بی آبی و كم آبی دو پدیده ای هستند كه بروز آنها می تواند جان انسان ها را به خطر اندازد و كشورمان در شرایطی است كه گرچه بهار امسال با بارش های خوب مواجه شد اما همچنان گرفتار خشكسالی است؛ خشكسالی نه تنها محیط زیست را به ورطه نابودی می كشاند بلكه می تواند تغییراتی شگرف در زندگی و محیط های زندگی انسان ها به همراه داشته باشد؛ خطری كه اگر جدی گرفته نشود چه بسا كشورمان را تبدیل به كشوری خشك و خالی از سنكه كند.

گرچه بر اساس تازه ترین آمار منتشر شده از سوی شركت مدیریت منابع آب ایران میزان بارندگی ها در 6 حوضحه اصلی آبخیز كشور با 101 درصد رشد در سال آبی جاری (مهرماه 97 تا 30 تیرماه 98) به 336.9 میلی متر رسیده است اما همچنان بر اساس بررسی صورت گرفته 59 شهر كشور امسال از نظر سطح تنش در وضعیت قرمز (یعنی كمبود بیشتر از 20 درصد) قرار دارند و در پیك مصرف روزانه احتمال كمبود آب در آنها وجود دارد.

تابستان امسال 34 شهر از نظر سطح تنش در وضعیت نارنجی (یعنی كمبود بین 10 تا 20 درصد) قرار دارند و در پیك مصرف روزانه احتمال كمبود آب در آنها وجود دارد. در این سطح نیز 17 شهر دارای كمبود تولید بین 10 تا 20 درصد و دارای مخزن كافی و 17 شهر دارای كمبود تولید بین 10 تا 20 درصد و كمبود مخزن هستند.
140 شهر كشور تابستان امسال از نظر سطح تنش در وضعیت زرد قرار دارند در پیك مصرف ساعتی احتمال كمبود آب در آنها وجود دارد. براساس بررسی صورت گرفته 14 شهر این سطح دارای كمبود تولید كمتر از 10 درصد و كمبود مخازن ذخیره، هفت شهر دارای كمبود تولید كمتر از 10 درصد و دارای مخزن كافی و 119 شهر فاقد كمبود تولید و دارای كمبود مخزن هستند.

«قاسم تقی زاده خامسی» كه معاونت آب و آبفای وزیر نیرو را بر عهده دارد چندی پیش در نشست خبری به موضوع كم آبی پرداخت و با تاكید بر اینكه منابع آبی كشور محدود است، اظهار كرد: مخازن آبی كشور 130 میلیارد مترمكعب كسری دارد و این میزان كسری با یكسال بارندگی تأمین نمی شود، زیرا كشورحدود 10 سال با خشكسالی مواجه بوده است.

وی با اشاره به بارندگی های اخیر كشور، ادامه داد: به دلیل بارندگی ها 76 میلیارد مترمكعب ورودی آب داشتیم، اما همه این میزان را نتوانستیم برای آینده ذخیره سازی كنیم. بخشی از این آب ها به تالاب ها و بخشی به دریاها رفته است.

«حمید رضا جانباز» مدیرعامل شركت مهندسی آب و فاضلاب كشور نیز در این باره گفت: امسال در بیشتر نقاط كشور بارش های خوبی را شاهد بودیم و در حال حاضر به طور كلی در تأمین آب سطحی كشور وضعیت خوبی حاكم است. براین اساس حجم ذخیره تعداد زیادی از سدهای تأمین كننده آب شرب شهرها و روستاها افزایش یافته اما این به معنای آن نیست كه مشكلات كمبود آب حل شده است.

مشكل كم آبی اكنون چنان گلوی بسیاری از نقاط ایران را می فشارد كه احتمال خفگی مردم در آن نقاط بسیار است.

تجهیزات كاهنده مصرف آب، راهكار رهایی از خشكسالی

به نظر بهترین راه برای رهایی از خطر خشكسالی توجه جدی به مدیریت مصرف و قدر دانستن قطره قطره آب است و راهكار اصلی مدیریت مصرف استفاده از تجهیزات كاهنده مصرف است.

