گروه ایران زمین - تابستان آغاز شد و نخستین روز این فصل را در حالی سپری می كنیم كه پیش بینی های هواشناسی به ما می گوید باید منتظر روزهایی در این فصل باشیم كه گرمای آن در ایران در 30 سال گذشته بی سابقه بوده است. معنای این پیش بینی این است كه نمی توان به بارندگی های نسبتاً خوب بهاره دلخوش بود و كم آبی و خشكسالی دامن بخش های زیادی از ایران را می گیرد.

«فریبا گودرزی»، كارشناس سازمان هواشناسی در گفت و گو با «ایران» با اشاره به اینكه امسال تابستان گرمی را تجربه خواهیم كرد، گفت: تابستان امسال دمای كشور نسبت به میانگین بلندمدت 30ساله افزایش می یابد و پیش بینی می شود كه در استان های آذربایجان غربی، ایلام و چهارمحال و بختیاری 1.1 درجه بالاتر از حد نرمال باشد.
بارش های پاییزی كم و دیرهنگام خواهد بود
گودرزی با اشاره به اینكه بارش های امسال نسبت به مدت مشابه سال گذشته كمتر بوده است، اظهار داشت: امسال بارش های خوبی داشته ایم اما میزان بارش ها كمتر از سال گذشته بوده است. به طور كلی میزان بارش های سال جاری زراعی بیشتر از حد نرمال بوده و پیش بینی می كنیم امسال تمامی منابع آبی كشور از طریق این بارش ها تأمین شود.
بیشترین بارش ها نیز تاكنون به ترتیب در استان های گیلان با 820 میلیمتر بارندگی، مازندران با 680 میلیمتر و استان لرستان با 580 میلیمتر بارندگی بوده است.
به گفته گودرزی، كمترین بارش ها در كشور طی سال زراعی جاری در استان های یزد، خراسان جنوبی و اصفهان با حدود بارش 120 تا 160میلیمتر بود كه در مجموع، نسبت به سال گذشته 8 درصد كمتر و نسبت به میانگین سالانه 30 درصد بیش از حد نرمال است. نكته نگران كننده این پیش بینی هم این است كه بر اساس مدل های هواشناسی بارش های پاییزی دیرتر از زمان نرمال شروع می شود همچنین بر اساس پیش بینی ها بارش ها نه تنها دیرهنگام است بلكه كمتر از حد نرمال خواهد بود.
فرهام كركانی مدیركل دفتر مدیریت بحران شركت مهندسی آبفای كشور به «ایران» می گوید: با وجود بارش های مناسب در سال جاری كماكان برای تأمین آب شرب در 9 استان كشور با مشكلاتی روبه رو هستیم.
به گفته وی، استان های سیستان و بلوچستان، كرمان، هرمزگان، بوشهر، اصفهان، فارس، خراسان جنوبی، خراسان شمالی و خوزستان استان هایی اند كه امسال نیز برای تأمین و توزیع آب شرب با مشكلاتی روبه رو هستند.
92 درصد مساحت خراسان جنوبی درگیر خشكسالی
با وجود بارندگی های قابل توجه در سال آبی جاری پس از 2 دهه خشكسالی در خراسان جنوبی به گفته كارشناسان همچنان 92درصد پهنه این استان درگیر خشكسالی بوده و 26 دشت آن در وضعیت بحرانی قرار دارد. آن طور كه هواشناسی اعلام كرده بارندگی های اخیر تنها 8 درصد مساحت این استان را به شرایط نرمال برگردانده و هنوز 92 درصد مساحت استان تحت تأثیر خشكسالی است.
«حسین امامی»، مدیرعامل شركت آب و فاضلاب استان خراسان جنوبی در این زمینه به «ایران» گفت: درست است كه بارندگی های امسال بیشتر از سال قبل بوده است اما توجه كنید ما یكی از كم بارش ترین استان های كشور در سال جاری بوده ایم و در حال حاضر از 35 دشت در حوزه فعالیت شركت آب منطقه ای، 8 دشت استان دارای وضعیت ممنوعه، 18 دشت بحرانی و تعداد 9 دشت نیز آزاد است.
