نفت و انرژی
اقتصاد ایران: بجنورد- ایرنا- منابع آبی استان 863 هزار نفری خراسان شمالی با چهار هزار و 392 حلقه چاه، 627 رشته قنات و 2هزار و 635 دهنه چشمه اكنون به علت خشكسالی ها در وضعیت بحرانی قرار دارد به همین منظور مدیران آب منطقه ای، آبفا و آبفار در میزگرد ایرنا به دغدغه های استان در این زمینه پرداختند.

سال ها است كه قلب چشمه و رودها از تشنگی به تپش افتاده است و صدای آب این روزها گرفته تر از همیشه است، با اینكه همه می دانند فاجعه ای بزرگ به نام بحران آب در راه است، گویا صدای آب به خوبی شنیده نمی شود.
این گلایه های مدیران حوزه آب خراسان شمالی است كه به مناسبت هفته صرفه جویی در مصرف آب در میزگرد ایرنای استان بیان شد.
گرمای هوا و فرا رسیدن تابستان زمینه افزایش مصرف آب را بیش از پیش فراهم كرده است، كمبود آب و گلایه ها از مصرف بی رویه آب در بخش های مختلف، سال ها است كه مطرح می شود و به گفته كارشناسان تا زمانی كه قیمت آب واقعی نباشد، مردم انگیزه ای برای صرفه جویی و مدیریت مصرف ندارند.

ارزان ترین آب در خراسان شمالی
مدیرعامل شركت آب و فاضلاب خراسان شمالی در این باره با بیان اینكه آب آشامیدنی این استان ارزان ترین آب در كشور است گفت: اكنون هر متر مكعب از آب آشامیدنی برای هر شهروند، سه هزار ریال است كه هزینه تمام شده برای این شركت به ازای هر متر مكعب، 10 هزار ریال است كه با تحویل گرفتن آب سد شیرین دره، این رقم به 27 هزار ریال می رسد.
غلامحسین ساقی اظهار داشت: تا زمانی كه قیمت ها اصلاح نشود، مشتركان انگیزه ای برای صرفه جویی ندارند.
وی خاطرنشان كرد: آب سد شیرین دره هنوز از شركت آب منطقه ای به شركت آب و فاضلاب استان تحویل نشده است در صورتی كه این اقدام انجام شود به یقین در تامین هزینه ها با مشكل روبه رو خواهیم شد.
وی افزود: هر مشترك در این شركت بطور متوسط 13.6 مترمكعب آب مصرف می كند و سرانه مصرف هر مشترك در الگوی تعریف شده، 20 مترمكعب در هر ماه است اما ما خواستار تغییر این الگو هستیم.
ساقی تصریح كرد: الگوی مصرف آب، در زمانی تعریف شده كه بعد خانوار ایرانی حدود پنج نفر بود اما اكنون بعد خانوار به سه نفر كاهش یافته است و منابع تامین آب بشدت كاهش یافته است، بر این اساس الگوی مصرف هم باید كمتر شود.
مدیرعامل شركت آب و فاضلاب خراسان شمالی تاكید كرد: پیشنهادهای لازم در این باره داده شده است و انتظار می رود سرانه الگوی مصرف به 15 متر متركعب در هر دوره كاهش یابد.
مدیرعامل شركت آب و فاضلاب خراسان شمالی با اشاره به اینكه كاهش بارندگی ها و افزایش جمعیت سبب شده تا در تامین آب آشامیدنی مورد نیاز شهروندان در برخی از شهرها با مشكل روبه رو شویم گفت: یكی از علت های مهم در نبود صرفه جویی در مصرف آب، پایین بودن قیمت آن است.
وی افزود: مسئولان مرتبط با مصوب شدن افزایش قیمت آب بها باید قبول كنند كه در وضعیت كنون، میزان درآمدهای آب با هزینه ها همخوانی ندارد و باید در این باره تعامل بیشتری با شركت آب و فاضلاب وجود داشته باشد.
ساقی درباره بالا بودن میزان مصرف آب در بخش كشاورزی اظهار داشت: میزان مصرف آب در این بخش زیاد است و ما در حالی از صادرات تولیدات این بخش همچون صادرات رب گوجه فرنگی، ابراز خوشحالی می كنیم كه آب زیادی برای تولید این محصول صرف شده و ما در حقیقت آب صادر كرده ایم.
مدیرعامل شركت آب و فاضلاب خراسان شمالی تصریح كرد: در استان خشك همچون خراسان شمالی، دام مازاد بر نیاز تولید و از استان خارج می شود.

