به گزارش ندای اصفهان،فهرست رشته های معرفی شده ی رشته ی تجربی(جهت دیدن معرفی هر رشته بر روی نام ان رشته كلیك كنید)

اتاق عمل

اعضاء مصنوعی

امورگمركی

بهداشت محیط

بهداشت حرفه ای

بیوتكنولوژی

بینایی سنجی

پرستاری دندانپزشكی

پرستاری

تكنسین پروتزهای دندانی

پزشكی

تكنولوژی پزشكی هسته ای

تكنولوژی پرتو شناسی(رادیو لوژی)

تكنولوژی تولیدات دامی

تكنولوژی تولیدات گیاهی

تكنولوژی جنگلداری

تكنولوژی چوب

تكنولوژی شیلات

تكنولوژی محیط زیست

تكنولوژی مرتع وآبخیزداری

حسابداری

حقوق

داروسازی

دامپزشكی

دندانپزشكی

روانشناسی

زمین شناسی

زیست شناسی

شنوایی شناسی

زیست شناسی سلولی ملكولی

شیمی

علوم آزمایشگاهی

علوم اقتصادی

علوم تغذیه

علوم حدیث

علوم سیاسی

علوم وصنایع غذایی

فیزیوتراپی

كاردانی علمی كاربردی تولید وبهره برداری گیاهان دارویی معطر

كاردانی فوریتهای پزشكی

كاردانی نا پیوسته ی علمی كاربردی پرورش زنبور عسل

كاردرمانی

كارشناسی علوم انتظامی

كتابداری

كتابداری درشاخه پزشكی

گفتاردرمانی

مامایی

مدارك پزشكی

مددكاری اجتماعی

مدیریت

مدیریت خدمات بهداشتی ودرمانی

مدیریت مالی

مدیریت وبازرگانی دریایی

مدیریت وكمیسردریایی

مدیریت هتلداری

مهندسی فضای سبز

هوشبری

مهندسی كشاورزی

مهندسی منابع طبیعی

كاردانی شیمی وپدافند جنگ های شیمیایی میكروبی وهسته ای

تكنولوژی پرتودرمانی(رادیوتراپی)

تكنولوژی پرتودرمانی (رادیوتراپی)

تكنولوژی پرتودرمانی (رادیوتراپی)

دیباچه: هدف این رشته تربیت كاردان در گروه تكنولوژی پرتودرمانی است. افرادی كه دانش لازم را در زمینه طرز تولید اشعه ایكس و مواد رادیواكتیو و قوانین مربوط به آنها، انجام تكنیك های پرتودرمانی و شیمی درمانی، روش های حفاظت از اشعه ایكس و تشعشعات رادیواكتیو فرا می گیرند و پس از فارغ التحصیلی می توانند در پرتودرمانی های ساده و تخصصی و بخش ها و درمانگاه های پرتودرمانی فعالیت كنند. گفتنی است كه تفاوت این رشته با تكنولوژی پرتوشناسی در این است كه متخصص رادیولوژی با استفاده از دستگاه های تصویربرداری، از اعضای مختلف بدن تصویربرداری می كند اما متخصص رادیوتراپی، از اشعه برای درمان بیماری استفاده می كند و اجرای عملیات درمانی را برعهده دارد.
درس های این رشته در طول تحصیل:
دروس پایه:
فیزیك عمومی، آناتومی، فیزیولوژی انسانی، كمك های اولیه و مراقبت از بیمار، اصطلاحات و كلیات پزشكی، بافت شناسی و آسیب شناسی.
دروس اصلی و تخصصی:
آناتومی سطحی بدن، فیزیك تشعشع و مواد رادیواكتیو، دستگاه های رادیوتراپی، تكنیك های رادیوتراپی، اصول محاسبات و برنامه ریزی در رادیوتراپی، رادیوبیولوژی و حفاظت در برابر پرتوهای یونساز، تكنیك های رادیوگرافی، تكنیك های پزشكی هسته ای، كارآموزی بیمارستانی، كارورزی.منبع: كتاب آشنایی با رشته های دانشگاهی سازمان سنجش آموزش كشورتالیف خانم فیروزه سودایی ونرم افزار سامان رشته ی سازمان سنجش

كاردانی شیمی و پدافند جنگهای شیمیایی، میكروبی و هسته ای

كاردانی شیمی و پدافند جنگهای شیمیایی، میكروبی و هسته ای

دیباچه: هدف این رشته تربیت كاردان مقابله با جنگ های شیمیایی، میكروبی و هسته ای است كه سپاه پاسداران انقلاب اسلامی و ارگان های نظامی به وجود آنها نیاز بسیار دارند.این رشته دارای سه شاخه شیمیایی، میكروبی و هسته ای است و فارغ التحصیلان آن می توانند با كسب مهارت های لازم، در زمینه پدافند جنگ های شیمیایی، میكروبی، هسته ای در سازمان های رزمی و دیگر ارگان های مرتبط فعالیت نمایند.
درس های این رشته در طول تحصیل :
دروس نظامی:
تاكتیك جنگ افزار، مدیریت فرماندهی، آیین نامه ها و سازمان، ارتباط و مخابرات
دروس پایه:
هواشناسی، شیمی عمومی، شیمی عمومی عملی، فیزیك عمومی، زیست شناسی عمومی، اصول جنگهای شیمیایی، میكروبی و هسته ای، روانشناسی و امداد به مصدومین شیمیایی، میكروبی، هسته ای ، شناخت حفاظت انفرادی و جمعی شیمیایی ، میكروبی، هسته ای ، ریاضیات پایه، مقدمات آمار.
دروس تخصصی شاخه شیمیایی:
حفاظت آزمایشگاهی، شیمی آلی عملی، شیمی تجزیه عملی، شیمی آلی، شیمی معدنی، شیمی تجزیه، بیوشیمی، عوامل شیمیایی جنگی، تأثیر عوامل شیمیایی بر محیط زیست، مكانیزم تأثیر عوامل شیمیایی جنگی بر روی موجودات زنده، شناسایی عوامل شیمیایی جنگی (آشكار سازی) ، انبارداری و حمل و نقل و حفاظت از مواد شیمیایی، شناخت و رفع آلودگی عوامل شیمیایی، مانور در منطقه آلوده.
دروس تخصصی شاخه میكروبی:
حفاظت آزمایشگاه میكروبی، میكروبیولوژی عمومی، راه های انتقال، باكتری شناسی رزمی، قارچ شناسی رزمی، ویروس شناسی رزمی، تك یاخته های رزمی، بیوشیمی، عملیات خنثی سازی، حفاظت جمعی، اصول فرماندهی پدافند، اصول نحوه كاربرد جنگ افزارهای میكروبی، مانور میكروبی، ایمونولوژی.
دروس تخصصی شاخه هسته ای:
حفاظت ، ریاضیات كابردی، فیزیك پایه، فیزیك جدید، فیزیك هسته ای، عوامل هسته ای، تأثیرات هسته ای، عملیات خنثی سازی، حفاظت و آثار اشعه بر محیط، حفاظت جمعی، اصول فرمانده و پدافند هسته ای، آشكارسازی، مانور.منبع: كتاب آشنایی با رشته های دانشگاهی سازمان سنجش آموزش كشورتالیف خانم فیروزه سودایی ونرم افزار سامان رشته ی سازمان سنجش