امامی با بیان اینكه 41.74 درصد از مخازن سدهای استان آب ذخیره دارند، یادآور شد: در حال حاضر حجم فعلی مخازن سدهای استان 27.8 میلیون متر مكعب است كه در مدت مشابه سال گذشته این میزان 22.4 میلیون متر مكعب بوده است. البته خشكسالی 18 ساله با بارندگی های كوتاه مدت از بین نمی رود و حداقل یك دوره 8 تا 9 ساله بارندگی مطلوب لازم است تا تأثیر خشكسالی های گذشته جبران شود. بارندگی های فعلی برای كشاورزی و افزایش سطح آب های زیرزمینی مطلوب ارزیابی می شود ولی تأثیرات عمیق خشكسالی به این زودی از بین نمی رود.
وی با اشاره به جبران بخشی از كسری مخازن آبی در دشت های خراسان جنوبی، ادامه داد: با اجرای طرح «احیا و تعادل بخشی منابع آب زیرزمینی» در استان و اقداماتی نظیر نصب كنتورهای هوشمند روی چاه های كشاورزی، پر كردن چاه های غیرمجاز، فعال شدن گروه های گشت و بازرسی از منابع آبی، كسری مخازن از 185 میلیون متر مكعب در سال 92 به 113 میلیون مترمكعب در سال جاری كاهش یافته است. میزان بارندگی ها در فصل زراعی جاری تا اواسط اردیبهشت ماه 149.4 میلی متر بوده كه نسبت به مدت مشابه سال قبل 13 درصد و نسبت به بلندمدت 43 درصد افزایش داشته است.
مدیرعامل شركت آب و فاضلاب خراسان جنوبی با بیان اینكه سال گذشته سند سازگاری با كم آبی برای نخستین بار در كشور به صورت پایلوت برای استان خراسان جنوبی در شورای عالی آب تصویب شده است، افزود: تأثیر مثبت بارندگی ها بر منابع آب های زیرزمینی در درازمدت مشخص خواهد شد در واقع با توجه به اینكه در زمان بارندگی چاه های كشاورزی خاموش بوده و استحصالی از منابع آب زیرزمینی انجام نمی شود، بارندگی ها تأثیر غیرمستقیم و مثبتی بر مخازن زیرزمینی داشته اند.
افزایش 30درصدی مصرف آب شرب در استان یزد
دكتر«محمد مهدی جوادیان زاده»، مدیرعامل شركت آب منطقه ای استان یزد هم در گفت و گو با «ایران» با بیان اینكه متوسط بارندگی استان یزد در سال آبی جاری نسبت به مدت مشابه سال گذشته 4 درصد كاهش داشته، گفت: بنابراعلام آب منطقه ای استان، مصرف آب شرب نسبت به سال گذشته افزایش 30درصدی داشته، بنابراین ضروری است مردم در تابستان امسال نسبت به رعایت مصرف آب دقت بیشتری داشته باشند.
وی بارش های سال آبی جاری در استان را هم نسبت به سال آبی گذشته 10 درصد كمتر بیان كرد و افزود: اما نسبت به سال آبی بلندمدت، سال نرمالی را داشتیم یعنی نه ترسالی داشتیم نه خشكسالی.
مدیرعامل شركت آب منطقه ای استان یزد شرایط تأمین آب از منابع آبی را بسیارسخت دانست و گفت: به دلیل ضعف منابع آبی همچنان با كسری مخزنی 260 میلیون مترمكعبی آب مواجهیم یعنی تمام منبع آب تجدید شونده كه وارد سفره های آب زیرزمینی می شوند مورد استفاده قرار می گیرند به عبارتی مجبوریم از تمام ذخایر آبی استفاده كنیم كه این شرایط وضعیت آب استان را حادتر می كند.
دكتر جوادیان زاده كیفیت آب استان یزد را هم پایین دانست و اظهار داشت: سفره های آب زیرزمینی استان یزد به دلیل اینكه در اطراف شوره زارها واقع شده موجب می شود منابع آب كیفیت خوبی نداشته باشند زیرا با توجه به افت كیفیت آب های زیرزمینی، كیفیت آب شرب هم كم می شود.
