سعید وحیدی
بجنورد- ایرنا- خشکسالی و بی آبی سالهاست که بر خراسان شمالی چنبره انداخته و روستاییان همچنان برای فرار از این وضعیت دبه به دست منتظر تانکرهای آبرسانی هستند اما این بار دولت سیزدهم با طرح جهادآبرسانی در 164 روستای استان وارد میدان شده تا آرامش آبی دوباره به این مناطق بازگردد.
آب، همان مایه حیات و عنصر زندگی بخشی است که این روزها با کمبودش مشکلات بسیاری برای روستاییان نه تنها در حوزه کشاورزی بلکه برای رفع نیازهای روزمره شان ایجاد کرده است.
کم آبی در این خطه از شمالشرق کشور روز به روز بیشتر خودنمایی می کند و همواره بر شمار روستاهای نیازمند آبرسانی با تانکر افزوده می شود، روستاهایی که روزگاری چشمه هایی جوشان داشت و به استان بکر و سرسبز شهره بود ولی این روزها سرنوشت دیگری از خشکسالی را رقم می زند و چشمه سارها یکی پس از دیگری وارد تنش و سپس بحران آبی می شوند و اینجاست که تانکرهای آبی همنشینی همیشگی برای بیشتر روستاهای خراسان شمالی می شود.
بر پایه آمارها و اظهارات مسوولان ذیربط، خراسان شمالی وارد چهارمین سال جدال با خشکسالی می شود و شمار روستاهایی که با آن دست و پنجه نرم می کنند به 200 روستا می رسد که از این تعداد به 90 مورد آن با تانکر آبرسانی می شود.
بی تردید اگر مسوولان وقت تدابیری برای این وضعیت می اندیشیدند دیگر شاهد خشک شدن آب برخی رودخانه ها، کاهش سطح ذخیره آب پشت اغلب سدها، گسترش کویر و بیابان های لم یزرع و خشک و تخلیه تعدادی از روستاها نبودیم.
فارغ از بررسی دلایل بی توجهی به این موضوع دولت به دور از هر حاشیه ای وارد میدان شده و با اقداماتی جهادی سعی در بازگرداندن آرامش آبی به روستاهای خراسان شمالی دارد.
آرامش آبی که در قالب طرح جهاد آبرسانی به روستاهای خراسان شمالی دنبال می شود و اینک این طرح در کمتر از یکسال 40 درصد پیشرفت فیزیکی دارد.
پیش از پرداختن به وضعیت اجرای طرح جهادآبرسانی بد نیست با وضعیت پیشروی خشکسالی در این خطه از شالشرق کشور آشنا شویم.
بیشتر بخوانید
90 روستای خراسان شمالی با تانکر آبرسانی می شود
بیش از 54 میلیارد تومان برای مقابله با تنش آبی در خراسان شمالی جذب شد
رفع تنش آبی در شهرستان راز و جرگلان 525 میلیاردریال اعتبار نیاز دارد
آب آشامیدنی 19 روستای رازوجرگلان خراسان شمالی با تانکر تامین می شود
حدود 94درصد پهنه خراسان شمالی درگیر خشکسالی
استان خراسان شمالی از لحاظ جغرافیایی در منطقه معتدل کوهستانی واقع است که میانگین باران سالانه آن حدود 240 میلمتر می رسد و حدود 344 هزار هکتار اراضی زیر کشت باغی و زراعی دارد با تولید افزون بر یک میلیون تن محصولات کشاورزی و باغی است و 82 هزار نفر بهره برداری بخش کشاورزی این استان محسوب می شوند.
تغییر اقلیم و برداشت آب از سفره ها و آبخوان های زیرزمینی باعث شده است که هشت دشت از مجموع 11 دشت استان در وضعیت نامناسبی از نظر ذخائر آبی قرار گیرد و به همین دلیل هرگونه توسعه بهره برداری و برداشت جدید در آنها به منظور تعادل بخشی به منابع آبی ممنوع شده است.
مدیرکل هواشناسی خراسان شمالی در این باره می گوید: بر اساس تحلیل شاخص «استاندارد بارش، تبخیر و تعرق» (SPEI) دوره یکساله تا پایان اسفندماه 1401 حدود 94 درصد از مساحت استان درگیر خشکسالی است.