مهندسی منابع طبیعی

مهندسی منابع طبیعی

دیباچه: زمین سبز بود؛ به سبزی بهشت و رودخانه تمیز و شفاف و زلال، و طبیعت با بارش هر باران از شادابی و طراوات لبریز می شد. سال ها گذشت. جمعیت شهر رو به فزونی گذاشت. خانه های تازه ساخته شد و به جای درختان سرسبز، كارخانه ها جان گرفتند. چرخ های تولید كارخانه كه به كار افتاد، فاضلاب صنعتی را به میان آب رودخانه جاری ساخت. آن وقت ماهی های كوچك و بزرگ، ذرات آلوده كننده آب را با آب شش هایشان تنفس كردند و گروه گروه جان باختند. آب، خاك و هوای آلوده، نفس درختان را نیز قطع كرد و اكنون ما در این زمین كه با دست های خودمان، خاكستری اش كرده ایم، هر لحظه شاهد مرگ سبزی و سبزینگی، پاكی و شادابی و در نهایت هستی و زندگی هستیم. این بحران در كشور ما بسیار جدی و فراگیر به چشم می خورد. برای مثال در مناطق كلیدی و شاخصی همچون پارك ملی گلستان و منطقه حفاظت شده جهان نما، ذخایر حیات وحش ما نسبت به دهه 50 به یك چهارم و در مقایسه با دهه 60 به نصف تقلیل یافته است. به عبارت دیگر، ذخیره كنونی جمعیت حیات وحش كشور ما 25% دهه 50 و 50% دهه 60 است !حال چه باید كرد؟ و چگونه می توان بار دیگر آسمان را آبی و زمین را با رنگ هایی زنده و شاداب رنگ آمیزی نمود و حیات و زندگی را به طبیعت ایران بازگرداند؟كارشناسان منابع طبیعی با بررسی علم اكولوژی، حل مسائل زیست محیطی، ارائه طرح های عملی برای حفظ و توسعه پوشش گیاهی، بهره برداری صحیح از اراضی مطابق با قابلیت آنها، توسعه فعالیت آبخیزداری و مدیریت آب و خاك، تلاش می كنند تا این آرزو را محقق سازند.این رشته در مقطع كارشناسی دارای 5 گرایش محیط زیست، مرتع و آبخیزداری، جنگلداری، شیلات و علوم و صنایع چوب و كاغذ است. گرایش محیط زیستمحیط زیست یك رشته چند بخشی یا بین رشته ای است و آمیخته ای از علوم بیولوژی، اكولوژی، فیزیك، شیمی، ریاضی، آمار، اكولوژی كاربردی و جغرافیا می باشد. این گرایش تلاش می كند تا بین محیط انسان یا محیط شهری و محیط فراشهری مثل مرتع، جنگل و ... پل بزند تا بشر با استفاده از دانش روزافزون خود به نحوی عمل كند كه با نیازها و امیدهایش هماهنگی بیشتری داشته باشد و در نهایت زندگی بهتری رابرای خود و آیندگان فراهم سازد.همچنین تلاش می كند تا با ارائه دانش و آگاهی های لازم درباره اكولوژی حیات وحش، اكولوژی دریاها، نحوه آلودگی محیط زیست، نحوه طراحی پارك های ملی و جنگلی و ... به حمایت و حفاظت از محیط زیست و حل مشكلات زیست محیطی بپردازد.در كشور ما محیط زیست در مقطع كارشناسی یكی از گرایش های مهندسی منابع طبیعی است و در آن بیشتر به اكوسیستم های طبیعی پرداخته می شود، اما استادان محیط زیست معتقدند كه باید مثل سایر كشورهای دنیا، محیط زیست را به عنوان یك رشته مجزا ارائه دهیم و در آن علاوه بر اكوسیستم های طبیعی به اكوسیستم های شهری نیز پرداخته شود. چون در حقیقت محیط زیست به تعامل و ارتباط بین محیط های انسانی و طبیعی می پردازد و صحیح نیست كه این دو را مجزا از یكدیگر بررسی كنیم.(در سال 83 مهندسی محیط زیست به عنوان یك رشته مجزا در دانشگاه تربیت دبیر شهید رجایی، وابسته به وزارت آموزش و پرورش ارائه شده است.)
موقعیت شغلی در ایران :
در سال 1382 ارزش اقتصادی هر هكتار دریا از نظر تعدیل و تنظیم گازها، كنترل آشفتگی، تنظیم آب، تهیه آب، تصفیه آب، تولید مواد غذایی، تامین مواد خام، ارزش فرهنگی، توریسم و ... 71609310 ریال، هر هكتار ساحل 50244800 ریال، هر هكتار جنگل 12015600 ریال، هر هكتار مرتع 2876800 ریال و هر هكتار تالاب 183334000 ریال محاسبه شده است.متأسفانه بسیاری از این منابع ارزشمند كه تجدیدناپذیر یا به سختی قابل تجدید هستند، در كشور ما به دلیل بی مبالاتی و بی توجهی در معرض نابودی قرار گرفته اند. چرا كه ما توجه به قوانین و معیارهای محیط زیست را یك امر ضروری و اجتناب ناپذیر نمی دانیم و حتی در نظر برخی از شركت ها و سازمان ها، سازمان حفاظت محیط زیست، یك سازمان دردسرآفرین است و باید به نحوی از زیر اصول و قوانین آن شانه خالی كرد!و باز به همین دلیل در طرح ها و پروژه های اقتصادی، اجتماعی و سیاسی ما، محیط زیست نه تنها حرف اول را نمی زند بلكه در انتها نیز جایگاه مشخصی ندارد! با این همه، چون امروزه مسائل و مشكلات زیست محیطی صرفاً به یك كشور، یك منطقه یا یك قاره محدود نمی شود و هیچ كشوری نمی تواند ادعا كند كه انتشار آلودگی و مشكلات ناشی از آن، مختص به كشور متبوعش می باشد، حفظ محیط زیست به یك ائتلاف جهانی تبدیل شده است و تمام كشورها و جوامع بشری پذیرفته اند كه باید در توسعه صنعتی با توجه به ارزیابی دقیق زیست محیطی، تجدید نظر كرد.
این امر باعث شده است كه در كشور ما نیز متخصصان محیط زیست در تمام مقاطع تحصیلی بویژه كارشناسی ارشد و دكترا در سازمان های متعددی از جمله:
