تعادل|

نتایج طرح پایش ملی كسب و كار در تابستان سال 1398 نشان می دهد، شاخص محیط كسب و كار برای سومین فصل متوالی در مسیر بهبود گام برداشته و در بهترین وضعیت طی یك سال و نیم گذشته قرار گرفته است. جزییات نتایج پایش ملی كسب وكار در تابستان سال 1398 نشان می دهد، رقم شاخص ملی كسب و كار به 6.07 (نمره بدترین ارزیابی 10 است) رسیده كه بهتر از وضعیت این شاخص نسبت به ارزیابی فصل گذشته (بهار 1398 با میانگین 6.17) است. همچنین از دید فعالان اقتصادی مشاركت كننده در این پایش، در اكثر استان ها، وضعیت بیشتر مولفه های موثر بر محیط كسب وكار ایران در تابستان 1398، تا حدودی مساعدتر شده است. اما فعالان اقتصادی در این پایش «غیرقابل پیش بینی بودن و تغییرات قیمت مواد اولیه و محصولات، دشواری تأمین مالی از بانك ها و بی ثباتی سیاست ها، قوانین و مقررات و رویه های اجرایی ناظر به كسب و كار » را نامناسبترین مولفه ها ارزیابی كردند. در مقابل، «محدودیت دسترسی به حامل های انرژی مثل برق، گاز، گازوییل و..، محدودیت دسترسی به آب و محدودیت های دسترسی به شبكه تلفن همراه و اینترنت» را به عنوان سه مولفه مناسب در محیط كسب وكار عنوان كردند. همچنین براساس نتایج این پایش در تابستان 1398 وضعیت محیط كسب وكار در بخش «كشاورزی» در مقایسه با بخش های «صنعت و خدمات» نامناسب تر ارزیابی شده است.

وضعیت كسب و كار در فصل دوم

براساس نتایج حاصل از پایش ملی محیط كسب وكار ایران در تابستان 1398 كه از سوی اتاق ایران منتشر شده، رقم شاخص كل، 07/ 6 (نمره بدترین ارزیابی 10 است) محاسبه شده كه بهتر از وضعیت این شاخص نسبت به ارزیابی فصل گذشته (بهار 1398 با میانگین 17/6) است. همچنین این ارزیابی بیانگر آن است كه از دید فعالان اقتصادی مشاركت كننده در این پایش، در اكثر استان ها وضعیت بیشتر مولفه های موثر بر محیط كسب وكار ایران در تابستان 1398 تا حدودی مساعدتر شده است. عدد شاخص در تابستان 1398 نسبت به فصل مشابه سال قبل (منفی17/5 درصد) مساعدتر شده است. لازم به ذكر است كه این شاخص از طریق ادغام اطلاعات حاصل از مولفه های پیمایشی (28 مولفه) و داده های مولفه های آماری (42 مولفه) به نسبت 80 و 20 محاسبه شده است. البته عدد شاخص كسب وكار در سال 95 برابر با 85/5 بوده كه این در سال 96 این رقم با اندكی بهبود به 78/5 كاهش یافته است. اما ارزیابی ها نشانگر این است كه شاخص كسب وكار در سال 97 برابر با 6.33 بوده كه به معنای بدتر شدن وضعیت كسب وكار نسبت به سال ماقبل خود است.

از سوی دیگر، براساس نتایج این پایش در تابستان 1398 وضعیت محیط كسب وكار در بخش «كشاورزی» در مقایسه با بخش های «صنعت و خدمات» نامناسب تر ارزیابی شده است. در بین رشته فعالیت های اقتصادی، رشته فعالیت های «سلامت انسان و مددكاری اجتماعی، اطلاعات وارتباطات وساختمان»، به ترتیب دارای بدترین وضعیت كسب وكار و رشته فعالیت های « فعالیت های خدماتی، خدمات مربوط به تامین جا و غذا و آبرسانی، مدیریت پسماند، فاضلاب و فعالیت های تصفیه» به ترتیب بهترین وضعیت كسب وكار را در مقایسه با سایر رشته فعالیت های اقتصادی دركشور داشته اند.

