خشكسالی در كرمان به مرحله بحرانی رسیده است، تا جایی كه با گرم شدن هوا مسئولان از جیره بندی آب در روزهای آینده در این استان خبر داده اند. بر اساس آمارهایی كه سال گذشته اعلام شد، بارندگی در كرمان هشت برابر كاهش یافته است، درحالی كه در پایان سال گذشته استان كرمان با بارندگی های شدیدی مواجه بود و اغلب سدها و برخی تالاب های استان آبگیری شد. گرمای شدید اما به آب باران امان نداده و حالا در كمتر از سه ماه كرمان با بحران آب مواجه شده است. استان كرمان بیش از 18 سال درگیر خشكسالی خانمانسوزی است كه صدها روستا را نابود و هزاران خانوار روستایی را روانه حاشیه شهرهای بزرگ و كوچك كرده و مشكلات اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی در حالی كرمان را به شدت تهدید می كند كه بارندگی های ماه های اخیر كرمان باوجود بروز سیلاب های مخرب در شرق و جنوب استان نیز نتوانسته دردی از بی آبی كرمان درمان كند. درحالی متوسط بارش استان كرمان در سال زراعی جاری (از مهر 95 تا پنج خرداد) نسبت به سال زراعی گذشته افزایش چشمگیری داشته اما متوسط بارش شهر كرمان وضعیت ناامیدكننده ای دارد. متوسط بارش شهر كرمان از مهر 94 تا پنج خرداد 95، 83,2 میلی متر بود كه در همین بازه زمانی در سال زراعی جاری به 85,3 میلی متر رسیده كه نشان از افزایش حدود دو میلی متری متوسط بارش دارد. این درحالی است كه متوسط بارش استان كرمان در بازه زمانی یادشده در سال زراعی گذشته 117,3 میلی متر بوده كه در سال جاری به 150,9 میلی متر رسیده؛ یعنی 33,6 میلی متر افزایش. همچنین شهر كرمان ششمین شهر كم بارش در میان 23 شهر استان در سال زراعی جاری بوده و تنها شهرهای نرماشیر، كوهبنان، راور، بم، انار و ارزوئیه وضعیت بدتری از شهر كرمان دارند.
مردم خشكسالی را فراموش نكنند
سطح آب های زیرزمینی در برخی دشت های كرمان تا هفت متر كاهش یافته و رئیس ستاد بحران كرمان به می گوید: خشكسالی مهم ترین معضل و مشكلی بوده كه كرمان با آن مواجه است. محسن صالحی اضافه می كند: مردم كرمان هیچگاه نباید از كنار خشكسالی و كم آبی به سادگی بگذرند زیرا بیشترین خسارات به زیرساخت های استان از طریق خشكسالی وارد آماده و این روند ادامه دارد. او درباره طرح همیار آب گفت: این طرح، بسیاری از مشكلات را كاهش داده اما واقعیت این است كه وسعت و بحران خشكسالی در كرمان كه از آن به عنوان سونامی خشك یاد می شود، بسیار گسترده تر از تصور است. او درحالی كم آبی را بحران جدی استان كرمان می نامند كه مردم تصور می كردند به دلیل بارش های سال گذشته كرمان كمتر با مشكل آب مواجه خواهد بود. مشاور مدیرعامل آب منطقه ای استان كرمان نیز خواستار همكاری مردم برای مقابله با خشكسالی شد و افزود: باید فرهنگ صحیح استفاده بهینه از منابع آب موجود در جامعه تبیین شود و دراین صورت است كه می توان گام های مؤثری برای مقابله با خشكسالی برداشت. اصغر طبیان اما معتقد است در كنار طرح همیاران آب باید فرهنگ مردم درزمینه مصرف آب اصلاح شود زیرا مردم باید بدانند كشور در حال تغییر اقلیم است و نباید مانند گذشته از منابع آبی استفاده كنند. او همچنین به كاهش 15 درصدی بارندگی در كرمان و خشك شدن بسیاری از رودخانه ها و حوزه های آبریز استان اشاره كرد.
