سعید كیوانی
مردم شهر های خوزستان و بویژه اهواز سال ها است كه حسرت آرامیدن در سایه درختان و تفریح در بوستان ها و فضای سبز شهری را در دل دارند بطوریكه اكنون این استان با منابع ارزشمند خدادادی و به عنوان اولین تولید كننده ثروت ملی و با برخورداری از مناطق شاخص اقتصادی، اكنون به سرزمین آرزوهای برباد رفته ساكنان آن تبدیل شده است. آرزو هایی كه نسل به نسل فقط نقل و قول شده و هیچگاه رنگ واقعیت به خود نگرفته است. آرزوهایی كه مردمان صبور دیاركارون، تحقق اش را تنها در استان های دیگر دیده اند، هوای سالم،آب سالم، فضای سبز مطلوب، جاده مناسب و... از جمله مسایلی است كم كم دارد به خاطراتی مبدل می شود كه احتمال وقوع مجدد آن برای نسل های بعدی در خوزستان میسر نیست.
استان خوزستان در گذر زمان به دلیل برخورداری از موقعیت ویژه در كشور ، همواره شرایط متفاوتی را تجربه كرده است. روزهای حماسه و غیرت ایران در مقابل تهاجم بی رحمانه دشمن شرایط را به گونه ای دیگر برای مردمان این استان، رقم زده است. غیرت مردم خوزستان در این روزها و ایستادگی و دفاع غیورانه آن ها در برابر متجاوزان از یاد رفتنی نیست. با وجود گذشت نزدیك به سی سال از آن روزها و بازگشت آرامش به كشور، اما همچنان استان خوزستان با مشكلاتی دست و پنجه نرم می كند كه صبر و استقامت دراز مدت ساكنان آن در مقابل چنین مشكلاتی باعث فراموشی مسوولین شده است بطوریكه با وجود نقش سازنده ای كه این استان درجایگاه اقتصادی و امنیت و اقتدار كشور دارد اما كمترین سهم را از شرایط مطلوب زندگی به خود اختصاص داده است.
اهواز همیشه تشنه و لبریز از فاضلاب است !
تقریبا روزی نیست كه در شبكه های اجتماعی و رسانه های آنلاین و مكتوب از آ لودگی آب اهواز مطلبی نوشته نشود؛ در این بین مردم نیز بیكار ننشسته اند وتصاویر آب شرب گل آلود در بین شهروندان مرتب دست به دست می شود و دستمایه نقد موافقان و مخالفان عملكرد مسولان استان قرار می گیرد. اما براستی دیگر وقت آن نرسیده كه برای رفع این مشكل چاره اساسی اندیشیده شود؟ كیفیت نامطلوب آب شرب و سرریز مكرر فاضلاب در اهواز اخیرا حتی مورد انتقاد وزیر بهداشت قرار گرفت تا جاییكه سید حسن قاضی زاده هاشمی در یكی از سفرهای خود به خوزستان گفته بود: «ا گر من حوزه درمان را توسعه دهم، بدون اینكه مشكل «فاضلاب» این منطقه حل شود، هرسال گرفتار وبا و بیماری های آمیبی و میكروبی ناشی از آب های آلوده خواهیم بود. اگر فقط درمان را توسعه دهیم ولی صنایع فولاد و نفت و گاز این منطقه به ما كمك نكنند، طبیعی است كه خیلی موفق نخواهیم بود.» شنیدن چنین سخنانی از زبان یك مقام عالیرتبه در دولت به خوبی گویای وضعیت نامناسب آب آشامیدنی استان خوزستان است. تاكید مضاعف كار شناسان هم حكایت از وخیم بودن اوضاع آب دارد، بطوریكه پروفسور پرویزكردوانی جغرافیدان بزرگ ایرانی معتقد است: «این آلودگی در هوا هست و در آب هم است كه موجب شده مردم شهر اهواز و استان خوزستان دست به مهاجرت بزنند. آمار ها نشان می دهد كه سالانه 300 تا 400هزار نفر به جمعیت كرج افزوده می شود، این همان مردم هستند كه دچار آلودگی شده اند.»
