یك استاد دانشگاه با اشاره به روند خشك شدن تالاب شادگان و با بیان اینكه نمی توان تنها یك عامل را سبب خشك شدن تالاب ها دانست گفت :تمام توجه ما تاكنون به شناسایی مقصر و كوتاهی وزارت جهاد كشاورزی، محیط زیست یا وزارت نیرو گذشت بدون اینكه مشكلی از این تالاب حل شود.

دكتر بهروز بهروزی راد، در گفت وگو با خبرنگار مارین تایمز، با اشاره به اینكه درپی خشكسالی سال های اخیر، تمام تالاب های داخلی كشور از جمله تالاب شادگان دچار مشكل شده اند، گفت: آنچه كه از تالاب شادگان باقی مانده است هم كاركرد اكولوژیكی خود را از دست داده است و آنچه كه اكنون از تالاب شادگان قابل مشاهده است، مساحت واقعی این تالاب نیست این در حالی است كه شرایط فیزیكی، شیمیایی، محیط زیستی و اكولوژیكی این تالاب نیز به كلی دگرگون شده است.

وی با بیان اینكه با تغییرات اكولوژیكی تالاب، پوشش گیاهی و جانوری تالاب نیز دستخوش دگرگونی و نابودی شده است گفت: حتی اگر تالاب شادگان آب هم داشته باشد، جزو كاركردهای عملی تالاب محسوب نمی‎شود.

بهروزی راد با اشاره به اینكه بخش جنوبی تالاب كاملا خشك شده است، یادآور شد: ممكن است این بخش در اثر بارندگی های اخیر كمی آب گرفته باشد ولی این ملاك نیست؛ اصل این است كه وضعیت تابستان تالاب را بررسی كنند، تا مشخص شود مقدار آبی كه باید دریافت كند، چقدر است و اكنون چه میزانی دریافت می كند؟

وی تاكید كرد: كسانی كه می گویند تالاب شادگان وضعیت بهتری پیدا كرده است به این دلیل است كه از مسیر دارخمین به شهر شهر شادگان می روند و دو طرف منطقه را می‎بینند كه آب و نی هست، و به همین خاطر می‎گویند حال شادگان خوب است. درحالی كه شادگان از سه راهی آبادان شروع و تا شهر ماهشهر ادامه دارد كه قسمت اعظم آن خشك شده است.

این پژوهشگر با بیان اینكه در بخش باقی مانده هم دخل و تصرفات بسیاری شده است، تصریح كرد: شادگانی كه 490 یا به قولی 530هزار هكتار مساحت و نزدیك به یك میلیون پرنده مهاجر آبزی داشت، اكنون 100هزار پرنده آبزی هم ندارد.

وی ادامه داد: تالاب شادگانی زمانی ماهی‎های بنی و شیربت را در خودش داشت، اكنون این ماهی ها یا وجود ندارند یا بسیار كم شدند این در حالی است كه سیستم اكولوژیك تالاب نیز به هم ریخته شده است. از افراد بومی هم می توان سوال كرد كه قبلا چه میزان ماهی صید و از نیزارهایش چقدر علوفه برای دام های خود تهیه می‎كردند و اكنون وضعیت دامداران و ماهیگیراین و شكارچیان پرندگان به چه صورت است؟

بهروزی راد در خصوص مقایسه شرایط فعلی تالاب شادگان با گذشته توضیح داد: نه از نظر مساحت، نه از نظر میزان صید ماهی، نه از نظر تعداد پرندگان مانند گذشته نیست.

وی گفت: باید در سازمان محیط زیست آمارهایی وجود داشته باشد كه این میزان ها در دهه 1360 چقدر بوده و اكنون چقدر شده است. به هر حال، تغییرات عظیمی به وجود آمده اما كسانی كه مساحت و عملكرد واقعی تالاب را نمی‎دانند، براساس مشاهدات ظاهری می‎گوید تالاب شادگان مشكلی ندارد.