وی با اشاره به نحوه تأمین منابع آبی استان خاطرنشان كرد: 50 درصد از منابع آبی شهرهای استان، از آب انتقالی (از استان های دیگر) و 50 درصد هم از منابع محلی كه خیلی هم ذخیره آبی كمی دارند، تأمین می شود كه این گونه تأمین آب بر كیفیت آن بسیار اثرگذار است، براین اساس تلاش می كنیم كیفیت آب شرب را به حد استاندارد برسانیم.
وی به گرمای شدید تابستان پیش رو و از طرفی شیوع كرونا و تأكید بر رعایت بهداشت نسبت به سال های قبل اشاره و تأكید كرد: برای تأمین آب استان با توجه به شرایط مذكور اقداماتی با همكاری آبفای استان انجام شده تا بتوانیم آب را 24 ساعته در استان داشته باشیم ونیاز به جیره بندی نباشد. برای این كار، ایستگاه برداشت آب را در شهرستان های مختلف استان به منظور تأمین منابع آب محلی ایجاد كردیم؛ همچنین به شركت آبفای استان هم جهت افزایش تأمین منابع آب محلی، مجوز حفر چاه های جدید داده شده است.
مشكل تأمین آب شرب 3 شهر خوزستان
در نخستین روز تابستان، همزمانی وضعیت قرمز كرونا و فصل تابستان در استان خوزستان نگرانی مردم این استان را برای تأمین آب شرب به دنبال داشته است.
اما «صادق حقیقی پور» مدیرعامل شركت آب و فاضلاب خوزستان به «ایران» می گوید: ما در مجموع در استان برای تأمین آب شرب شهرها به جز شهرهای اهواز، ماهشهر و هفتگل مشكل خاصی نداریم.وی افزود: همزمانی فصل گرمای خوزستان با كرونا موجب شده امسال بشدت مصرف آب شرب بالا برود به همین خاطر از مردم می خواهیم ضمن مصرف آب متعارف برای بهداشت فردی، كمی هم صرفه جویی كنند تا بتوانیم تابستان را رد كنیم.
وی تصریح كرد: متأسفانه در این سه شهر همانند بسیاری از شهرهای استان از آب شرب برای آبیاری فضای سبز استفاده می شود كه حداقل انتظار می رود آبیاری فضای سبز را به شب ها موكول كنند.
وی همچنین توضیح داد: خوزستان دارای 4200 روستا است كه بسیاری از آنها زیر 20 خانوار جمعیت دارند و این روستا ها دارای مشكلات قدیمی برای تأمین آب شرب هستند كه وضعیت آبرسانی درصد بالایی از آنها همانند سال های قبل است و برای رفع آنها نیاز به برنامه ریزی و زمانبندی است.
تكرار نگرانی های آبی گذشته در كرمان
«مصطفی آیت الهی موسوی» معاون امور عمرانی استاندار كرمان می گوید، با وجود بارش های خوب امسال، متأسفانه وضعیت آب شرب شهر كرمان نسبت به سال گذشته تفاوت زیادی ندارد و همان نگرانی های سال گذشته در زمینه كمبود آب را امسال نیز خواهیم داشت زیرا هم با افت سطح ایستابی چاه ها و هم با افزایش تعداد مشتركین مواجه هستیم.
معاون امور عمرانی استاندار كرمان تصریح كرد: در شهر كرمان روزانه حدود 1800 تا 1900 لیتر بر ثانیه آب نیاز داریم كه در حال حاضر 1200 لیتر بر ثانیه آن تأمین می شود و حدود 600 لیتر برثانیه با كمبود آب روبه رو هستیم كه در پیك مصرف این میزان كمبود آب بیشتر نیز خواهد شد.
وی عنوان كرد: با مدیریت شركت آب و فاضلاب روی چاه ها و توزیع آب و همچنین بیشتر وارد مدار نگه داشتن برخی از چاه ها و تكمیل مخازن شان در حال كار كردن هستیم ضمن آنكه پروژه خط انتقالی نیز در حال اجراست كه اگر قبل از تابستان به بهره برداری برسد، شاید بتوانیم تابستان امسال را به خوبی بگذرانیم.
معاون امور عمرانی استاندار كرمان در خصوص وضعیت آبی سایر شهرهای استان كرمان اظهار كرد: برخی از شهرهای استان وضعیت شان بدتر از كرمان است و قطعاً جیره بندی آب خواهند داشت كه در آینده نام این شهرها اطلاع رسانی خواهد شد.