سازمان حفاظت محیط زیست، شهرداری ها، مهندسین مشاور، وزارت كشور، وزارت نیرو، سازمان توسعه و برنامه ریزی ، وزارت صنایع، وزارت نفت حضور داشته باشند. تا جایی كه به گفته دكتر مخدوم استاد محیط زیست دانشگاه تهران، هیچ یك از فارغ التحصیلان كارشناسی ارشد و دكترای محیط زیست بی كار نیستند.
درس های این رشته در طول تحصیل :
دروس مشترك در گرایش های مختلف مهندسی منابع طبیعی:
ریاضیات، فیزیك عمومی، زمین شناسی، گیاه شناسی، اكولوژی، شیمی عمومی، زیست شناسی، آمار و احتمالات، هوا و اقلیم شناسی، خاك شناسی عمومی، قوانین و مدیریت منابع طبیعی، جامعه شناسی روستایی، آشنایی با كامپیوتر، هیدرولوژی عمومی،
دروس تخصصی گرایش محیط زیست :
اكولوژی حیات وحش، مبانی مدیریت حیات وحش، بیولوژی حیوانات شكاری، پرنده شناسی، قوانین و مدیریت محیط زیست و شیلات، اكولوژی دریاها، فنون مدیریت حیات وحش، آلودگی های محیط زیست، انسان و محیط زیست، پارك های ملی، جنگل و پردیس ها، طراحی و مهندسی پارك های ملی و جنگلی، ارزیابی محیط زیست، پارك داری، جلسه بحث، پروژهگرایش مرتع و آبخیزداریدر گرایش مرتع و آبخیزداری دانشجویان می آموزند كه با توجه به امكانات آبی، خاكی، اقلیمی، زمین شناسی و پوشش گیاهی چگونه می توان از عرصه منابع طبیعی، به ویژه از مراتع موجود، بیشترین بهره را برد برای مثال با توجه به پوشش گیاهی یك منطقه، چه مقدار می توان دام وارد منطقه كرد و چه مقدار عرصه كشاورزی داشت؟ همچنین به یاری مدیریت آبخیزداری می توان از مسائلی مثل سیلاب و خشكسالی كه ضررهای هنگفت اقتصادی، اجتماعی، سیاسی و فرهنگی دارد، جلوگیری كرد. به عبارت دیگر، كارشناس این رشته با تقویت پوشش گیاهی، اصلاح آبراهه ها و بانكت زدن (ایجاد خطوط افقی بر روی دامنه كوه ها و تپه ها و كاشت نهال) می تواند از فرسایش خاك و ایجاد سیلاب جلوگیری كند.اهمیت این مسأله زمانی آشكار می شود كه بدانیم كشور ما به دلیل پیشروی شن های روان به مناطق مركزی و شرقی كشور، در معرض بیابان زایی قرار دارد. همچنین فرسایش خاك، موجب پرشدن مخازن سدها و آسیب رسانی جدی به این منابع ارزشمند می گردد. به همین دلیل، لازم است به یاری متخصصان مرتع و آبخیزداری، از فرسایش آب و خاك جلوگیری كرد و در جهت اصلاح و توسعه مراتع قدم برداشت.
موقعیت شغلی در ایران :
شرط اول حیات اقتصادی ـ سیاسی هر كشور، استقلال و وجود نیروی انسانی متعهد، متفكر و كاردان است. زیرا نیروی انسانی لایق و كاردان می تواند با استفاده از قدرت تصمیم گیری و استقلال و برنامه ریزی خوب دولت، از عامل دوم؛ یعنی منابع سرشار خدادادی از قبیل آب، خاك، جنگل، مرتع برای بهبود زندگی و رفاه مردم و جامعه بهره برداری كند. به عبارت دیگر تعادل این دو عامل، شرط مطلوب و اساسی بهره وری بهینه و تداوم حیات یك جامعه است.كارشناسان منابع طبیعی نقش مهمی در ایجاد تعادل بین این دو عامل دارند. زیرا از یك سو، عامل مهمی در حفظ و گسترش منابع طبیعی هستند و از سوی دیگر، نحوه استفاده و بهره برداری بهینه از این منابع را می دانند.برای مثال، فارغ التحصیلان گرایش مرتع و آبخیزداری می توانند با برنامه ریزی های صحیح و نظارت بر حسن اجرای آنها و آموزش به منظور اصلاح و توسعه مراتع، جلوگیری از فرسایش آب و خاك و پر شدن مخازن سدها و تثبیت شن های روان، نقش بسیار مهمی در حفظ و گسترش منابع طبیعی از قبیل مرتع، آب و خاك داشته باشند.در كل فارغ التحصیل توانمند این رشته، فرصت های شغلی مناسبی در شركت های دولتی، خصوصی و نیمه خصوصی مرتبط با وزارت نیرو، وزارت جهاد كشاورزی، مؤسسه تحقیقات مرتع، مؤسسه تحقیقات خاك و حفاظت آبخیزداری، سازمان جنگل ها و شركت های مشاوره منابع طبیعی دارد.
دروس تخصصی گرایش مرتع و آبخیزداری :
شناسایی گیاهان مرتعی، ژئو مرفولوژی، زراعت نباتات علوفه ای، خاك مناطق خشك و نیمه خشك، هیدرولوژی كاربردی، حفاظت خاك، كارتوگرافی، ارزیابی خاك های زراعی، اكولوژی مرتع، دامداری، اصلاح و توسعه مراتع، آنالیز و ارزیابی مراتع، جنگل كاری در مناطق خشك، آبخیزداری، مقدمات مردم شناسی عشایری، جلسه بحث، پروژه.
گرایش شیلات:
صنعت شیلات در كشور ما در مقایسه با تحولاتی كه در صید و صیادی جهان در 50 سال اخیر روی داده، نسبتاً جوان است و حتی سرانه مصرف ماهی در ایران از 5/4 كیلوگرم فراتر نرفته است؛ رقمی كه همردیف سرانه ماهی در كشورهای فاقد ذخایر آبزیان است. این در حالی است كه آبزیان، به دلیل كاهش كلسترول خون، جلوگیری از بروز بیماری های قلب و عروق، وجود انواع اسیدهای آمینه مورد نیاز برای رشد و نمو بدن و داشتن درصد قابل توجهی مواد معدنی و ویتامین، ارزش غذایی بیشتری نسبت به گوشت های قرمز و سفید دارند.از سوی دیگر، فعالیت های شیلاتی در كشور، صرف نظر از تأمین بخشی از مواد پروتئینی، منبع مناسبی برای اشتغال، تأمین ارز و اهرمی برای توسعه و عمران مناطق ساحلی است. در واقع، در برنامه های توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی كشور، شیلات جایگاه مهمی دارد.