بجنورد- ایرنا- میلیون ها مترمکعب پساب تصفیه شده در خراسان شمالی ظرفیت تبدیل به منبعی پایدار برای صنعت و فضای سبز را دارد اما بخشی از این ظرفیت همچنان بدون مصرف مانده است و توسعه بازار آب بازچرخانی شده همچنان به استقبال صنایع و شهرداری ها وابسته است.

به گزارش ایرنا، هر قطره آبی که پس از مصرف دوباره تصفیه می شود، می تواند فرصتی برای نجات بخشی از منابع آبی باشد اما در خراسان شمالی، داستان پساب هنوز میان ظرفیت تولید و تقاضای مصرف گرفتار است.

استانی که در کنار تجربه موفق فروش بخشی از پساب بجنورد به پتروشیمی، هنوز میلیون ها مترمکعب پساب تصفیه شده در شهرهای مختلف آن مشتری ندارد.

خراسان شمالی سال هاست در جست وجوی راهی برای کاهش فشار بر منابع آب متعارف است و استفاده از پساب تصفیه شده از مهم ترین گزینه ها در این مسیر به شمار می رود؛ آبی که می تواند به جای ورود دوباره به محیط زیست، در صنعت، فضای سبز و دیگر مصارف غیرشرب مورد استفاده قرار گیرد.

با این حال، آمار و قراردادهای موجود نشان می دهد که مسیر بازچرخانی آب در استان، اگرچه وارد مرحله عملیاتی شده اما هنوز با ظرفیت واقعی خود فاصله دارد.

نیروگاه سیکل ترکیبی شیروان

نیروگاه شیروان؛ تازه ترین مشتری پساب

مدیرعامل شرکت آب و فاضلاب خراسان شمالی با اشاره به تازه ترین قرارداد فروش پساب استان گفت: قرارداد خرید پساب تصفیه خانه فاضلاب شیروان با نیروگاه سیکل ترکیبی این شهر منعقد شد و نیروگاه به مدت 15 سال بهره بردار پساب این تصفیه خانه خواهد بود.

نیروگاه سیکل ترکیبی به مدت 15 سال بهره بردار پساب تصفیه خانه خواهد بود

امیر فاطمی افزود: با عقد این قرارداد، نیروگاه سیکل ترکیبی شیروان در مدت 15 سال حجم 500 هزار مترمکعب پساب تصفیه خانه فاضلاب شیروان را بهره برداری خواهد کرد.

به گفته وی، اهمیت این قرارداد تنها به فروش پساب محدود نمی شود زیراکه نیروگاه شیروان متعهد شده است نسبت به اجرا و تکمیل خط انتقال شبکه فاضلاب شهر شیروان نیز اقدام کند.



پتروشیمی؛ تجربه ای که جواب داده است

اما پیش از شیروان، بجنورد تجربه مهم دیگری را پشت سر گذاشته است.

فاطمی با اشاره به وضعیت تصفیه خانه بجنورد گفت: اکنون شرکت پتروشیمی خراسان به حجم 5.5 میلیون مترمکعب در سال پساب از این تصفیه خانه را بهره برداری می کند.

اکنون شرکت پتروشیمی خراسان به حجم 5.5 میلیون مترمکعب در سال پساب از این تصفیه خانه را بهره برداری می کند

این رقم نشان می دهد در صورت وجود صنایع بزرگ و زیرساخت انتقال مناسب، پساب می تواند از یک محصول بلااستفاده به منبعی پایدار برای تامین بخشی از نیاز صنعت تبدیل شود.

با این حال، همین تصفیه خانه هنوز ظرفیت بلااستفاده دارد.

مدیرعامل شرکت آب و فاضلاب خراسان شمالی در این باره گفت: هنوز 2.5 میلیون مترمکعب پساب در سال در اختیار است که برای فروش آن چند مرتبه فراخوان عمومی برگزار شده اما تاکنون با وجود گفت وگوها با شهرداری بجنورد و بخش صنعت این شهرستان، هنوز متقاضی نداشته است.



چرا بخشی از پساب استان بدون مشتری مانده است؟

این موضوع، یکی از پرسش های اصلی در مسیر بازچرخانی آب خراسان شمالی است.

استان از یک سو برای توسعه شبکه های فاضلاب و تصفیه خانه ها هزینه می کند و ظرفیت تولید پساب را افزایش می دهد و از سوی دیگر، برای بخشی از این پساب هنوز مصرف کننده ای وجود ندارد.

در واقع، زنجیره بازچرخانی آب زمانی کامل می شود که سه حلقه تصفیه، انتقال و مصرف همزمان شکل بگیرد در غیر این صورت، حتی افزایش ظرفیت تولید پساب نیز به کاهش برداشت از منابع آب منجر نمی شود.



شهرداری ها وارد می شوند؟

شهرداری ها در کنار صنایع نیز می توانند یکی از مصرف کنندگان اصلی پساب به ویژه برای فضای سبز باشند.