امید به طرح های كوتاه مدت در سیستان و بلوچستان
«علیرضا قاسمی»، مدیرعامل شركت آب و فاضلاب سیستان و بلوچستان هم وضعیت آب استان در تابستان پیش رو را چندان مناسب ندانست و دراین باره به «ایران» گفت: در استان با كمبود تأمین منابع آبی روبه رو هستیم با این اوصاف سعی كردیم با اجرای طرح های كوتاه مدت این كمبود را در استان كمی جبران كنیم.
وی درباره اینكه آیا امكان جیره بندی آب در تابستان امسال در سطح استان وجود دارد، اظهار داشت: با توجه به كمبود شدید آب در استان با جیره بندی آن تحت هیچ شرایطی موافق نیستیم زیرا با این كار 20 درصد مشتركین را از دست خواهیم داد كه به ضرر است، براین اساس سعی داریم با مدیریت مصرف، مشتركین را حفظ كنیم و اگرهم قرار است آنها را از دست دهیم حداقل كمتر از 5 درصدشان را از دست بدهیم. از سویی دیگر با جیره بندی آب اعتماد مشتركین هم نسبت به ما كم خواهد شد كه اتفاق خوشایندی نیست.
مدیرعامل شركت آب و فاضلاب سیستان و بلوچستان از نصب یك دستگاه آب شیرین كن با تولید 200 لیتر آب در ثانیه تا آخر تیرماه امسال در استان خبر داد و افزود: با نصب این دستگاه بخشی از كمبود آب استان رفع می شود و مابقی مشكلات هم ان شاءالله با مدیریت مصرف از سوی مردم حل خواهد شد تا تابستان امسال را بدون كمترین مشكل پشت سر بگذاریم.
قاسمی با اشاره به وضعیت آب شهر زاهدان نیز گفت: این شهر بر اساس پیك مصرفی در تابستان ها به 2300 لیتر در ثانیه به آب نیاز دارد این در حالی است كه تمام تولید آب ما 1750 لیتر در ثانیه است یعنی با 550 لیتر در ثانیه كمبود آب مواجه هستیم كه امیدواریم با مدیریت مصرف و مدیریت فشار شبكه بتوانیم این كمبود را جبران كنیم. همچنین در فصول گرم سال، درنقاط مرتفع و انتهایی شبكه های آب زاهدان دچار افت فشار شبكه و قطعی آب می شویم كه موجب می شود روزانه 1000 تا 1500 مشترك دچار افت فشار آب شوند، امیدواریم در تابستان با توجه به طرح های كوتاه مدتی كه در دست اجرا داریم شاهد این گونه مشكلات نباشیم.
مدیرعامل شركت آب و فاضلاب سیستان و بلوچستان در ادامه از اجرای طرح انتقال آب خارج از مرز زاهدان خبر داد و گفت: اجرای این طرح با تولید 250 لیتر آب درثانیه، كمبود آب را در سال آینده رفع خواهد كرد، این پروژه به تابستان امسال نمی رسد.
وی از شهرهای زاهدان و سوران به عنوان دو شهر اصلی استان سیستان و بلوچستان یاد كرد كه درزمینه تأمین آب مشكلات زیادی دارند و افزود: اكنون طرح انتقال آب را از دشت كناری برای سوران دردست اجرا داریم كه با این كار به 100 روستای این شهر تا آخر تیرماه آبرسانی خواهد شد.

برش

تابستان امسال دمای كشور نسبت به میانگین بلندمدت 30ساله افزایش می یابد و پیش بینی می شود در استان های آذربایجان غربی، ایلام و چهارمحال و بختیاری 1.1 درجه بالاتر از حد نرمال باشد
استان های سیستان و بلوچستان ،كرمان ، هرمزگان، بوشهر، اصفهان ، فارس، خراسان جنوبی ، خراسان شمالی و خوزستان استان هایی هستند كه امسال نیز برای تأمین و توزیع آب شرب با مشكل روبه رو هستند
با وجود بارندگی های قابل توجه در سال آبی جاری پس از 2 دهه خشكسالی در خراسان جنوبی به گفته كارشناسان همچنان 92درصد پهنه این استان درگیر خشكسالی بوده و 26 دشت آن در وضعیت بحرانی قرار دارد