66آنلاین: در ایران، در حدود 92 درصد كل مصارف آب مربوط به بخش كشاورزی بوده و مصارف صنعتی در حدود 2 درصد و مصارف شرب در حدود شش درصد كل مصارف آب را تشكیل می دهند. با وجود 5/15 میلیون مشترك آب شهری در 1330 شهر كشور میانگین سرانه كل مصرف آب شرب در ایران در حدود 204 لیتر در روز است. تحقیقات صورت گرفته در رابطه با میزان سرانه مصرف آب هر نفر در كشورهای مختلف نشان می دهد كه ایران با وجود محدودیت منابع آبی با 190 لیتر مصرف آب شرب خانگی در روز یكی از بیشترین مصارف را در بین كشورهای مختلف دارد. متوسط مصرف آب خانگی در دنیا برای هر نفر در روز 150 لیتر است. این رقم در تهران برای هر شهروند 220 تا 276 لیتر برآورد شده و حتی به 400 لیتر در روز نیز رسیده است. طبق برآوردها هر تهرانی در روز 83 لیتر آب برای حمام و 50 لیتر نیز برای دستشویی استفاده می كند. همچنین 77 لیتر برای ظرفشویی و 22 لیتر نیز برای روشویی استفاده می شود. بر اساس اعلام شركت آب و فاضلاب استان تهران میانگین مصرف روزانه آب تهران نزدیك به سه میلیون و 100 هزار مترمكعب است كه این میزان مصرف معادل حجم كل دریاچه چیتگر است. با این وجود، مبلغی كه بابت این میزان از مصرف بی رویه بی محابا و غیرمسئولانه پرداخت می شود، بسیار كمتر از میزان هزینه ای است كه صرف تامین آب در كشور می شود. به گفته حمید رضا جانباز، مدیرعامل آب و فاضلاب كشور، در حال حاضر قیمت تمام شده آب در كشور بیش از 1000 تومان است و این در حالی است كه از مشتركان كمتر از 500 تومان بابت مصارف آب دریافت می شود.

عوامل بحران زا

مرداد سال 1392 وزیر نیرو، در ارتباط با بحران آب در كشور پنج عامل را ذكر كرده بود كه عبارتند از برداشت بی رویه از منابع آب زیرزمینی، مصرف بی رویه آب به ویژه در بخش های كشاورزی و شرب، ورود انواع آلاینده ها به منابع آب، مدیریت محلی منابع آب بدون توجه به الزامات مدیریت یكپارچه منابع آب، عدم اختصاص منابع لازم برای بهره برداری و نگهداری تاسیسات. چیت چیان خاطرنشان كرد: اصلاح نظام قیمت گذاری آب و كاهش شكاف بین قیمت فروش آب و هزینه تمام شده بیشترین تاثیر را در مدیریت مصرف آب خواهد داشت. این سخنان در حالی قریب به دوسال پیش اظهار شده است كه میانگین بارندگی سالانه در ایران در نیم قرن اخیر حدود 248 میلیمتربوده كه كمتر از یك سوم میانگین بارش جهانی است.