مجید بیجندی می افزاید: در این مدت 6.6 درصد از مساحت استان با میزان بارندگی نرمال، 30 درصد از مساحت خشکسالی خفیف، 48.2 درصد خشکسالی متوسط، 14.3 درصد با خشکسالی شدید و 0.74 درصد از وسعت استان با خشکسالی بسیار شدید مواجه است.
وی خاطرنشان می کند: 100 درصد از پهنه شهرستان مانه و سملقان به عنوان قطب کشاورزی و شهرستان گرمه دچار خشکسالی است و این رقم در بجنورد 99.6 درصد است.
مدیرکل هواشناسی خراسان شمالی ادامه می دهد: از ابتدای مهرماه 1401 تا نیمه فروردین ماه امسال 118.2 میلیمتر باران در استان ثبت شد که این رقم در بلند مدت 158.9 میلیمتر و در مدت مشابه پارسال 102 میلیمتر گزارش شده است.
وی می گوید: میانگین بارش استان در این مدت در مقایسه با بلند مدت 25.7 درصد کاهش و در مقایسه با سال گذشته حدود 16 درصد افزایش دارد.
بیجندی یادآور می شود: بارش یک ساله کامل در استان بیش از 250 میلیمتر است که بر این اساس در سال آبی جاری 47.1 درصد از بارش های استان تامین شده است.
مدیرکل هواشناسی خراسان شمالی تصریح می کند: دمای هوا در این مدت به طور میانگین 8.1 درجه سانتیگراد ثبت شد که این رقم در سال قبل 7.4 درجه و در بلند مدت 6.9 درجه سانتیگراد گزارش شده است.
| وضعیت خشکسالی خراسان شمالی |
| حدود 94درصد پهنه درگیر خشکسالی |
| خشکسالی خفیف | 30 درصد |
| خشکسالی متوسط | 48.2 درصد |
| خشکسالی شدید | 14.3 درصد |
| خشکسالی بسیار شدید | 0.74 درصد |
آبرسانی به 90 روستا با تانکر
قائم مقام شرکت آب و فاضلاب خراسان شمالی می گوید: خشکسالی و کاهش بارندگی ها موجب شده اکنون به 90 روستای استان با تانکر آبرسانی شود.
منصور درتومی می افزاید: خشکسالی و کاهش بارندگی در سال های اخیر موجب افت شدید سطح آب های زیرزمینی بویژه چشمه ها، قنات ها و چاه ها در روستاهای استان شده است.
وی با بیان اینکه خرید 2 دستگاه تانکر آبرسانی جدید در دستورکار قرار دارد، می گوید: روزانه 10 تانکر در 2 شیفت کار آبرسانی به روستاهای بی آب استان را انجام می دهد.
به گفته وی؛ اینک حدود 200 روستای خراسان شمالی دچار تنش آبی است.
درتومی خاطرنشان می کند: برای رفع مشکل کم آبی در بلند مدت نیز حفر 25 حلقه چاه جدید آبی در دستور کار شرکت آب و فاضلاب استان قرار گرفته است.
وی با تاکید بر ضرورت پرهیز مشترکان از مصارف غیرشرب، تاکید می کند: مدیریت مصرف آب و پرهیز از مصارف غیر شرب، بهترین راهکار برای مقابله با تنش آبی در روستاها است به گونه ای که از روستاییان می خواهیم از آب شرب برای دام ها و آبیاری صیفی جات استفاده نکنند.
قائم مقام شرکت آب و فاضلاب خراسان شمالی خاطرنشان می کند: خراسان شمالی با کمبود منابع آبی شیرین مواجه است و آب آشامیدنی اهالی مناطق شهری و روستایی آن به سختی تامین می شود بنابراین شهروندان باید در مدیریت مصرف آب اهتمام جدی داشته باشند.
PausePlay
00:00
00:00
UnmuteMute
SettingsCaptionsDisabledQualityundefinedSpeedNormal
CaptionsGo back to previous menu
QualityGo back to previous menu
SpeedGo back to previous menu0.5×0.75×Normal1.25×1.5×1.75×2×4×
PIP
Exit fullscreenEnter fullscreen
Download
پیشرفت 40 درصدی طرح جهاد آبرسانی
خراسان شمالی از لحاظ بافت جمعیتی شرایط ویژه ای دارد و 44 درصد از اقوام کرد، ترک، لر و ترکمن در این خطه از شمالشرق کشور در نواحی روستایی سکونت دارند و این نکته بیانگر اهمیت و نقش روستا در اقتصاد استان دارد.
