صفحه نفت و انرژی: روز گذشته با برگزاری نشست های تخصصی در تهران، موضوع امنیت آبی در سكونتگاه های انسانی در شرایط كم آبی بررسی شد.
نشست بین المللی با موضوع «امنیت آبی در سكونتگاه های انسانی در شرایط كم آبی» با حضور ستار محمودی، قائم مقام وزیر نیرو و مدیرانی از شركت مهندسی آب و فاضلاب كشور، شركت مدیریت منابع آب ایران و مركز منطقه ای مدیریت آب شهری (تحت پوشش یونسكو)، در تهران برگزار شد.
در جریان این نشست با برگزاری نشست های تخصصی و كارگاه های آموزشی موضوعاتی چون رویكردها و فناوری های نوین در زمینه مدیریت آب شهری، اثرات تغییر اقلیم بر سامانه های آب شهری، توسعه سكونتگاه های روستایی با تكیه بر تامین آب شرب سالم و تخلیه بهداشتی پساب، بررسی تجارب سایر كشورهای خشك و نیمه خشك در مدیریت آب شهری، حكمرانی، قوانین و مقررات، فرصت ها و موانع، استفاده مجدد از آب و پساب های تصفیه شده برای محیط زیست شهری و تقویت منابع آب، مدیریت آب شهری در شرایط اضطرار و تاب آوری زیرساخت های آبی در شرایط بحران، تاثیرات كم آبی بر كیفیت آب، اقتصاد آب و مدیریت مالی و آبرسانی غیر پیوسته مورد بحث و بررسی قرار گرفت.
همچنین قائم مقام وزیر نیرو در نخستین همایش نشست تخصصی امنیت آبی گفت: تصفیه فاضلاب و استفاده از پساب تصفیه شده می تواند پایداری مناسبی را در زمینه تامین آبی كشور رقم بزند.
ستار محمودی با بیان اینكه رشته كوه های بزرگ ایران به عنوان منابع آبی تاثیر بسزایی در شرایط آب و هوایی و اقلیمی دارند، گفت: ما دارای مناطق كویری و فلات های میان ارتفاع نیز هستیم. در این شرایط شاهد بارش های بیش از 1500 میلیمتر در خطه شمالی و حدود 50 میلیمتر در مناطق كویری از جمله یزد و خراسان جنوبی هستیم كه 85 درصد آب و هوای خشك و نیمه خشك را برای كشور ما رقم می زند.
وی ادامه داد: متاسفانه بخش عمده ای از جمعیت كشور در این مناطق از جمله استان های اصفهان، كرمان، خراسان جنوبی و رضوی و یزد و سمنان سكونت دارند كه با بارش كمتر از میانگین كشوری مواجه است.
محمودی انتقال آب از مناطق پر آب به كم آب و كویری و ذخیره سازی آب را از جمله وظایف وزارت نیرو دانست و افزود: قنات ها در كشور به عنوان دانش مهندسی امروزی از جایگاه ویژه ای برخوردار است و این سازمان ها در زمینه سرمایه گذاری، مردم را با هم متحد خواهند كرد تا سرمایه گذاری عمومی شود و این همت مردمی در سرمایه گذاری، نگهداری، فرهنگ لایروبی قنات بوده و همگی نشان از آن دارد كه در مناطق خشك و نیمه خشك انرژی آب شناخته شده است.
قائم مقام وزیر نیرو با اشاره به این مطلب كه در 48 سال گذشته میانگین نزولات آسمانی در كشور 242 میلیمتر بوده است، افزود: در 17 سال اخیر این میزان به 219 میلیمتر و در 9 سال گذشته به 207 میلیمتر رسیده و نشان از آن دارد كه در شرایط اقلیمی جدید در جهت رونق منابع آبی پیش نمی رویم بنابراین باید در جهت شیوه های مدیریت در مصرف و پایداری منابع آبی پیش رویم.
وی ادامه داد: میزان تبخیر در واحد سطح بالاست و بر عكس نزولات كم است بنابراین وقتی میزان بارش سالانه 50 میلیمتر باشد در واقع عملا بارشی وجود ندارد زیرا تمام این بارش تبخیر خواهد شد.