«علی سیدزاده» مدیر دفتر مدیریت مصرف شركت مهندسی آب و فاضلاب كشور در گفت و گو با خبرنگار اقتصادی ایرنا، اجرایی شدن كامل طرح استفاده فراگیر از تجهیزات كاهنده مصرف آب را نیازمند واقعی شدن قیمت آب، فرهنگ سازی گسترده، عزم ملی و باور به وجود كم آبی در كشور دانست.
وی درباره سرنوشت طرح توزیع تجهیزات كاهنده مصرف آب، گفت: این طرح ماده ای از قانون توسعه و بهینه سازی آب شرب است كه براساس آن به شركت های آب و فاضلاب این اجازه داده شده تا تجهیزات كاهنده مصرف را برای مشتركان متقاضی در اختیارگذاشته و هزینه های آن را به صورت اقساط از قبض آب آنها كسر كنند.
سیدزاده اضافه كرد: بعد از آنكه این قانون ابلاغ شد، اجرای آن در دستور كار شركت های آب و فاضلاب سراسر كشور قرار گرفت؛ سپس با هدف اجرای این قانون مناطقی به عنوان مناطق آزمایشی مورد نظر قرار گرفت تا رفتار مشتركان بررسی شود و در نهایت، پس از بررسی ها یك آسیب شناسی از این مناطق انجام شد.
در تشریح نتایج این آسیب شناسی، گفت: از آنجا كه در قانون كلمه متقاضی ذكر شده و الزام و اجباری مطرح نشده است، نمی توان به مشتركان الزامی بودن نصب تجهیزات را تاكید كرد.
وی با تاكید بر اینكه با قیمت های كنونی، مشتركان رغبتی به خرید تجهیزات كاهنده آب ندارند، گفت: در شرایطی كه هزینه قبض آب مشتركان بین پنج تا 10 هزار تومان است، آنها نسبت به خرید تجهیزاتی با قیمت 100 تا 150 هزار تومان اقدام نمی كنند.
مدیر دفتر مدیریت مصرف آبفای كشور افزود: همین عوامل سبب شد استقبال چندانی از نصب چنین تجهیزاتی صورت نگیرد.
سیدزاده افزود: گرچه استقبال از این تجهیزات آنچنان كه باید و شاید نبود اما به همه شركت های آب و فاضلاب سراسر كشور ابلاغ شد كه تمهیدات لازم را ایجاد كنند و تا حدودی كه فكر می كنند متقاضی استفاده از این تجهیزات باشد آنها را خریداری كرده و در انبارها قرار دهند و در صورت مراجعه متقاضی بتوانند درخواست وی را پاسخگو باشند.
این مقام مسئول در آبفای كشور با یادآوری این موضوع كه بعد از ابلاغ طرح به شركت های آب و فاضلاب، خیلی از این شركت ها نسبت به فراهم سازی تمهیدات لازم اقدام كردند، ادامه داد: با هدف آگاهی بیشتر مردم اطلاع رسانی از طریق قبض آب مشتركان و شركت های آب و فاضلاب در استان های خراسان شمالی، سیستان و بلوچستان، هرمزگان و اصفهان انجام شد.
به گفته وی، شركت های مذكور درحد اعتبارات خود، نسبت به تامین تجهیزات اقدام كرده تا درصورت مراجعه متقاضی در اختیار قرار دهند.

عباس خسروی كارشناس بخش آب هم در این زمینه گفت: مردم می توانند با راهكارهایی نه چندان هزینه بر نسبت به جلوگیری از هدررفت آب اقدام كنند.

وی بررسی مداوم شیرآلات منازل از نظر سالم بودن، بررسی مداوم كولرهای آبی از نظر هدر نرفتن آب در اثر فرسودگی تجهیزات و هدایت آب های نه چندان آلوده برای آبیاری گل ها و باغچه ها و استفاده نكردن آب برای شست و شوی خودرو را از جمله راهكارهای موثر برای حفظ قطره قطره آب دانست.

اكنون اگر هر فرد ایرانی كه به آب دسترسی دارد عزم خود را برای حفظ هر قطره از این عنصر حیاتی جزم كند، امكانی فراهم خواهد شد تا جمعیت بیشتری از آب سالم برخوردار شوند.

گرچه وزارت نیرو جمعیت برخودار از آب سالم روستایی را 6 میلیون نفر ذكر كرده اما هنوز آب رسانی به بسیاری از نقاط كشور به دلایل متعدد امكان پذیر نشده است.

همین روزهای اخیر اتفاقی ناگور در بخش آب رخ داده و جان كودكی را به خطر انداخته است پس بیاید قطره قطره آب را درست مصرف كنیم.