البته باید متذكر شد كه طی سال های اخیر فعالیت های خوبی نیز در زمینه آب و فاضلاب صورت گرفته كه از آن جمله می توان به اجرای طرح آب رسانی غدیر اشاره كرد. طرح دراز مدتی همچون طرح آبرسانی غدیر اگر از حمایت برخوردار شود، شاید بتواند با توجه به منحصر به فرد بودن پروژه، تغییرات متفاوتی در كلانشهر اهواز پدید آورد. طرحی كه به منظور آبرسانی به شهرهای خرمشهر و آبادان كلنگ آن بر زمین زده شد و به گفته مسوولان با بهره برداری كامل از طرح غدیر كه بزرگترین طرح آبرسانی كشور از نظر حجم كاری است، مشكل كمی و كیفی آب شرب چهار میلیون و 700 هزار نفر در مناطق شهری و روستایی استان خوزستان تا افق 1415 برطرف خواهد شد. طرح جامع آبرسانی غدیر از سال 88 آغاز شد و با هدف تامین آب 25 شهر و یك هزار و 608 روستای خوزستان اكنون در حال اجراست. با اجرا ی كامل این طرح و سایر طرح های مكمل امید می رود كه آب شرب سالم راهی خانه های مردم شریف و نجیب استان شود و بیش از این شاهد بروز بیماری های ناشی از آلودگی آب در میان شهروندان خوزستانی نباشیم.
جاده ایمن ام آرزو است
همچنین استان خوزستان با برخورداری از پنج هزار و 150كیلومتر جاده ارتباطی و 11 هزار كیلومتر راه روستایی از نظر طول راه ها رتبه پنجم كشور را دارا است. این استان همچنین دارای پنج هزار و 41 كیلومتر راه اصلی و فرعی است كه 6درصد كل راه های كشور را شامل می شود و جایگاه استان در این شاخص رتبه ششم است. با توجه به آماری كه ارائه داده شد، حادثه خیز بودن جاده های استان از سال ها قبل مورد توجه بسیاری از رسانه ها بوده و در سال های اخیر نیز به دلیل عدم برخورداری جاده ها از ایمنی كافی و بی مهری مسوولان ادارات متبوع نسبت رفع مشكلات و رسیدگی به وضعیت جاده ها مورد نقد بسیاری از مردم و مسوولان قرار گرفته است. انتشار تصاویر دلخراش از صحنه های تصادف، ریزش كوه و نامناسب بودن روكش آسفالت جاده ها و... از جمله موضوعات مورد بحثی است كه كمتر كسی در بدنه وزارت و اداره راه و شهرسازی نسبت به رفع آن در خوزستان واكنش نشان داده و مساعدت سایر تصمیم گیران را طلبیده است. اما مشكل كار كجاست؟ چرا مردم خورستان از داشتن جاده ایمن و مناسب نیز برخودار نیستند؟ آیا بازهم عدم رفع این مشكل به كمبود اعتبارات باز می گردد؟
در همین رابطه، احمد سیاحی معاون سابق عمرانی استانداری خوزستان گفته است كه « به طور كلی صدمات جاده های خوزستان ناشی از حمل و نقل ترانزیتی كالاهایی با منافع ملی است و اعتبارات استانی موجود پاسخگوی رسیدگی به جاده های استان نیست. وی تصریح كرد: برای ساماندهی جاده ها 75 میلیارد تومان اعتبار در نظر گرفته شده است كه پس از پیگیری های صورت گرفته، وزیر راه و شهرسازی قول داد تا رقم این اعتبار را افزایش دهد. سیدحسین میرشفیع، معاون راه روستایی وزیر راه و شهرسازی نیز بر این نكته تاكید داردكه : «طرح راه سازی در روستاها به دلیل كمبود اعتبارات نیمه كاره باقی مانده و متاسفانه امسال نیز تخصیص اعتبار برای راه های روستایی نداشتیم. بخش دیگری ازمشكل هم موضوع عدم رعایت مسایل ایمنی است؛گرچه مدیركل حمل و نقل و پایانه های خوزستان در همایش راهوران محله، از اختصاص 820میلیارد ریال از سوی سازمان راهداری و حمل و نقل جاده ای برای ارتقاء ایمنی راه های این استان در سال جاری خبر داده بود اما به نظر می رسد با تحقق آرزوی داشتن جاده خوب برای خوزستانی ها فاصله زیادی داریم؛ جاده هایی كه كمین گاه مرگ شده اند، مرگی گاه زودرس برای طفلی در آغوش مادر یا جوانی آماده تشكیل خانواده! جدای از عدم رعایت مسایل ایمنی توسط قربانیان و مجروحان حوادث، مسوولان امر نیز باید بیش ازگذشته بستر های لازم را برای كاهش مرگ و میر ناشی از حوادث جاده ای فراهم آورند. آماری كه به گفته مسعود مصدقی، معاون حمل و نقل اداره كل راهداری و حمل و نقل جاده ای خوزستان، میزان آن به دلیل فرسوده بودن ناوگان حمل و نقل برون شهری در هفت ماه نخست امسال افزایش یافته است.
