به گزارش شفا آنلاین، آنقدر باران آمد كه سیل خانه و كاشانه برخی از هموطنانمان را برد و باز به قول خیلی ها اگر همین سدها نبودند حالا چه بسا سیل یكسره همه چیز را باخودش می شست و می برد. میزان بارندگی ها به حدی بود كه بنا به گفته كارشناسان سازمان آب و فاضلاب كشور 300 میلیون متر مكعب از سد 7 میلیارد متر مكعبی كرخه پر شد. سدی كه اندوخته آبی آن تقریباً صفر شده بود.
بیشتر سدهای استان های جنوبی كه بی آب بودند در پی این بارش ها دوباره جان گرفتند و به شرایط عادی بازگشتند ولی سفره های آب زیر زمینی همچنان تشنه هستند. دكتر معصومه ابتكار، رئیس سازمان حفاظت محیط زیست چندی پیش گفت كه ٨٥ درصد از منابع آبی كشور مصرف شده اند و در وضعیت بحران بی آبی قرار گرفته ایم.

اغلب تصور عموم از منابع زیرزمینی آب این است كه اگر سال آبی خوبی را پشت سر بگذاریم كمبودها جبران خواهد شد اما برای تصحیح چنین تصوری می توان گفت به عنوان نمونه در مناطقی از كرمان كه پیش از این در عمق 40 متری می توانستیم به آب برسیم امروزه بنا به گفته كارشناسان تا عمق 450 متری نیز خبری از آب نیست كه فرو رفتن زمین و نشست دائمی در مناطق مختلف كشور یكی از عواقب آن است.

كارشناسان بین المللی نیز با گزارش هایی جامع از به پایان رسیدن منابع آبی ایران در چند سال آینده خبر می دهند و تاثیر آن را بر اقتصاد، فرهنگ، زندگی شهری و سبك زندگی ایرانی ها پیش بینی می كنند.
مهندس فرهام كركانی، مدیر دفتر مدیریت بحران و پدافند غیر عامل آب و فاضلاب كشور در گفت و گو با «ایران» درباره با ذخایر آبی و بحران خشكسالی كه به تهدیدی بزرگ تبدیل شده، می گوید: «هم اكنون مصرف آب شهری و روستایی حدود ٧ میلیارد متر مكعب یعنی ٧ درصد كل آب مصرفی است. در حوزه صنعت نیز یك میلیارد از منابع آبی مصرف می شود و ٩٢ درصد باقیمانده را بخش كشاورزی مصرف می كند كه این آمار بسیار نگران كننده ای است.

البته باید اشاره كنم كه برداشت های بی رویه از آب همانند حفر چاه های عمیق و استفاده غلط از منابع آبی در طول سال های پیشین و از سویی خشكسالی های چندسال گذشته در كاهش تصاعدی آب تأثیرگذار بوده تا جایی كه هم اكنون به مرز بحران رسیده ایم و زنگ هشدار به صدا درآمده است و باید برای آن تدبیری اندیشید.»

وی در ادامه می افزاید: «وقتی آب های زیر زمینی كه دغدغه اصلی ماست تحلیل برود شوری خاك بر آب تأثیر جدی می گذارد و عملا باقیمانده آبی را غیر قابل استفاده می كند. از بین رفتن سفره های آب زیرزمینی باعث افت میزان آب های زیر سطحی می شود و در عمق ٤٠ متر املاح و شوری خاك جذب آب می شود كه تهدید بزرگی برای منابع آبی است.»

آمارها نشان می دهد در سال های گذشته علاوه بر مجوزهای غیركارشناسانه ای كه برای حفر چاه های عمیق از سوی مسئولان وقت داده شد برخی از كشاورزان و باغداران برای توسعه و افزایش برداشت از مزارع و باغ های خود بدون هماهنگی و به طور غیرقانونی دست به حفر چاه های عمیق ٥٠ تا ١٠٠ متر زدند و دانسته و ندانسته ضربه بزرگی به سفره های زیزرزمینی وارد شد.

پدید آمدن حفره های بزرگ و كوچك در شهرهای اطراف تهران یا استان های مركزی و جنوبی كشور دستاورد برداشت های بی رویه از منابع زیر زمینی است كه نمونه آن همین ابرچاه بزرگی است كه بتازگی در یكی از روستاهای شهر فسا در استان فارس با مساحت 500 متر و عمق 100 متر در كمتر از چند ثانیه به وجود آمد. زمین به یكباره دهان باز كرد و گودالی عظیم پدیدار شد.

با این حساب هر اندازه كه امسال خوب ببارد باز جبران گذشته نخواهد شد اما بخشی از بی آبی های كشور را هم جبران می كند. لااقل مشكل زیر زمین حل نشود، مشكل بالای زمین تا حدود زیادی حل شده است. هرچند كارشناسان همچنان ابراز نگرانی می كنند و نظراتی خلاف این تصور را دارند؛ بررسی ها نشان می دهد كه نتوانسته ایم استفاده مطلوبی از آب های سطحی داشته باشیم و حجم زیادی از این آب ها هدر رفته اند و موفق به جمع آوری آن نشده ایم وتنها بخشی از آب ها، آن هم توسط رودخانه های فصلی و دایمی به داخل سدها ریخته اند كه به طور موقت مشكل تأمین آب شرب را تأمین می كند و بس.