همچنین بر اساس نظریه عمومی كارآفرینی شین، شاخص ملی محیط كسب وكار ایران در تابستان 1398 عدد 22/6 (عدد 10 بدترین ارزیابی است) به دست آمده، كه بهتر از وضعیت این شاخص در ارزیابی فصل گذشته (بهار 1398 با میانگین 29/6) است. میانگین ارزیابی محیط اقتصادی عدد 34/6 است كه در ارزیابی فصل گذشته عدد 44/6 حاصل شده بود و میانگین ارزیابی محیط نهادی (شامل محیط سیاسی، محیط آموزشی وعلمی، محیط فناوری و نوآوری، محیط حقوقی و ساختار دولت) عدد 13/6 است كه در فصل گذشته عدد 18/6 ارزیابی شده بود. نگاه اجمالی نشان می دهد، همانند فصل گذشته محیط جغرافیایی با عدد 28/5 و محیط مالی با عدد 58/8 به ترتیب مساعدترین و نامساعدترین محیط ها بر اساس نظریه عمومی كارآفرینی شین بوده اند.

همچنین برای نخستین بار در پایش ویژه تابستان 98 موانع و مشكلات محیط كسب وكار شركت های دانش بنیان نیز استخراج شده است. اطلاعات به دست آمده بیانگر این است كه پنج مشكل اولویت دار شركت های دانش بنیان به ترتیب «بی ثباتی سیاست ها»، «قوانین و مقررات و رویه های اجرایی ناظر بر كسب وكار»، «غیرقابل پیش بینی بودن و تغییرات قیمت مواد اولیه و محصولات»، «دشواری تأمین مالی از بانك ها»، «برداشت های سلیقه ای از قوانین و مقررات توسط ماموران محیط زیست، شهرداری، گمرك، بهداشت و...» و «وجود رقابت غیرمنصفانه شركت ها و موسسات دولتی یا شبه دولتی در بازار» هستند. با این حال ارزیابی ها نشان می دهد، برخی مشكلات این شركت ها در مقایسه با سایر واحدهای اقتصادی كشور حادتر است.

وضعیت كسب وكار در استان ها

از سوی دیگر، براساس یافته های این طرح در تابستان 1398، استان های «سیستان و بلوچستان، خراسان شمالی و البرز» به ترتیب دارای بدترین وضعیت محیط كسب وكار و استان های «آذربایجان غربی، گیلان و زنجان» به ترتیب دارای بهترین وضعیت محیط كسب وكار نسبت به سایر استان ها ارزیابی شده اند. قابل ذكر است كه عدد شاخص برای حدود 65 درصد استان های كشور از عدد شاخص ملی فضای كسب وكار كمتر بوده است. همچنین اختلاف عدد شاخص وضعیت محیط كسب وكار در بهترین و بدترین استان حداكثر معادل 15/1 واحد است كه نشانگر عدم وجود تفاوت قابل توجه در وضعیت عدد شاخص استان ها نسبت به یكدیگر است.

مولفه های بد و خوب

همچنین براساس نتایج به دست آمده، فعالان اقتصادی مشاركت كننده در پایش تابستان 1398، سه مولفه، «غیرقابل پیش بینی بودن و تغییرات قیمت مواد اولیه و محصولات، دشواری تأمین مالی از بانك ها و بی ثباتی سیاست ها، قوانین و مقررات و رویه های اجرایی ناظر به كسب و كار» را نامناسبترین مولفه ها ارزیابی كردند. در مقابل سه مولفه «محدودیت دسترسی به حامل های انرژی مثل برق، گاز، گازوییل و..، محدودیت دسترسی به آب و محدودیت های دسترسی به شبكه تلفن همراه و اینترنت» را مناسبترین مولفه های محیط كسب وكار كشور نسبت به سایر مولفه ها ارزیابی كرده اند. البته نكته قابل ذكر در اینجا اینكه در 4 دوره نخست اجرای این طرح، «دشواری تأمین مالی از بانك ها» به عنوان نامساعدترین مولفه كسب و كار ارزیابی شده بود، اما در 8 دوره اجرا از پاییز 1396 تا تابستان 1398 غیرقابل پیش بینی بودن و تغییرات قیمت مواد اولیه و محصولات، نامساعدترین مولفه كسب و كار ارزیابی شده است.