مصرف آب آشامیدنی برای سیراب كردن دام
مدیرعامل شركت آب و فاضلاب روستایی خراسان شمالی نیز از بالا بودن میزان مصرف آب آشامیدنی در بخش های مختلف كشاورزی انتقاد كرد و گفت: متاسفانه مصرف آب در بخش كشاوری زیاد شده و توسعه استان بر محور آب بوده است.
حمید روشن روان افزود: اكنون هشت درصد از منابع آب قابل استحصال در استان به مصرف آشامیدنی می رسد و شركت آب و فاضلاب روستایی و شهری كنترل دقیقی از میزان تولید و مصرف در دست دارند اما در بخش كشاورزی این اتفاق نمی افتد.
وی اظهار داشت: اكنون شاهد توسعه دامداری ها و گلخانه ها و یا درخواست برای توسعه آنان هستیم و این تقاضا ها، درخواست تخصیص آب را به همراه دارد.
روشن روان با بیان اینكه تا كی باید استراتژی در استان باید این باشد و تا كی باید اینگونه از منابع آب استفاده كنیم گفت: اكنون ظرفیت مراتع جوابگوی نیاز دام موجود نیست اما تولید و پرورش دام در استان روبه افزایش است، اكنون هر جا كه خط انتقال آب كشیده شده ده ها تقاضا برای اختصاص آب روبه روبه ما ارائه می شود.
وی با بیان اینكه با این میزان جمعیت در روستاها، مشكلی در تامین آب آشامیدن مشتركان نداریم گفت: باید تقاضاها و مصرف آب در بخش كشاورزی مدیریت شود اما متاسفانه اكنون باغ ها در حال توسعه است، تولیدكننده در روستا باغ ایجاد كره و تانكر آبرسانی می كند اما این قابل قبول نیست كه با تانكر بتواند این میزان باغ را با تانكر آبرسانی كند.
روشن روان خاطرنشان كرد: شركت آب و فاضلاب روستایی تكلیفی برای تامین آب بخش كشاورزی ندارد اما مردم به اقتضای معیشت خود و پرورش دام، آب تولیدی این شركت را به مصرف دام می رسانند.
وی با بیان اینكه در مصرف آب كشاوری تا كجا می خواهیم ادامه دهیم گفت: اكنون در شرایط فعلی، به اجبار آب از خاكی كه ضعیف است می خواهیم محصول كشاورزی برداشت كنیم، با وجود كم بودن آب، دامداری ها توسعه یافته است، تولیدكنندگان در قارلق و شهرك بیدك شهرستان بجنورد و یا در خانلق و امام سجاد شیروان دام نگهداری می كنند و آب مورد نیازدام را از آب تولیدی این شركت تامین می كنند.
وی همچنین از مصرف بی رویه آب در برخی مدارس انتقاد كرد و گفت: آموزش و پرورش كه به عنوان نهادی فرهنگی باید متولی نهادینه كردن كم مصرف كردن باشد توجه شایسته ای به مدیریت مصرف ندارد، بعضا در مدارس روستایی استان شاهد تهیه رب گوجه فرنگی بوده ایم.
وی از مصرف آب برای شست و شو در ادارات و بانك ها نیز انتقاد كرد و گفت: چرا باید بانك ها نهادهای غیردولتی تعرفه واقعی برای بهای آب مصرفی پرداخت نكنند؟

77 درصد از روستاییان خراسان شمالی از آب سالم بهره مندند
مدیرعامل شركت آب و فاضلاب روستایی خراسان شمالی گفت: هم اكنون با اقدامات انجام شده در سال های گذشته، میزان بهره مندی روستاییان استان از آب آشامیدنی سالم به 77 درصد رسیده است.
روشن روان اظهار داشت: شاخص بهره مندی روستاییان استان از آب آشامیدنی سالم در سال 92، 71 درصد بود كه از متوسط كشوری در این شاخص كه 77 درص بود پایین تر بود.
وی خاطرنشان كرد: اكنون میزان بهره مندی روستاییان استان از آب آشامیدنی سالم 77 درصد است كه به میانگین كشوری رسیده است.
روشن روان در بخش دیگرسخنان خود در باره مشكلات تامین آب آشامیدنی روستاییان گفت: كاهش بارندگی ها سبب شده تا در تامین آب آشامیدنی مورد نیاز روستاییان با مشكل رو به رو شویم البته در این میان، افزایش جمعیت و ارتقای فرهنگ نیز سبب شده تا میزان مصرف آب افزایش داشته باشد.
وی با بیان اینكه آب مورد نیاز روستاییان استان از 257 حلقه چاه و 188 دهنه چشمه و قنات تامین می شود تصریح كرد: برای تامین آب اشامیدنی مورد روستانی استان اكنون به طور متوسط 100 لیتر بر ثانیه كسری داریم.
مدیرعامل شركت آب و فاضلاب روستایی خراسان شمالی خاطرنشان كرد: برای جبران این میزان كسری آب باید 57 حلقه چاه حفر و تجهیز شود كه اعتبار مورد نیاز در این زمینه 300 میلیارد ریال براورد شده است.