مهندس كركانی درباره بارش های اخیر عقیده دارد: «امسال حجم بارندگی ها نسبت به سال گذشته اندكی افزایش داشته ولی نسبت به سال ٩٢ حجم كمتری بارش داشته ایم. سال ٩٢ حجم بارندگی ٢١٨ میلی متر و سال ٩٣ حدود ١٩٧ میلی متر بود.

باید گفت خشكسالی و كاهش بارندگی ها و زود شروع شدن فصل گرما بر الگوی مصرف ما نیز تأثیر گذار بوده است كه كمبود ١٨ درصدی منابع آبی در سال ٩٣ گویای همین مسأله است.»به عقیده برخی صاحبنظران خشكسالی و كاهش بارندگی و نبود الگوی مصرف آب از عواملی است. كه در كاهش منابع آبی تأثیرگذار است و مدیر دفتر مدیریت بحران و پدافند غیرعامل آب و فاضلاب كشور نیز همین نظر را دارد:
باید برای پیشگیری از نابودی منابع آبی برنامه ریزی و الگوی مصرف بویژه در بخش كشاورزی را اصلاح كنیم. در مدیریت شهری آب های تجدید پذیر را مورد استفاده قرار دهیم و با تغییر الگوی مصرف به منابع آبی كشور زمان بدهیم تا به وضعیت قبلی خود برگردد. هرچند ترمیم سفره های زیر زمینی زمان بسیاری را می طلبد.»
باران می بارد؛ صدای بارش آدم را سر كیف می آورد. هوا برای نفس كشیدن حرف ندارد. مشكلات تنفسی چند سال پیش بچه ها كمتر شده. پر شدن سدها خیال مان را از جهت آب شرب و كیفیت آب، راحت كرده اما... سفره های زیرزمینی خشكیده اند و معلوم نیست كی زیر پای مان خالی شود.


هر 75 نفر یك حلقه چاه

چند سال پیش در سفری به یكی از روستاهای اسفراین در خراسان شمالی به باغ كوچكی دعوت شدم كه دور تا دورش را می شد ظرف پنج دقیقه قدم زد. شاید صد تا درخت سیب سرزنده و كمی یونجه و چمن؛ همین. دور باغ هم زمین لم یزرع بود و صاحب باغ حق داشت بنازد كه در آن شبه بیابان چه باغی ساخته بیا و ببین. البته باغ یك طرف و چاه عمیق كنار باغ هم یك طرف كه به استخر كوچكی می ریخت و سرریزش جاری می شد پای درخت های سیب.

صدای موتور انگار كه چهچه بلبل باشد، دوست باغدار ما را سر شوق آورده بود. راستش را بخواهید فهمیدم بیشتر به چاه می نازد تا باغ. چون همه مدت اجازه نداد از كنار استخر تكان بخوریم و آنقدر از آب خنك و زلال چاه تعریف كرد كه نوشتن اش سرتان را درد می آورد. گفتم فلانی چاه كنتور ندارد؟ گفت: «كنتور برای چه؟» گفتم مجوز دارد؟» گفت باغ خودم است بروم مجوز بگیرم كه توی باغ خودم چاه بزنم یا نه؟ به كسی چه مربوط؟»

آمارهای رسمی می گوید 300 هزار از 800 هزار چاه عمیق كشور غیرمجاز است و صاحبان آنها مثل همان آشنای ما فكر می كنند مزرعه خودمان است و چاه خودمان؛ چاردیواری و اختیاری.
البته كارشناسان براساس آمارهای غیررسمی حرف از یك میلیون چاه می زنند كه لااقل 40 درصدشان غیرمجاز و بی حساب و كتاب است.

این را هم اضافه كنید به دست و دل بازی دولت قبل؛ یعنی صدور 100 هزار مجوز حفر چاه كه در تاریخ ایران بی سابقه است؛ به زبان عامیانه می توان گفت دولت قبل برای كسب رضایت آنی و كوتاه مدت كشاورزان، عملاً كشور را به یك آبكش بزرگ تبدیل كرد تا آخرین اندوخته های زیرزمینی صرف تولید گوجه فرنگی و طالبی شود و حالا ما مانده ایم و 15 درصد اندوخته آبی و زمین خشكیده ای كه هر روز از یك جا ترك برمی دارد و فرو می رود. هرچند در كل، آمار درست و درمانی در این زمینه وجود ندارد و هر منبعی چیزی می گوید اما ظاهراً از مجموع برداشت 5/56 میلیارد مترمكعبی شناسایی شده از منابع آب زیرزمینی كشور در طول سال، حداقل 8/6 میلیارد مترمكعب آن از چاههای غیرمجاز برداشت می شود.

هرچند موضوع مهم استفاده بی رویه از چاه و تعداد بالای آنهاست و داشتن و نداشتن مجوز مسأله ثانوی است. راستی می دانید اگر تعداد چاه های عمیق را به نسبت جمعیت كل كشور تقسیم كنیم به هر 75 نفر یك حلقه چاه می رسد؟ایران