شك نیست كه اجرای طرح های شیلاتی كشور، به نیروهای كارآمد و متخصص نیازمند است، افرادی كه با استفاده از منابع آبی برای تأمین پروتئین مورد نیاز مردم فعالیت كنند.هدف رشته مهندسی منابع طبیعی گرایش شیلات، پرورش و آموزش كارشناسان و متخصصان در همین زمینه است. در این گرایش، دانشجویان با علوم مختلف بیولوژی جانوری، گیاهی و اكولوژی دریایی به عنوان زیربنای شیلات آشنا می شوند ، درباره آبزیان آب های داخلی و دریایی، نحوه تكثیر و پرورش آبزیان، صید و صیادی ونحوه عمل آوری فرآورده های دریایی مطالعه می كنند.اهمیت این رشته زمانی آشكار تر می شود كه بدانیم بهره برداری صحیح و پایدار از منابع دریایی، حفاظت از منابع و بازسازی ذخایر، تنوع بخشی در تولید و افزایش تولید، بهبود و ارتقای كیفیت محصولات شیلاتی از تولید به مصرف، استفاده از فناوری های جدید مهندسی ژنتیك در شیلات، تولید فرآورده های بیولوژیك، اشتغال و درآمد ارزی، بدون نگرش علمی و متكی بر یافته های تحقیقاتی در شیلات، امكان پذیر نیست.
موقعیت شغلی در ایران :
آمارهای سازمان كشاورزی و خواروبار جهانی "فائو" نشان می دهد كه درآمد خالص حاصل از تجارت ماهی (صادرات منهای واردات) كشورهای در حال توسعه، اخیراً به 7/17 میلیارد دلار رسیده است. این رقم بزرگتر از ارزش كل صادرات چای، برنج، كاكائو و قهوه است.در كشور ما نیز صنعت شیلات نقش مهمی در ایجاد اشتغال، بویژه از جهت كیفی دارد. زیرا بخش عمده ای از فعالیت های شیلات در مناطق دورافتاده و محروم انجام می شود؛ مناطقی كه حضور فعالیت های انسانی از دید سیاسی و امنیتی بسیار مهم است. همچنین، ایفای نقشی كه فعالیت های شیلاتی در كاهش پدیده بیكاری پنهان در مناطق روستایی و سواحل صیادی دارد، برای كشور حائز اهمیت است. زیرا فعالیت هایی كه به منظور استفاده از منابع كوچك آبی طبیعی و نیمه طبیعی برای پرورش ماهی، صنایع كوچك پشتیبانی، و فرآوری و تعمیر ادوات صیادی انجام می شود، در كاهش بیكاری پنهان و افزایش درآمد ساكنان این مناطق، بسیار مؤثر است. همان طور كه پیش از این گفتیم، برای اجرای برنامه های شیلات، پرورش افراد فنی و كارشناس از اهمیت خاصی برخوردار است؛ افرادی كه می توانند با توسعه فعالیت های آبزی پروری، بازسازی ذخایر دریای خزر و منابع آب های داخلی، ترویج مصرف آبزیان پرورشی به عنوان غذای سلامتی، بهبود كیفیت عرضه آبزیان پرورشی، ایجاد مزارع انفرادی پرورش آنها و مراكز تكثیر آبزیان، ارائه آموزش های مورد نیاز آبزی پروران به منظور تقویت و ارتقای دانش فنی تولید كنندگان، مطالعه وارائه مناسبترین روش های تكثیر و پرورش آبزیان ، افزایش راندمان و بهبود كیفیت آبزیان پرورشی، شناسایی و مطالعه اراضی مستعد توسعه پرورش آبزیان و انجام تحقیقات در امر شناخت بیماری ها، بهداشت و تغذیه آبزیان، نقش بسیار مهم و اساسی در رشد و ارتقای صنعت شیلات بر عهده داشته باشند.
دروس تخصصی گرایش شیلات :
لیمونولوژی، اصول تكثیر و پرورش آبزیان، تكثیر و پرورش ماهی، تكثیر و پرورش آبزیان، اكولوژی دریاها، اصول تغذیه آبزیان، ماهی شناسی عمومی، بیماری ها و انگل های آبزیان، هیدروتكنیك و طراحی استخرها، ماهی شناسی و سیستماتیك، بهداشت و تكنولوژی فرآورده های شیلاتی، هیدروشیمی، جلسه بحث، پروژه.
گرایش جنگلداری:
گرایش جنگلداری مجموعه ای از علوم و فنون است كه برای شناخت جوامع مختلف جنگلی و آگاهی از كیفیت و كمیّت آنها، تربیت، پرورش و بهره برداری مستمر از تولیدات جنگلی، روش های مختلف قطع و حمل درختان قطع شده، جاده سازی درجنگل و مهمتر از همه، حفاظت، احیا و توسعه مناطق جنگلی به عنوان تعدیل و تنظیم كننده شرایط آب و هوایی و خاكی و منبع تولید كننده چوب به كار گرفته می شوند.برای مثال، دانشجویان با مطالعه درس "حمایت جنگل" با عوامل تخریب جنگل آشنا شده و روش های بهبود و حفاظت و نگهداری از جنگل را می آموزند؛ روش هایی كه می تواند عامل كاهش فرسایش خاك و فراهم ساختن زیستگاه هایی برای حیات وحش گردد. همچنین با مطالعه درس هایی مثل جنگل داری، بهر ه برداری از جنگل و سیاست جنگل می آموزند كه چگونه با فراهم ساختن مناطقی برای چرای دام ها، می توان فشار وارد شده بر زمین های جنگلی را كاهش داد یا چگونه می توان چوب مورد استفاده برای ساخت وسایل چوبی و سوخت و انرژی را فراهم ساخت تا به این وسیله، هم منافع اقتصادی حاصله از جنگل و هم اكولوژی آن حفظ گردد.
موقعیت شغلی در ایران :