آب كشاورزی رایگان است
مدیرعامل شركت آب منطقه ای خراسان شمالی نیز گفت: اكنون یك میلیارد مترمكعب آب در بخش كشاورزی استان مصرف می شود بدون اینكه ریالی بها برای آن پرداخت شود.
سید ابراهیم علوی اظهار داشت: تا زمانی كه تولیدكننده برای مصرف آب، بها پرداخت نكند برای صرفه جویی و مدیریت مصرف انگیزه ای ندارد.
وی افزود: در سال آبی جاری یعنی از ابتدای مهرماه تا كنون تنها 173.2 میلی متر بارندگی در استان به ثبت رسیده این در حالی است میزان بارندگی در سال گذشته در همین مدت 176.8 میلی متر بود.
علوی اظهار داشت: میزان بارندگی ها در بلند مدت 241.6 میلی متر به ثبت رسیده است كه بر این اساس میزان بارندگی ها حدود 30 درصد كاهش یافته است.
وی خاطرنشان كرد: كاهش بارندگی ها سبب كاهش میزان آبدهی رودخانه ها و آب ورودی به سدهای استان شده علاوه بر آن كاهش میزان بارندگی ها سطح آب های زیرزمینی در دشت های استان را نیم تا یك متر كاهش داده است.
وی تصریح كرد: خراسان شمالی در سال آبی 95-96 جزو پنج استان درگیر با خشكسالی شدید قرار گرفت و امسال نیز برای دومین سال پیاپی به عنوان استان دچار خشكسالی شدید شناخته می شود.

كاهش 25 درصدی آب سدها
علوی با بیان اینكه اكنون حجم آب ذخیره شده در سدهای استان به نسبت مدت مشابه پارسال 25 درصد كاهش یافته است افزود: سال گذشته 73.7 میلیون مترمكعب آب در مخازن سدهای استان ذخیره بود اما این رقم اكنون به 57.9 میلیون مترمكعب رسیده است.
وی با اشاره به اینكه برای مدیریت مصرف آب، اقدامات پیشگیرانه در این شركت در حال انجام است اظهار داشت: كشت پاییزه در پایین دست سدها بارز و بیدواز استان انجام نشده و در كشت های بهاره نیز آب كشاورزی تنها به باغ ها اختصاص یافته است.
وی گفت: سهم آب كشاورزی از سد بارزو شیروان امسال 6 میلیون مترمكعب بود كه تا كنون پنج میلیون مترمكعب آب تحویل شده است و یك میلیون مترمكعب نیز تابستان در اختیار كشاورزان قرار می گیرد.
وی اظهار داشت: كاهش بارندگی و تغییر اقلیم، سبب شده تا خشكسالی به گونه ای در كشور و استان پایدار شود و دیگر نمی توان گفت خشكسالی پدیده ای است كه یك سال هست و سال آتی مرتفع می شود از این رو باید خود را با كم آبی سازگار كنیم.
وی گفت: در این باره برنامه هایی در سطح كشور و نیز در شورای حفاظت از منابع آب استان در حال پیگیری است، سند سازگاری با كم آبی استان تدوین شده و قرار است در هفته جاری در شورای حفاظت از منابع آب به تصویب برسد.
وی افزود: این سند، چراغ راه برای برنامه های تعادل بخشی آب خواهد بود و به نوعی برای مدیریت مصرف آب ریل گذاری می شود.
وی گفت: كنترل برداشت از دشت های ممنوعه و ممنوعه بحرانی استان، پر و مسلوب المنفعه كردن چاه های غیر مجاز، جلوگیری از اضافه برداشت از چاه های دارای مجوز از جمله برنامه های تعادل بخشی منابع آب زیر زمینی است.
وی افزود: اجرای این برنامه ها امسال 160 میلیارد ریال اعتبار دارد كه نیمی از این اعتبار از منابع ملی و نیمی نیز از منابع استان تامین می شود.
علوی خاطرنشان كرد: از11 دشت استان، چهار دشت ممنوعه، چهار دشت ممنوعه بحرانی و سه دشت آزاد است.
وی گفت: مخازن آب های زیر زمینی استان در دشت های ممنوعه و ممنوعه بحرانی به صورت تجمیعی 2 میلیارد مترمكعب كسری دارند كه نیمی از كسری مخازن دشت های استان مربوط به دشت اسفراین است.
علوی افزود: در این سال ها با اقدامات انجام شده جلوی شدت افت سطح منابع زیرزمینی دشت اسفراین گرفته شده است.
وی خاطرنشان كرد: از منابع دشت های استان سالانه 140 میلیون مترمكعب آب برداشت می شود كه 105 میلیون مترمكعب از این میزان به صورت اضافه برداشت از چاه های مجاز و مابقی یعنی معادل 35 میلیون مترمكعب از چاه های غیرمجاز برداشت می شود.
مدیرعامل شركت آب منطقه ای خراسان شمالی گفت: در برنامه های تعریف شده برای مدیریت مصرف منابع زیر زمینی، قرار است تا سال 1400 تمام سه هزار و 800 حلقه چاه غیرمجاز استان مسدود شوند و امسال بیش از 500 حلقه چاه غیرمجاز در استان بسته می شود.