او با استناد به ریزگردهای شهر اهواز اظهار كرد: وقتی تالاب كم آب و خشك است، به منشأ ریزگردها كمك می كند. فقط هم تالاب شادگان نیست تالاب هورالعظیم هم چنین شرایطی را دارد كه بیشتر در اثر عدم بارش و خشكسالی‎هاست. اگر آبی هم جاری باشد، برداشت بی‎اندازه در بالادست وجود دارد و هم به تالاب شادگان و هم به تالاب هورالعظیم فاضلاب‎ها و پساب‎ها و غیره می ریزد كه دیگر اجازه كاركرد اصلی خود را ندارد.

او در خصوص دخل و تصرف های انجام شده در تالاب شادگان گفت: اگر شما به قسمت انتهایی شادگان در سه راهی آبادان نگاه كنید، می بینید كه هم از طرف مردم هم از طرف ارگان های دولتی شهرك‎‎سازی شده است شهرك هایی كه ساختمان های متعدد و نیروگاه گازی هم داخل آن وجود دارد علاوه براین كیلومترها زمین هم در بالادست تالاب اشغال شده است.

وی با بیان اینكه روستای كوچك سراخیه اكنون تبدیل به شهرك شده و مكان دفع زباله های زیادی است افزود:در قسمت شمالی تالاب شادگان نزدیك شهر ماهشهر 90 درصد تحت تصرف قرار گرفته و حالت تالابی خود را از دست داده است.

به گفته وی بخش بسیاری كوچكی از تالاب شادگان به شكل تالاب باقی مانده كه رویش نیزارهای قدیم و تراكم پرنده، ماهی و غیره دیگر در آنجا وجود ندارد و تنها نیزار تُنك به صورت باتلاقی كه به چشم می آید.

این استاد دانشگاه با اشاره به اینكه یكی از عمده ترین مراكزی كه پساب هایش به تالاب شادگان واریز می‎شود، كشت و صنعت نیشكر است، خاطرنشان كرد: در گذشته، تالاب شادگان به وسیله پل ها با خور موسی ارتباط داشته و آن ارتباطات اكنون قطع شده است. این در حالی است كه وقتی تالاب پرآب بود، از طریق جاده آبادان به ماهشهر به خلیج فارس راه داشت و زمانی كه خور موسی مد حداكثری پیدا می‎كرد، آب خور موسی وارد تالاب شادگان می شد ولی اكنون چنین ارتباطی وجود ندارد و شاهد مرگ تدریجی تالاب شادگان هستیم.

او با بیان اینكه ما تا دهه 70، تالاب بندون در ایذه را داشتیم كه اكنون از بین رفته است و دیگر وجود خارجی ندارد، گفت كسی هم نیست كه بگوید سرانجام این تالاب چه شد تغییرات عمده ای هم در تالاب ایذه به وجود آمده است. هر جا كه بحث سیاسی مطرح می‎شود در جراید و انظار عمومی مطرح می شود ولی عملا كاری از پیش نمی رود، كه این روش درستی نیست.

وی افزود: باید مساحت و مقدار آب مشخص شود منابع تامین كننده به عدد حساب شود و برحسب مقدار تعیین شود كه از كدام تامین شود و اینكه چه كسی مسئول آن است؟ بدون آمار و اعداد دقیق نمی‎توان به هیچ جمع بندی و راه حل درستی دست پیدا كرد.

او در خصوص عواقب و تخریب های محیط زیستی خشك شدن تالاب شادگان تاكید كرد: با خشك شدن این تالاب، بیش از 400 هزار هكتار به مراكز تولید گرد و خاك تبدیل می شود، اضافه خواهد شد چون اصطلاح نادرست ریزگردها در واقع گرد و خاكی است كه از بستر تالاب ها بلند می شود.

وی ادامه داد: براساس یك آمار قدیمی 12 هزار نفر مستقیما از تالاب شادگان از طریق صید ماهی و شكار پرندگان و .. ارتزاق می كردند كه همه این مشاغل در حال از بین رفتن هستند. بنابراین، همه ساكنان این منطقه به شادگان و ماهشهر و اهواز كوچ می كنند كه مشكلات عدیده ای به وجود خواهد آورد. ضمن اینكه اگر قرار باشد به جای 500 هزار هكتار آب، خشكی داشته باشیم، اصلا عملكرد این دو محیط قابل مقایسه نیست و بنابراین نمی دانم كه در چنین شرایطی امكان زندگی مردم وجود خواهد داشت یا خیر.