ایران با داشتن 24 تا 25 درصد بیابان از مجموع وسعت كشور، با مشكل مهم و حیاتی فرسایش خاك رو به رو است. این فرسایش، مشكلات اقتصادی بسیاری را در كانون های بحرانی كشور ایجاد كرده است و تنها راه مبارزه با آن، احیای پوشش گیاهی مناطق بحرانی و حفظ و صیانت از جنگل ها است. به عبارت دیگر، فارغ التحصیلان توانمند این رشته چون هم از اطلاعات فنی &– مهندسی و هم از علوم طبیعی و اقتصادی و اجتماعی مربوط به مناطق جنگلی برخوردار هستند، فرصت های شغلی مناسبی دارند كه از آن جمله می توان به كارشناس متخصص در تهیه طرح های جنگلكاری و جنگلداری و سایر طرح های مربوط به حفاظت و توسعه جنگل ها در سازمان جنگل ها و مراتع كشور، وزارت جهاد كشاورزی، شهرداری ها، سازمان پارك ها و فضای سبز و سازمان محیط زیست اشاره كرد. همچنین همكاری با شركت ها و مؤسسات مجری طرح های راه سازی در زمینه نقشه برداری، طراحی و محاسبه و اجرای راه ها و جاده های جنگلی، فعالیت در شركت های مشاوره منابع طبیعی به صورت همكاری در طرح های جنگلداری خصوصی و شركت های بهره برداری از جنگل ها از جمله فعالیت هایی است كه فارغ التحصیلان مهندسی منابع طبیعی گرایش جنگلداری می توانند در آنها حضور داشته باشند.
دروس تخصصی گرایش جنگلداری:
اندازه گیری جنگل، جنگل شناسی، جاده سازی، جنگلداری، اقتصاد جنگل، بهره برداری جنگل، خاك شناسی جنگل، اكولوژی جنگل، درخت شناسی، شناخت حیوانات شكاری، پارك های ملی و جنگلی و پردیس ها، سیاست جنگل، حمل و نقل چوب، حمایت جنگل، جنگلكاری و نهالستان های جنگلی، صنایع چوب، جلسه بحث، طرح جنگلداری.
گرایش علوم و صنایع چوب و كاغذ:
علوم و صنایع چوب و كاغذ مجموعه علوم و فنونی است كه با فراگیری آنها دانشجویان در زمینه نحوه رویش و تولید چوب و عوامل مؤثر بر آن، اختصاصات ساختمانی و طبقه بندی و درجه بندی چوب ها و كاغذها، خواص فیزیكی، مكانیكی، شیمیایی و كاربردی چوب و كاغذ، تبدیل شیمیایی و مكانیكی و نیز بازرگانی و داد و ستد چوب و كاغذ و تولیدات آنها آگاهی لازم را كسب می كنند.
موقعیت شغلی در ایران :
فارغ التحصیل علوم و صنایع چوب و كاغذ می تواند به عنوان مدیرفنی در بخش های دولتی یا خصوصی مجتمع های چوب و كاغذ و كارخانجات تولید چوب فعالیت كند یا به عنوان كارشناس در دفاتر فنی سازمان جنگل ها و مراتع مشغول به كار گردد.
دروس تخصصی گرایش علوم و صنایع چوب و كاغذ :
فیزیك چوب، شیمی چوب، مدیریت صنعتی، چوب بری ، روكش و تخته لایه ، استاندارد و درجه بندی چوب، صنایع مبلمان، مكانیك چوب، تخته خرده چوب، تخته فیبر، چوب خشك كنی، تكنولوژی تهیه خمیر كاغذ، حفاظت كار و ایمنی در صنایع چوب، بازار چوب، سازه های چوبی، كنترل كیفیت محصول، كاغذسازی، جلسه بحث.
توانایی های لازم :
آیا می شود پرنده ها را از روی كتاب شناخت یا با حیات وحش در فضای دانشكده آشنا شد؟ بدون شك، چنین چیزی امكان پذیر نیست. زیرا بوم شناسی به معنای خانه شناسی است؛ یعنی بایستی به درون طبیعت رفت و از نزدیك با اصول حاكم بر آن آشنا شد و معضلات و مشكلات زیست محیطی را در خود طبیعت شناخت و سپس در صدد ارائه راه حل برآمد.به همین دلیل دانشجوی منابع طبیعی باید به طبیعت علاقه مند باشد و با صبر و حوصله و تلاش و كوشش بسیار، رمز و راز حیات را از طبیعت بیاموزد.علاقه و عشق به طبیعت و محیط زیست لازمه این رشته است؛ زیرا بدون عشق نمی توان هفته ها در صحرا، جنگل، دشت یا تالاب برای بررسی رفتار یك حیوان یا پیدا كردن یك گونه خاص حیوانی یا گیاهی حضور داشت و بعضاً شرایط نامساعد جوی یا حشرات موذی مثل ساس، كنه، عقرب و ... را تحمل كرد.همچنین دانشجوی منابع طبیعی باید از هوش و خلاقیت سرشاری برخوردار باشد تا بتواند مشكلات محیط زیست را به خوبی و به درستی ببیند و راه حلی برای آن مشكل بیابد. چون مشكلات زیست محیطی صبر نمی كنند تا ما هر زمان كه دلمان خواست به فكر چاره اندیشی بیفتیم و امكان دارد یك مشكل در زمانی كوتاه به یك فاجعه تبدیل شود. در مورد توانمندی های لازم برای هر گرایش نیز باید گفت كه دانشجوی محیط زیست باید در زمینه صنعت، فرهنگ، سیاست و اقتصاد اطلاعات عمومی خوبی داشته باشد و بتواند درباره مسائل یاد شده ابراز عقیده كند. زیرا محیط زیست به دانشجویانی كه دروس را حفظ كنند، نیازی ندارد. بلكه دانشجویانی باید وارد این رشته شوند كه برای مشكلات زیست محیطی پروژه و طرح ارائه داده و خود مجری طرح هایشان باشند. در گرایش مرتع و آبخیزداری نیز چون دارای دو جنبه مرتع و آبخیزداری است، دانشجویانی با علایق و توانمندی های متفاوت می توانند جذب آن شوند.برای مثال، ما در اصلاح یك منطقه هم می توانیم روی پوشش گیاهی و هم روی مسائل فیزیكی، مثل ایجاد سدبندهای كوچك بر روی آبراهه ها تأكید داشته باشیم. در این میان، آنچه با پوشش گیاهی ارتباط دارد به مرتع باز می گردد و آبخیزداری بیشتر به مسائل آب و مسائل مكانیكی مثل سد، ارتباط دارد. از همین رو، دانشجویانی كه پس از فارغ التحصیلی می خواهند در زمینه آبخیزداری فعالیت كنند، باید در دروس فنی مثل ریاضی و فیزیك قوی تر باشند. بخش مرتع این رشته نیز بیشتر به محیط زیست، شناخت گیاهان مختلف و شناخت اكولوژی مرتبط می شود.منبع: كتاب آشنایی با رشته های دانشگاهی سازمان سنجش آموزش كشورتالیف خانم فیروزه سودایی ونرم افزار سامان رشته ی سازمان سنجش