جیره بندی آب در كرمان
«شهر كرمان در وضعیت قرمز كم آبی قرار دارد.» این را محمد طاهری، مدیرعامل شركت آب و فاضلاب استان كرمان می گوید.به گفته او، وضعیت كم آبی در تابستان امسال به مراتب بدتر از تابستان های گذشته است و «كرمانی ها تابستان سختی پیش رو خواهند داشت.» بی آبی اگرچه موضوع جدیدی برای استان كرمان نیست و چندین سال است كه بحران آب به مهم ترین چالش و آسیب پهناورترین استان كشور بدل شده اما امسال به نظر می رسد وضع بدتر از قبل باشد. «اگر مردم مدیریت نكنند، به طور قطع برای تأمین آب شهر كرمان، آب جیره بندی می شود.» به گفته او، وضعیت دیگر شهرها از شهر كرمان بهتر است و احتمال جیره بندی آب در مركز استان بالاست، اگرچه نمی توان وضعیت دیگر شهرهای استان را هم مطلوب ارزیابی كرد. در حالی احتمال دارد امسال آب در شهر كرمان جیره بندی شود كه تابستان گذشته شركت آب و فاضلاب برای تأمین آب در طول روز، از شیوه افت فشار آب در طول شب استفاده می كرد و به جز چند قطعی محدود، مشكل دیگری پیش نیامد اما امسال به نظر می رسد با افت فشار در طول شب هم نتوان از قطعی و جیره بندی آب جلوگیری كرد. مدیرعامل آب و فاضلاب استان كرمان، دمای بالای هوا را از دیگر دلایلی دانست كه می تواند در جیره بندی آب تأثیرگذار باشد. واقعیت های كهنه خشكسالی در كرمان در حالی امسال بوی تازگی بیشتری به خود گرفته كه حالا به نظر می رسد كرمان با جیره بندی آب نیز فاصله اندكی دارد. مریم سلاجقه، كارشناس هواشناسی اظهار كرد: استان كرمان با تغییر اقلیم مواجه شده و طبق بررسی الگوهای هواشناسی و مقایسه با یكدیگر می بینیم كه دمای هوا در زمان مشابه سال های قبل افزایش یافته است. او در ادامه می گوید: تغییر اقلیم یك واقعیت بوده كه ناشی از الگوهای بسیار بزرگ تر در سطح بین المللی است. سلاجقه تصریح كرد: مردم باید خود را برای تغییر اقلیم آماده كرده و نحوه زندگی را مطابق با شرایط كنونی متناسب كنند. او ادامه داد: درجه هوای كرمان طبق بررسی ها حدود یك درجه به صورت متوسط افزایش یافته است، درحالی كه در روزهای اخیر دمای هوای كرمان در فصل بهار به 40 درجه رسید كه منجر به غافلگیری مردم استان كرمان شد. مدیرعامل شركت آب و فاضلاب استان كرمان نیز بیان كرد: وضعیت منابع آبی تأمین كننده آب شهر كرمان مناسب نیست و نسبت به سال گذشته با محدودیت های بیشتری مواجه هستیم.
گرمای هوا و افزایش مصرف آب
دمای شهر كرمان روزهای گذشته به 39 درجه سانتی گراد و حتی بالاتر رسیده، درحالی كه هنوز در فصل بهار هستیم. این گرمای زیاد به معنای استفاده بیشتر از تجهیزات سرمایشی همچون كولرهای آبی است كه عملا مصرف آب را بالا می برد. دمای هوای كرمان در روزهای اخیر اگرچه بسیار گرم است اما رئیس مركز پیش بینی اداره كل هواشناسی استان كرمان گفت كه پیش بینی ها حاكی از آن است كه دمای هوا در استان كرمان روند عادی خود را طی می كند. به گفته حمیده حبیبی، پیش بینی بلندمدت سازمان هواشناسی، نشان دهنده افزایش یك درجه ای دمای استان كرمان به نسبت دمای نرمال تا تیر 96 است.
بارندگی ها روی منابع آبی شهر كرمان اثر نداشته است
محمد طاهری گفت: بارندگی های اخیر روی منابع آبی شهر كرمان تأثیر قابل توجه نداشته و به نظر می آید با تابستانی گرم و كم آب مواجه می شویم. او تصریح كرد: صرفه جویی در مصرف آب در روزهای پیش رو با توجه به گرمای بیش از حد هوا و استفاده از وسایل سرمایشی بسیار ضروری است و در صورت عدم توجه در مصرف بهینه آب با مشكل مواجه می شویم. مدیرعامل شركت آب و فاضلاب استان كرمان تأكید كرد: كرمان در وضعیت قرمز منابع تأمین كننده آب قرار دارد و احتمال جیره بندی آب وجود دارد. او متوسط بارندگی در شهر كرمان و حوزه های تأمین كننده آب این شهر را نامناسب دانست و افزود: 58 میلی متر باران در این منطقه بارندگی ثبت شده، درحالی كه متوسط بارندگی در استان 150 میلی متر بوده است. با توجه به شرایط موجود و روند صعودی افزایش دما شاهد تابستانی بی آب در استان كرمان خواهیم بود؛ این در حالی است كه جمعیت شهر كرمان نسبت به گذشته افزایش یافته است و با توجه به شرایط موجود و روند صعودی افزایش دما شاهد تابستانی بی آب در استان كرمان خواهیم بود، درحالی كه جمعیت شهر كرمان نسبت به گذشته افزایش یافته اما همچنان محدودیت های منابع آبی وجود دارد. استاندار كرمان در سال های اخیر طرح انتقال آب از صفاررود با حفر بزرگ ترین تونل انتقال آب خاورمیانه را كلید زده كه با اتمام این طرح، مشكل تأمین آب شهر كرمان رفع می شود اما تا آن زمان شهر با كاهش جدی منابع آبی دست به گریبان است. محمدرضا پورابراهیمی، نماینده مردم كرمان در مجلس شورای اسلامی خاطرنشان كرد: در استانی مانند كرمان، آب طلاست اما از منابع آبی و معادن طلا به خوبی حفاظت نمی شود. او بیان كرد: كرمان نیاز به برنامه ریزی جدی برای مقابله با خشكسالی دارد. آب در كرمان باید دارای بها شود یعنی آب مجانی در اختیار مصرف كننده به ویژه در بخش كشاورزی قرار نگیرد و كشاورز بداند برای مصرف آب باید بها پرداخت كند و در نتیجه به صرفه جویی و استفاده از روش های مكانیزه برای آبیاری روی می آورد. او ادامه داد: متأسفانه درحال حاضر، 70 درصد از آب اختصاص داده شده به كشاورزی كه 90 درصد از آب های استحصالی در استان كرمان است، هدر می رود. كرمان باوجود مشكلات ناشی از خشكسالی حالا با بحران جدی تأمین آب شرب هم مواجه شده و گمان می رود این استان باید برای كوتاه مدت، راه های عملیاتی مقابله با كم آبی را در دستور كار قرار دهد.