840 روستای این استان از جمعیتی بالغ 440 هزار نفر تشکیل شده است که همین جمعیت زیاد اقتصاد استان را به سمت کشاورزی و دامپروری سوق داده است و رسیدگی به این جوامع چرخ استان را هم خواهد چرخاند.
مدیرعامل شرکت آب و فاضلاب خراسان شمالی می گوید: طرح جهاد آبرسانی خراسان شمالی در 164 روستا در قالب چهار مجتمع آبرسانی سد شیرین دره، زیدر سرانی، پرسه سو و کهنه جلگه با اعتباری بالغ بر پنج هزار و 500 میلیون ریال در حال اجرا است.
رضا نعیمی می افزاید: این طرح اکنون 40 درصد پیشرفت فیزیکی دارد و تعدادی از این روستاها در هفته دولت از آب شرب پایدار بهره مند خواهند شد.
وی ادامه می دهد: برنامه ریزی برای اجرای فاز دوم این طرح نیز در دست اقدام است که در قالب آن 200 روستای دیگر زیر پوشش این طرح قرار می گیرند.
مدیرعامل شرکت آب و فاضلاب خراسان شمالی یادآور می شود: اینک بیش از 140 کیلومتر خط انتقال و شبکه آن اجرا و 15 باب مخزن و سه ایستگاه پمپاژ نیز در این بازه زمانی ایجاد شده است.
نعیمی خاطرنشان می کند: در سایر روستاها نیز طرح های آبرسانی تحت عنوان مجتمع تک روستایی از محل اعتبارات ملی در حال اجرا است که مهمترین آنها شامل مجتمع آبرسانی روستاهای حاشیه شهر بجنورد، برج و صندل آباد از منطقه کلاته نقی، مجتمع شورک عبدآباد، حسین آباد و گلیان در شیروان، مجتمع پایین دست دست اسفراین و مجتمع حسن سو در مانه و سملقان است.
وی یادآور می شود: برای مقابله با کم آبی های خراسان شمالی در فصل گرما به خصوص در شهرهای بجنورد، شیروان و اسفراین که آب مورد نیاز آنها از سدها تامین می شود، پروژه های جایگزینی آب سدها در حال اجرا است.
مدیر عامل شرکت آب و فاضلاب خراسان شمالی تصریح می کند: اجرای 22 کیلومتر خط انتقال از هفت حلقه چاه در پلنگ دره بجنورد، حفر هفت حلقه چاه در جنوب شهر شیروان و هشت حلقه چاه نیز در اسفراین حفر می شود.
سابقه امر نشان می دهد که در گذشته ای نه چندان دور بسیاری از شاخص های زیرساختی نواحی روستایی این خطه تکمیل نبود و موجب شد تا روستاییان برای زندگی بهتر به حاشیه شهرها مهاجرت کنند و این امر حاشیه نشینی را در شهرستان های استان رواج داد به طوری که 30 درصد جمعیت کنونی بجنورد مرکز خراسان شمالی حاشیه نشین هستند.
مطالعات آماری سند آمایش سرزمین نشان می دهند نسبت روستاهای خالی از سکنه استان از 27 درصد در سال 85 به حدود 36 درصد در سال 95 افزایش یافته است که این به معنای رشد سرعت در روند تخلیه آبادی های کوچک استان است.
گرچه به برکت نظام جمهوری اسلامی روز به روز شرایط رفاهی و زیرساختی روستاها در این منطقه بهبود یافت ولی در مدت کوتاه فعالیت دولت سیزدهم این شاخص ها رشد روزافزونی را نشان می دهد و بازنگری طرح هادی 130 روستا، اختصاص 2 هزار هکتار زمین به توسعه روستایی، صدور سند برای 80 درصد واحدهای روستایی، آسفالت معابر 80 روستا، آبرسانی به 107 روستا، ساخت 920 واحد مسکونی و پرداخت 490 میلیارد تومان وام اشتغالزایی از عمده ترین این فعالیت های زیرساختی دولت است که در مدت کوتاه 2 ساله در این خطه از شمالشرق کشور انجام شد.
خراسان شمالی با یک میلیون نفر جمعیت در شمال شرق کشور واقع است.