برنامه های عملیاتی

چند سالی است كه وزارت نیرو، تمركز خود را به اصلاح الگوی مصرف آب در بخش كشاورزی معطوف كرده است. طی سال های گذشته، تلاش شده از منابع آبی كشور محافظت شود. معاون حفاظت و بهره برداری مدیریت منابع آب ایران در این رابطه عنوان كرد: «حدود 90 درصد سدها و شبكه های مدرن آبرسانی، به ابزاری مجهز هستند تا بتوانیم به صورت حجمی آب را تحویل دهیم.» جهانگیر حبیبی همچنین اظهار داشت: « با تایید مجلس و سازمان مدیریت افزایش اعتبار این طرح در سال 1394، تا 325 میلیارد تومان مصوب شد و این طرح در سطح كشور با قدرت در حال اجرا است. » بدون تردید با انجام برنامه هایی از این دست، گام بلندی برای حفاظت از منابع آبی كشور برداشته می شود. اما ادامه روند اصلاحی در موضوع آب و مسائل مرتبط با آن، نیازمند حجم وسیعی از سرمایه گذاری است. برای اجرای برنامه های مرتبط با حوزه منابع آب، یكی از طرح های وزارت نیرو استفاده از امكان فاینانس است. حمیدرضا جانباز، مشاور وزیر نیرو، در این ارتباط عنوان كرد: «از محل فاینانس ماده 56 و استفاده از منابع مالی بانكی جهت تامین لوله های آبرسانی هم تامین خوبی صورت گرفت و 2200 میلیارد تومان سرمایه گذاری شد و به این ترتیب سال آینده طرح های آبرسانی كشور دچار تحول اساسی خواهد شد.» جانباز درباره مهم ترین اقدام انجام شده در بخش آب و فاضلاب كشور در سال جاری گفت: «امسال در مجتمع های آبرسانی روستایی از محل ردیف های افزایش تملك دارایی افزایش بسیار خوبی داشتیم و از صندوق توسعه ملی نیز در زمینه جذب مشاركت اقدام بسیار خوبی صورت گرفته و توانستیم بیش از 1000 میلیارد تومان اوراق جذب كنیم. » به گفته مشاور وزیر نیرو با تدابیر اتخاذ شده، تعداد شهرهای دارای بحران آب از 547 شهر در تابستان 94 به 392 شهر دارای تنش آب در پیك تابستان 95 كاهش خواهد یافت.

عدالت مصرف

در كنار این اقدام، موضوع دیگری كه بایسته است در اولویت اقدامات وزارت نیرو در رابطه با مساله مصرف آب قرار گیرد، عدالت مصرف است. این همان موضوعی است كه مشاور وزارت نیرو به آن اشاره كرد و گفت: «قرار است بررسی شود كه در هر اشتراك چند نفر زندگی می كنند و اگر بتوانیم این پروژه را بعد دو سال به سرانجام برسانیم می توان گفت توزیع یارانه ها نیز در بخش آب به عدالت نزدیك تر خواهد شد. » با تلاش های وزارت نیرو در حال حاضر در بخش روستایی 74 درصد مشتركان تحت پوشش خدمات آب هستند و در بخش شهری نیز حدود 5/42 درصد جمعیت كشور تحت پوشش شبكه های مدرن فاضلاب قرار دارند. با این همه 660 روستای كشور به وسیله تانكر و به صورت سیار آبرسانی می شوند كه خبر تكان دهنده ای است. با این وجود، هستند كسانی كه بدون مسئولیت و بی محابا منابع گران بهای آب را به هدر می دهند بدون آنكه بایت این خطای بزرگ كمترین مجازاتی پرداخت كنند. یكسال و نیم پیش تر، طرحی به مجلس ارائه شد كه بر مبنای آن، مشتركان پرمصرف آب، مشمول پرداخت جریمه می شدند. اما این طرح بعد از یك سال و نیم معطلی، در نهایت توسط شورای نگهبان تصویب نشد.

اشتراك آب با كد ملی

اگر بنا باشد، منابع آبی كشور حفظ و حراست شود، این كار میسر نیست مگر اینكه همگان مصرف بهینه داشته باشند. بر این اساس، وزارت نیرو در نظر دارد برای مدیریت مصرف منابع آب، طرح سهمیه بندی آب را هم به اجرا بگذارد. بر اساس این طرح، هر خانوار مبتنی بر تعداد اعضا و محل سكونت خود، حد معینی از آب را برای در اختیار دارند و بیش از آن میزان مصرف، مشمول جریمه اضافه برداشت می شود. به گزارش ایلنا، حمیدرضا جانباز در تشریح این طرح می گوید: « طرح جدیدی را آغاز كرده ایم كه آب مورد نیاز هر فرد را در هر اشتراك تعیین كرده و با استفاده از كد ملی، این سهم را مشخص می كنیم. » مشاورز وزیر نیرو عنوان كرد: « در نقاط مختلف جهان، وقتی یك خانوار جابه جا می شود، نقطه جدید سكونت وی در شهرداری ها ثبت می شود و بین یك خانوار دو نفره با یك خانوار
4 یا 5 نفره تفاوت وجود دارد اما در ایران بین اشتراكی كه خانواده دو نفره در شمال شهر از آب استفاده می كنند با اشتراكی كه در جنوب شهر همزمان دو خانوار پرجمعیت از آن استفاده می كنند هیچ تفاوتی قائل نیستیم.»

منبع: آرمان

آب
جیره بندی