نبود فضای سبز و هوای پاك گریبانگیر تمام استان
بنا بر اطلاعات منتشر شده سرانه فضای سبز اهواز 13.8می باشد كه با توجه به صنعتی بودن كلانشهراهواز، این مقدار 11 متر كمتر از حد استاندارد است. همچنین هزینه نگهداری هر هكتار از فضای سبز در اهواز حدود 100 میلیون ریال است و 30 درصد آب مورد نیاز این فضا از آب آشامیدنی شهر اهواز استحصال می شود. این در حالی است كه اهواز جزو مناطق با اقلیم خشك محسوب می شود و باوجود گذشت 4سال از اجرای پروژه كمربند سبز اهواز این طرح تاكنون كمتر از10 درصد پیشرفت فیزیكی داشته است. بر اساس آمار رسمی، اهواز پس از اصفهان و تهران، بیشترین آلودگی هوا را دارد، میزان آلودگی هوا در این شهر روزبه روز افزایش یافته و شدیدتر می شود. مهم ترین علت آلودگی هوای اهواز، گرد و غبار و حمل و نقل درون شهری است و دیگر عامل آلودگی ها گسترش افسارگسیخته بافت شهری و رسیدن آن به كارخانه هایی مانند ایران كربن و فولاد خوزستان است. بر اساس برنامه های سازمان محیط زیست، در صورت افزایش 500 هكتاری پوشش گیاهی در شهر اهواز و انجام پروژه كمربند سبز، بین چهار تا شش درجه از گرمای هوا در اهواز كاسته خواهد شد و آلودگی هوا نیز تا حد چشمگیری پایین خواهد آمد. از پاییز 1385 استان خوزستان درگیر پدیده توفان خاك شده است كه زیان های فراوانی چه از لحاظ سلامتی و چه مالی برای شهروندان به بار آورده است. در این میان اما داستان كنوكارپوس از همه موضوعات فضای سبز اهواز شنیدنی تر شد، دعوای رسانه ای مابین شورای شهر و دانشگاه علوم پزشكی اهواز از یك سو و اجرای مصوبات شورای سلامت و اصرار برخی مدیران استانی در قطع درختان كنوكارپوس از سوی دیگر باعث شد كه برخی این موضوع تخصصی را سیاسی جلوه دهند. مردم شهرهای خوزستان و بویژه اهواز سال ها است كه در حسرت آرامیدن در سایه درختی و تفریح در بوستان و فضای سبزی هستند. فضای سبزی كه حق آن ها است و كمتر بدان توجه شده است؛ این در حالی است كه درتبریز به عنوان یكی دیگر از كلانشهر های صنعتی ایران، سالانه 8 میلیون نفر از پارك ائل گلی بازدید می كنندو رقابت شهرداری های مناطق در افزایش سرانه فضای سبز در نوع خود جالب است.
به هر جهت امیدواریم شهروندان اهوازی روزی شاهد رقابت مناطق مختلف شهرداری ها در افزایش سرانه فضای سبز شهر خود باشند؛ اما در بحث ریزگرد ها و ناسالم بودن هوای شهر های استان، رفع مشكلات آب شرب و فاضلاب و از همه مهم تر حفاظت از محیط طبیعی رودخانه كارون، خوزستان نیازمند توجه مسوولان استانی و در راس آن مدیران كشوری است. در این بین نقش نمایندگان استان را برای پیگیری مطالبات مردم در بحث آب، هوا، فاضلاب، جاده، فضای سبز و مهم تر از همه رودخانه حیات بخش كارون نباید نادیده گرفت. تراژدی آرزوهای خوزستانی ها پایانی ندارد، انتقال آب كارون، فاضلاب شهری، اتوبوس های بین شهری،آسفالت خیابان های شهر،اشتغال جوانان، بیكاری و مشكلات حاصل از آن و البته قدیمی تر بازسازی ناتمام برخی از محلات جنگ زده خرمشهر و آبادان و... بخشی از مشكلات استانی است كه مردمانش شایسته بهترین ها هستند و خسته از شعار های همیشگی مسوولان!