شهرداری ها در کنار صنایع نیز می توانند یکی از مصرف کنندگان اصلی پساب به ویژه برای فضای سبز باشند

فاطمی از امضای قراردادهایی با شهرداری های شیروان و آشخانه در آینده نزدیک خبر داد و گفت: با عقد این قراردادها، شهرداری شیروان مشتری 300 هزار مترمکعب پساب تصفیه خانه شیروان به مدت یک سال خواهد بود و شهرداری آشخانه نیز مشتری 50 هزار مترمکعب پساب تصفیه خانه شهر آشخانه به مدت یک سال خواهد شد.

اگر این قراردادها به مرحله اجرا برسند، تجربه استفاده از پساب در استان تنها به صنایع محدود نخواهد ماند و شهرداری ها نیز به بخشی از بازار مصرف این آب تبدیل خواهند شد.



اسفراین؛ سه میلیون مترمکعب بدون مشتری

اما وضعیت در اسفراین همچنان متفاوت است به گونه ای که مدیرعامل آب و فاضلاب خراسان شمالی گفت: سالانه سه میلیون مترمکعب پساب در تصفیه خانه شهر اسفراین تولید می شود.

سالانه سه میلیون مترمکعب پساب در تصفیه خانه شهر اسفراین تولید می شود

با وجود این ظرفیت، چندین فراخوان برای فروش پساب برگزار شده اما تاکنون مشتری برای آن پیدا نشده است.

فاطمی افزود: در این زمینه، گفت وگوها با شهرداری و صنایع فعال در اسفراین نتیجه بخش نبوده است.

این وضعیت نشان می دهد که وجود صنعت در یک منطقه به معنای ایجاد بازار برای پساب نیست زیرا که قیمت، کیفیت، دسترسی، خط انتقال و صرفه اقتصادی استفاده از پساب نیز در تصمیم مصرف کنندگان نقش دارد.



جاجرم؛ سرمایه گذاری در انتظار مشارکت

در شهرهای گرمه، ایور، درق و جاجرم نیز مسیر دیگری برای توسعه شبکه فاضلاب در نظر گرفته شده است.

ظرفیت تولید پساب در شهرهای گرمه، ایور، درق و جاجرم 1.5 میلیون مترمکعب در سال است

به گفته فاطمی، ماده 23 برای اجرای شبکه فاضلاب این شهرها اخذ شده و قرار است 70 درصد هزینه اجرای شبکه از منابع مالی غیردولتی و 30 درصد از منابع اعتباری دولتی تامین شود.

وی ظرفیت تولید پساب این شهرها را 1.5 میلیون مترمکعب در سال اعلام کرد و گفت: برای جلب مشارکت بخش غیردولتی چندین مرتبه فراخوان عمومی برگزار شد که تاکنون مورد استقبال قرار نگرفته است.

حتی مذاکرات با شرکت آلومینای جاجرم نیز برای استفاده از این پساب به نتیجه نرسیده است.

شهر	حجم پساب	وضعیت مصرف	مصرف کننده
بجنورد	5.5 میلیون مترمکعب در سال	در حال بهره برداری	پتروشیمی خراسان
بجنورد	2.5 میلیون مترمکعب در سال	بدون مشتری	_
شیروان	500 هزار مترمکعب	قرارداد 15 ساله	نیروگاه سیکل ترکیبی
شیروان	300 هزار مترمکعب	قرارداد در آستانه امضا	شهرداری شیروان
آشخانه	50 هزار مترمکعب	قرارداد در آستانه امضا	شهرداری آشخانه
اسفراین	سه میلیون مترمکعب در سال	بدون مشتری	_
گرمه، ایور، درق و جاجرم	1.5 میلیون مترمکعب در سال	نیازمند جذب مشارکت	_

موفقیت هایی که هنوز به یک جریان تبدیل نشده اند

نگاهی به وضعیت موجود نشان می دهد خراسان شمالی در زمینه استفاده از پساب، همزمان دو تصویر متفاوت دارد.

از یک سو، پتروشیمی خراسان سالانه 5.5 میلیون مترمکعب پساب بجنورد را مصرف می کند و نیروگاه شیروان نیز وارد یک قرارداد 15 ساله برای بهره برداری از پساب شده است.

از سوی دیگر، 2.5 میلیون مترمکعب پساب بجنورد، سه میلیون مترمکعب پساب اسفراین و ظرفیت 1.5 میلیون مترمکعبی شهرهای گرمه، ایور، درق و جاجرم هنوز با مشکل نبود مشتری یا سرمایه گذار مواجه است.

بنابراین می توان گفت استان در ایجاد نمونه های موفق مصرف پساب گام برداشته اما این موفقیت هنوز به یک جریان فراگیر در میان صنایع و شهرداری ها تبدیل نشده است.

خراسان شمالی دارای 10 شهرک و هشت ناحیه صنعتی، یک منطقه ویژه اقتصادی در بجنورد و 400 واحد تولیدی و صنعتی فعال است که 11 هزار نفر اشتغال مستقیم در آن ها ایجاد شده است.