محمودی با اشاره به اینكه دانشمندان امور آب و دانشگاه ها و موسسات آموزشی و محیط زیست باید با مشاركت هم و دانش روز به دنبال چاره جویی باشند تا راه های مقابله با كم آبی و بی آبی را در مناطق كم آب همچون كشور ما ارائه دهند، گفت: هیچ بلای بزرگی بر این كره خاكی نازل نخواهد شد مگر آنكه انعكاس برنامه های خود ما باشد.
قائم مقام وزیر نیرو با اشاره به اینكه از ابتدای انقلاب اسلامی آب یكی از دغدغه های نظام و یكی از محورهای اصلی بوده است افزود: امروزه بیش از 5/99 درصد جمعیت شهری دارای شبكه های سالم و بهداشتی است و این سرمایه گذاری و عزم مردم و دولت جز اعتقاد به زیست سالم نخواهد بود.
وی با بیان اینكه میزان امید به زندگی در بین مردم ایران در اوایل انقلاب 56 سال بوده و اكنون این میزان به 73 سال رسیده است، افزود: 42 درصد جمعیت شهری تحت پوشش فاضلاب قرار دارند و جمعیت روستایی برخوردار از خدمات فاضلاب نیز در حال رشد است.
محمودی با اشاره به اینكه باید نظام های مشتری مداری با پاسخگویی سریع و متواضع به مردم همراه باشد، اظهار داشت: تا زمانی كه سیستم های مكانیزه در كشورهای در حال توسعه رو به تكمیل است، انسان می تواند آنها را فرماندهی كند و پس از آن نیز باید به آموزش روی آورند.
وی با اشاره به مابه التفاوت قیمت تمام شده آب گفت: اگر مابه التفاوت قیمت آب از مشترك دریافت نشود این كمبود مالی می تواند در كمیت و كیفیت آب اثر گذار باشد.
ستار محمودی با بیان اینكه وزارت نیرو در چهار سال اخیر حدود 5/4 میلیون مشترك جدید در زمینه آب و فاضلاب را تحت پوشش گرفته است، افزود: در این مدت بیش از 45 تصفیه خانه آب و فاضلاب به بهره برداری رسیده و سالانه بیش از 300 میلیون مترمكعب فاضلاب تصفیه می شود.
او با اشاره به اینكه اگر این میزان پساب به چرخه طبیعت باز گردد، می تواند پایداری مناسبی را در زمینه آبی برای كشور رقم بزند، افزود: بانك ها و موسسات مالی باید سرمایه گذاری بیشتری در این خصوص داشته باشند.
قائم مقام وزیر نیرو با اشاره به اینكه هدف از برگزاری این نشست ها انجام اقدامات بین المللی و ارائه راهكار به منظور بهبود وضعیت برخورداری مردم از آب سالم و بهداشتی است، افزود: انتشار و انتقال فناوری ها برای استحصال آب و نگهداری تاسیسات و مدیریت در مصرف كمك خواهد كرد تا با اجرای ایده های نو به كاهش میزان مصرف و هدررفت آب كمك شود.
تولید برق از زباله و فاضلاب شهری
قائم مقام وزیر نیرو درباره تولید انرژی های تجدیدپذیر در كشور گفت: در كنار تولید انرژی های تجدیدپذیر از منابعی مانند آب، باد، آب های گرم زیرزمینی و ... تولید برق از زباله و فاضلاب نیز آغاز شده است.
محمودی افزود: یك واحد تولید برق از زباله در جنوب تهران راه اندازی شده است . وزارت نیرو از این جهت كه انرژی تولیدی آن را با قیمت بالا خریداری می كند، از این صنعت نو حمایت می كند.
وی با تاكید بر اینكه تولید برق از زباله هنوز رشد نكرده است به ناچیز بودن تولید این واحد اشاره كرد و گفت: ظرفیت تولید برق در این واحد 5/2 مگاوات است؛ این در حالی است كه ظرفیت تولید برق كل كشور 76 هزار مگاوات است.