مهندسی كشاورزی

دیباچه: كشور ایران با وجود 37 میلیون هكتار اراضی دارای قابلیت كشاورزی، 118 تا 100 میلیارد متر مكعب منابع آبی قابل استفاده و گسترش و تنوع آب و هوایی در 14 اقلیم گوناگون (كشور ایران از لحاظ تنوع تولید زراعی و باغی بین كشورهای جهان رتبه هشتم را دارد)، پتانسیل بسیار خوبی در بخش كشاورزی دارد. البته برای توسعه این بخش مهم كه به حق آن را محور توسعه اقتصادی كشور تلقی كرده اند، باید از كشاورزی سنتی فاصله گرفت و با بهره گیری از دانش كشاورزی به كشاورزی مكانیزه نزدیك شد، دانش و تخصصی كه در گرایش های مهندسی كشاورزی آموزش داده می شود.این رشته در 7 گرایش علوم دامی، باغبانی، زراعت و اصلاح نباتات، گیاه پزشكی، علوم و صنایع غذایی، خاك شناسی و ترویج و آموزش كشاورزی از بین داوطلبان گروه آزمایشی علوم تجربی دانشجو می پذیرد.
گرایش علوم دامی :
هر نوع دامی را كه بخواهیم به طریق علمی پرورش دهیم ، با پنج مقوله اساسی روبرو می شویم . یكی بحث پرورش دام به نحو صحیح ، منطقی و عملی است كه در این میان تغذیه به عنوان عاملی بسیار مهم در پرورش مطرح و در راستای آن مسأله مراتع و كشت علوفه نیز مطرح می شود. دومین عامل ، اصلاح نژاد است كه باعث می شود تا دام پر تولیدتری داشته باشیم . سومین عامل ، بهداشت است كه باعث كاهش تلفات و ضایعات و افزایش توان تولید می شود. عامل چهارم، مدیریت نیروی انسانی است كه به یاری آن از نیروی فعال در مزارع به نحو مطلوب بهره برداری می شود. عامل آخر، تولیدات و بازاریابی است كه براساس این عامل باید بررسی كرد كه به چه نحوی تولیدات به بازار عرضه شود تا در سطح تولیدات ، افتی ایجاد نگردد.مهندسی علوم دامی به بررسی و مطالعه این پنج عامل و نقش آنها در پرورش دام می پردازد. البته در كشور ما پرورش هر دامی در رشته علوم دامی نمی گنجد. برای مثال پرورش آبزیان بیشتر در رشته شیلات مطرح می شود؛ همچنین در كشور ما پرورش سگ ، گربه یا خوك رایج نیست .
توانایی های لازم :
هر داوطلب علوم دامی باید بداند كه بخش قابل توجهی از دروس این گرایش جنبه عملی دارد و دانشجو باید در دامداری ها و زمین های زراعی با نحوه پرورش و تغذیه دام آشنا گردد. از همین رو نباید نسبت به بوی كود یا دام حساس باشد و از حیواناتی مثل گاو و گوسفند یا حشراتی مثل زنبور عسل بترسد. از لحاظ درسی نیز دانشجوی این گرایش لازم است كه به دروسی مانند آمار و زیست شناسی مسلط باشد.
موقعیت شغلی در ایران :
بسیاری از دامداران ما به ضرورت حضور یك كارشناس علوم دامی در دامداری ها واقف نیستند و در حالی كه خودشان از اوج شیر، ركود سالانه ، فاصله زایمان ، جیره نویسی ، اصلاح نژاد و درصد تلفات و بیماری ها اطلاعی ندارند، از تخصص كارشناس علوم دامی نیز در زمینه های فوق بهره ای نمی برند.البته این به آن معنا نیست كه فارغ التحصیلان این گرایش هیچ موقعیت كاری ندارند، چون خوشبختانه در حال حاضر هر دامپروری باید از یك مهندس علوم دامی بهره بگیرد و همچنین بازار كار مهندسی علوم دامی در روستاها و شهرستان ها نسبتاً مطلوب است و فارغ التحصیلان می توانند علاوه بر كار در جهاد كشاورزی در مرغداری ها و دامداری های خصوصی نیز كار كنند یا اینكه خود یك دامداری را راه اندازی نمایند.همچنین می توانند در آزمایشگاه های تغذیه برای خوراك یا آنالیز خوراك ، آزمایشگاه های اصلاح نژاد دام و مراكز تحقیقاتی امور دام و آبزیان فعالیت نمایند.
درس های این رشته در طول تحصیل:
دروس مشترك در 7 گرایش زراعت و اصلاح نباتات، علوم دامی، گیاه پزشكی، ترویج و آموزش كشاورزی، باغبانی، خاك شناسی و صنایع غذایی :
ریاضیات عمومی، فیزیك عمومی، شیمی عمومی، اكولوژی، گیاه شناسی، آمار و احتمالات، بیوشیمی عمومی، زیست شناسی، آبیاری عمومی، هوا و اقلیم شناسی، اقتصاد كشاورزی، خاك شناسی عمومی، زراعت عمومی، باغبانی عمومی، حشره شناسی و دفع آفات، ماشین های كشاورزی، عملیات كشاورزی، اصول تبدیل و نگهداری فرآورده های كشاورزی، دامپروری عمومی، آشنایی با كامپیوتر.
دروس تخصصی گرایش علوم دامی :
تغذیه دام ، اصول بهداشت دام ، تشریح و فیزیولوژی دام ، اصلاح دام ، بیماری های دام و طیور، پرورش گاو شیری ، پرورش گوسفند و بز، پرورش طیور، فیزیولوژی تولید مثل ، مرتع داری ، پرورش زنبور عسل ، كارآموزی .
گرایش گیاه پزشكی:
دانش گیاه پزشكی به جای معالجه انسان به حفظ و معالجه گیاهان اعم از گیاهان زراعی ، زینتی و درختان میوه می پردازد و آنچه كه گیاه را رنج می دهد و به سلامت آن صدمه می زند، مطالعه و بررسی می كند؛ یعنی دانشجوی این گرایش با آفاتی كه در مزرعه ها، انبارها، سیلوها و كشتی ها به بخش های مختلف گیاه صدمه می زند از قبیل حشرات ، جوندگان و علف های هرز یا بیماری های گیاهی مانند قارچ ها، ویروس ها و باكتری ها آشنا می شود و نحوه سمپاشی را در مراحل مختلف رشد و نگهداری از گیاه و نحوه ضد عفونی انبارها را فرا می گیرد. البته باید توجه داشت كه آنچه به گیاه صدمه می زند تنها بیماری نیست بلكه سرمازدگی ، گرمازدگی و حتی كمبود مواد غذایی در خاك نیز گیاه را رنج می دهد و جزو ضایعات گیاهی محسوب می شود. از همین رو دانشجوی گیاه پزشكی باید موارد فوق را بشناسد و نحوه جلوگیری از این آسیب ها را بیاموزد.
