به طرح تعادل بخشی نیز عنوان كرد: بر اساس قول سازمان مدیریت و برنامه ریزی در انتهای سال اعتباراتی به این طرح تزریق خواهد شد.

چیت چیان در پاسخ به واكنش نمایندگان مجلس به تحركات عراق به روی رودخانه های مرزی تاكید كرد: تا كنون دولت عراق اقدامی عملی به روی رودخانه های مشترك انجام نداده و طرح هایی مد نظر دولت این كشور هست. در حال مذاكره هستیم تا اقدامات انجام شده به نفع هر دو كشور باشد.

وی همچنین از برق ‎دار شدن تمام روستاهای بالای 10 خانوار كشور و استفاده از انرژی تجدیدپذیر برای تأمین نیاز 31 روستای كشور خبرداد.

به گفته وزیر نیرو انرژی تجدیدپذیر به دو دسته انرژی تجدیدپذیر و انرژی تجدیدپذیر نو تقسیم می شود. انرژی تجدیدپذیر از نیروگاه های برق آبی حاصل می شود كه در حال حاضر 15 درصد برق كشور از این منبع تأمین شده و رقم خوبی است. انرژی تجدیدپذیر نو نیز انرژی باد و خورشید است كه دراین زمینه ظرفیت ها قابل قبول نیست، اما با شیوه های اتخاذ شده و متد خرید تضمینی برق از تولیدكنندگان خصوصی، تلاش می كنیم حجم سرمایه گذاری را در این بخش افزایش دهیم.

وی اضافه كرد: امسال 100 مگاوات بر ظرفیت نیروگاه تجدیدپذیر نو تا پایان سال افزوده می شود. در سال آینده نیز بالغ بر 700 مگاوات نیروگاه تجدیدپذیر نو به جمع ظرفیت كشور اضافه خواهد شد. تلاش می كنیم اهداف برنامه پنجم -كه نصب پنج هزار مگاوات نیروگاه تجدیدپذیر در كشور است- را عملیاتی كنیم./

L-951110-02