قائم مقام وزیر نیرو اضافه كرد: هم اكنون یك واحد تولید انرژی از فاضلاب در جنوب تهران از سوی وزارت نیرو ایجاد شده و به بهره برداری رسیده است.
وی ظرفیت این واحد را سه مگاوات ذكر كرد و در این خصوص ادامه داد: حوزه آب در وزارت نیرو تولیدكننده این برق و حوزه برق، خریدار آن است.
كم كاری شهرداری
در همین راستا مدیر مركز منطقه ای مدیریت آب شهری نیز در این نشست با اشاره به امضای تفاهمنامه ای در سال 1387 میان شهرداری تهران و وزارت نیرو برای مدیریت آب های سطحی شهر تهران، در مورد چرایی اجرا نشدن این طرح گفت: «شهرداری تهران كم كاری كرد.»
سیدعلی چاووشیان با اشاره به جای خالی لایحه مدیریت شهری به عنوان عامل اجرایی نشدن طرح مدیریت آب های سطحی شهر تهران گفت: زمانی كه صحبت از مدیریت منابع آبی و وضعیت آن در شهرها مطرح می شود، بخشی از آن در دست وزارت نیرو به عنوان نهادی دولتی و بخشی دیگر در دست شهرداری مورد نظر است. به این ترتیب می توان گفت تا زمانی كه لایحه مدیریت واحد شهری نداشته باشیم و تمامی اختیارات متمركز در دست شهرداری ها نباشد مشكلات مربوط به این زمینه همچنان پابرجاست.
وی با اشاره به اینكه این تفاهمنامه بعد از حدود 9 سال هنوز اجرایی نشده است، گفت: به همین دلیل بعد از هر بارندگی ترافیك شهر قفل می شود؛ این نشان می دهد كه شبكه جمع آوری آب های سطحی كافی نیست.
وی درباره هزینه اجرای طرح مدیریت آب های سطحی شهر تهران گفت: هزینه اجرای چنین طرحی آن هم در كلانشهر تهران بسیار بالاست. البته بر اساس بررسی شهرداری تهران كه با مطالعه شركت مهاب و یك شركت اتریشی كه حدود پنج سال پیش انجام شد هزینه اجرای این طرح رقمی معادل 120 هزار میلیارد ریال پیش بینی شد.
این مقام مسوول مشكلات ترافیكی در زمان بارندگی در تهران را یكی از مشكلات ناشی از مدیریت نشدن آب های سطح شهر عنوان كرد و افزود: بارش باران جزو منابعی به شمار می رود كه با مدیریت لازم می تواند به چرخه مصرفی بازگردد. این در حالی است كه اكنون به خاطر نفوذناپذیر بودن سطح شهر این منابع آبی به مصرف نمی رسند بلكه به جنوب شهر رفته و تبدیل به فاضلاب می شوند كه در ادامه مشكلات دیگری را در پی دارد.
به گفته مدیر مركز منطقه ای مدیریت آب شهری مقوله مدیریت و جمع آوری آب های سطحی در شهرها وظیفه شهرداری هاست. در این زمینه در تهران اقدامات خوبی انجام شده است اما كافی نبوده است.
احیای رودخانه های شهری تهران
این مقام مسوول به برنامه های موجود این مجموعه برای احیای رودخانه های تهران اشاره كرد و گفت: تهران دارای هفت رودخانه اصلی است كه به دلیل سیاست های نادرست شهرداری ها در 50 سال گذشته منجر به آسیب دیدن و خشكسالی شان شده است.
چاووشیان با بیان اینكه طی همكاری مشترك بین وزارت نیرو و شهرداری تهران در یك سال پیش به عنوان نخستین كشور در منطقه غرب آسیا مقوله احیای رودخانه های شهری كلید خورد، ادامه داد: در حال حاضر شرایط شهری تهران به نحوی است كه متاسفانه برخی از این رودخانه ها را در سطح شهر نمی بینیم چرا كه در صورت وجود آنها یا كانالیزه شده اند یا سرپوشیده اند.