توانایی های لازم :
گیاه پزشك ایرانی باید از یك سو با گونه های گیاهی و جانوری طبیعی ایران آشنا باشد و از سوی دیگر با موجودات زنده (آفات ، بیماری ها و علف های هرز قرنطینه ای ) كه دائم از مبادی ورودی رسمی یا از مرزهای طولانی كشور به صورت غیرقانونی وارد می شوند، آشنا بوده و با آنها مبارزه كند. در واقع مهندس گیاه پزشكی كاری دشوار، پیچیده و پر مسؤولیت را بر عهده دارد و باید از بیوشیمی ، بیولوژی و آمار، اطلاعات وسیع و گسترده ای داشته باشد.همچنین گیاه پزشكی نیاز به حافظه قوی دارد چون دانشجو باید اسامی لاتین حشرات و قارچ ها و رده آنها را به خاطر بسپارد و بالاخره دانشجوی این گرایش باید به كشاورزی و بخصوص حشره شناسی علاقه مند باشد. زیرا بخش عمده ای از دروس این گرایش شامل آفات گیاهی می شود و در این درس حشرات مضر برای آفات و بیولوژی آنها آموزش داده می شود.
موقعیت شغلی در ایران :
شاید برخی از كشاورزان تصور كنند كه اطلاعات لازم را درباره آب و خاك دارند اما هر كشاورزی می داند كه برای مبارزه با آفات و بیماری های گیاهی باید به یك متخصص مراجعه كند تا نوع سم و نحوه استفاده از آن را فرا گیرد. به عبارت دیگر كشور به فارغ التحصیل علاقه مند و توانای گیاه پزشكی نیاز مبرمی دارد. وزارت كشاورزی ، شهرداری ها و كلنیك های گل و گیاه نیز از مراكز جذب فارغ التحصیلان این گرایش هستند.از سوی دیگر در حال حاضر مهندسین كشاورزی می توانند با استفاده از طرح اشتغال زایی جهاد كشاورزی ، از این وزارتخانه وام گرفته و گلخانه یا باغ میوه ایجاد كنند.قابل ذكر است كه موقعیت فارغ التحصیلان این گرایش در شهرستان ها بهتر است زیرا می توانند در سازمان تحقیقات كشاورزی شهر خود فعالیت نمایند.
دروس تخصصی گیاه پزشكی :
حشره شناسی ، قارچ شناسی ، آفات مهم گیاهان زراعی ، بیماری های مهم گیاهان زراعی ، آفات مهم درختان میوه ، بیماری های مهم درختان میوه ، آفات و بیماری های مهم گیاهان زینتی ، جالیزی و سبزی ها، اصول مبارزه با آفات و بیماری های گیاهی ، سم شناسی ، تكنولوژی مبارزه شیمیایی ، علف های هرز و كنترل آنها، آفات انباری ، كارآموزی .
گرایش ترویج و آموزش كشاورزی :
یكی از رسالت های مهم هر رشته ای بردن دانش و علم آن رشته در بین اقشار مختلف جامعه است . به عبارت دیگر مطالبی كه دانشجویان در دانشگاه ها فرا می گیرند، مستقیماً برای عموم مردم قابل استفاده نیست بلكه باید تغییر و تحولی در آن صورت گیرد تا متناسب با سطح توانایی هر یك از مخاطبان بتوان ایده ها و نوآوری ها را در اختیارشان قرار داد. در كشاورزی نیز ما با افراد مختلفی سر و كار داریم كه از لحاظ سطح علمی و آگاهی در رده های متفاوتی قرار دارند. افرادی كه نیاز به دانش كشاورزی نوین دارند اما نمی توانند این دانش را از كتب كشاورزی به دست بیاورند بلكه باید متخصصانی باشند كه یافته های جدید علمی را متناسب با سطح دانش و توان علمی این دسته از مخاطبان در اختیار آنها قرار دهند این متخصصان همان مهندسین ترویج و آموزش كشاورزی هستند.البته بخش آموزش این گرایش شامل آموزش های رسمی نیز می شود؛ یعنی دانشجویان مهندسی ترویج و آموزش كشاورزی در این بخش با نحوه برنامه ریزی آموزشی ، تدریس و مدیریت هنرستان ها و دبیرستان های كشاورزی آشنا می شوند.
توانایی های لازم :
مهندسی ترویج و آموزش كشاورزی یكی از رشته های بین رشته ای است چون دروس آن حیطه گسترده ای از علوم مختلف شامل ارتباطات ، روانشناسی تربیتی ، تكنولوژی آموزشی ، علوم تربیتی ، مدیریت ، كامپیوتر، آمار و كشاورزی را دربرمی گیرد.به همین دلیل دانشجوی این گرایش باید هم در دروس مهم مهندسی كشاورزی مانند زیست شناسی ، شیمی و ریاضی قوی باشد و هم توانمندی های لازم برای تدریس را داشته باشد؛ یعنی باید صبر و حوصله بسیار داشته و با كوچك ترین عدم پذیرش از سوی كشاورزان ، دلسرد نشود. در ضمن باید نواندیش و خلاق باشد تا بتواند به بهترین نحو به ترویج و آموزش كشاورزی بپردازد و از روش های متعدد و متفاوت تكنولوژی آموزشی مثل تهیه پوستر، فیلم و عكس در این راه استفاده نماید. همچنین باید شخصیتی برون گرا داشته باشد تا بتواند با طبقات مختلف جامعه به خصوص قشر روستایی ارتباط برقرار كند و با جلب اعتماد آن ها، دانش تئوری و عملی را به كشاورزان منتقل سازد و در نهایت لازم است كه از محیط روستایی و فعالیت های كشاورزی لذت ببرد و علاقه مند به همكاری و كمك به دیگران باشد.
موقعیت شغلی در ایران :
مهندسین ترویج و آموزش كشاورزی می توانند به عنوان رئیس سازمان كشاورزی استان ، مجری طرح های تحقیقاتی &– ترویجی ، كارشناس ترویج و آموزش در وزارت تعاون ، صندوق بیمه و سازمان مدیریت و برنامه ریزی مشغول به فعالیت شوند و باعث ارتقای سطح زندگی روستاییان گردند. یا به عنوان كارشناس ، گروهی از مروجین را برای انتقال یافته های نوین به روستاییان آماده كرده ، بر كار آنها نظارت كنند.همچنین می توانند به عنوان مدیر، آموزشگر، برنامه ریز آموزشی یا تكنولوژیست آموزشی در هنرستان ها و دبیرستان های كشاورزی فعالیت نمایند یا در سمینارها و كنگره های علمی مسؤول وسایل دیداری و شنیداری شوند و به عنوان سردبیر روزنامه ها و نشریات كشاورزی در جامعه خدمت كنند.لازم به ذكر است كه در بخش كشاورزی ، نیاز به آموزش هم برای زنان و هم برای مردان روستایی وجود دارد، بنابراین فارغ التحصیلان این گرایش چه زن و چه مرد می توانند فرصت شغلی مناسبی داشته و نقش بسیار ارزنده ای در بهبود وضعیت روستاییان داشته باشند.
دروس تخصصی گرایش ترویج و آموزش كشاورزی :
مقدمات روانشناسی تربیتی ، جامعه شناسی روستایی ، مقدمات مردم شناسی عشایری ، اصول آموزش و پرورش ، اصول آموزش بزرگسالان ، اصول آموزش كشاورزی ، اصول ترویج كشاورزی ، اصول مدیریت آموزش و ترویج ، اصول برنامه ریزی ترویجی ، طرح و تهیه برنامه آموزشی ، نوآوری و نوپذیری ، آموزش سمعی و بصری ، اصول مقاله نویسی فنی و ترویجی ، ترویج و آموزش كشاورزی عملی .
گرایش باغبانی :
باغبانی آمیخته ای از علم ، هنر، تجربه و مهارت در پرورش گیاهان باغبانی است . گیاهانی كه شامل درختان میوه ، گل ها و گیاهان زینتی ، سبزیجات و گیاهان دارویی می شود و دانشجوی مهندسی باغبانی در طی چهار سال با ویژگی های ژنتیكی این چهار دسته از گیاهان ، پاسخ هایی كه گیاهان به شرایط محیطی می دهند و پاسخ هایی كه به تیمارهای ما مثل آبیاری ، كود، هرس و ... می دهند، آشنا می شود و به خاطر همین بررسی های دقیق فیزیولوژیكی گیاهان است كه باغبانی یك رشته علمی است ، علمی كه باعث بهتر شدن كمیت و كیفیت محصولات باغبانی شده است . برای مثال به یاری علم باغبانی ، گیاهان زینتی دوام بیشتری پیدا كرده و گل های بزرگتری می دهند. یا در قدیم بعضی از خیارهایی كه می خریدیم تلخ بود اما امروزه به یاری اصلاح نژاد و رسیدگی های لازم خیار تلخ وجود ندارد.
توانایی های لازم :
باغبانی یك كار عملی است ، باید آن را حس كرد، باید با آب و خاك ارتباط برقرار كرد و باید بررسی كرد كه در زمینه باغبانی چه كارهایی در دنیا انجام شده است و از آنها ایده گرفت . به همین دلیل دانشجوی مهندسی كشاورزی ـ باغبانی لازم است كه سرِ زمین برود و به كار با خاك و گل و گیاه علاقه مند باشد.همچنین دانشجوی این گرایش باید به علوم زیستی به ویژه گیاه شناسی علاقه مند بوده و به آن تسلط داشته باشد برای اینكه تنوع گیاهی در این گرایش فوق العاده زیاد است .گفتنی است كه باغبانی به خاطر ماهیت گیاهان بخصوص گیاهان زینتی با مسائل ذوقی سر و كار دارد. بنابراین افرادی كه زمینه های هنری در آنها قوی است و به گل و گیاه نیز علاقه دارند، در این گرایش موفق تر خواهند شد.
موقعیت شغلی در ایران :
باغبانی از نظر اقتصادی رشته پردرآمدی برای تولیدكنندگان است ، چون فارغ التحصیلان این گرایش در صورت داشتن سرمایه لازم می توانند به تولید گل ها، گیاهان زینتی و دارویی ، سبزیجات یا میوه های گلخانه ای بپردازند.از سوی دیگر چون دانشگاه آزاد اسلامی در سطح وسیعی دانشجوی مهندسی باغبانی نمی گیرد، هنوز بازار كار این گرایش اشباع نشده است .فارغ التحصیلان مهندسی باغبانی می توانند در سازمان برنامه و بودجه یا جهاد كشاورزی نیز كارهای تحقیقاتی و آزمایشگاهی انجام دهند یا به عنوان كارشناس در مزارع و باغ های خصوصی فعالیت نمایند.
دروس تخصصی گرایش باغبانی :
اصول باغبانی ، اصول اصلاح نباتات ، علف های هرز و كنترل آنها، حاصلخیزی خاك و كودها، ازدیاد نباتات ، سبزیكاری عمومی ، سبزیكاری خصوصی ، میوه های مناطق معتدل ، فیزیولوژی بعد از برداشت ، گلكاری ، میوه های ریز، اصلاح و بذر گیری گل و گیاه ، میوه های گرمسیری و نیمه گرمسیری ، فیزیولوژی گیاهی ، كارآموزی .
گرایش خاك شناسی :
مهندسی كشاورزی ـ خاك شناسی به شناسایی خاك ، بهره بری از خاك در جهت تولید مواد غذایی و حفاظت از محیط زیست ، مدیریت خاك و آب ، آلودگی خاك ، اصلاح خاك های شور و قلیایی ، مصرف بهینه كودهای شیمیایی و آلی و كاربری خاك برای مصارف گوناگون از قبیل جنگل ، مرتع ، زراعت آبی ، زراعت دیم و شهرسازی می پردازد. به عبارت دیگر دانشجویان این گرایش با مراحل پیدایش و تكامل خاك ، رده بندی و نام گذاری انواع خاك ، روش های مختلف كنترل فرسایش و حفظ ، نگهداری و تقویت خاك های زراعی آشنا می شوند و رابطه بین خاك با آب و گیاه و عوامل مختلف اقلیمی را مطالعه می كنند و با بررسی خصوصیات فیزیكی و شیمیایی خاك و واكنش آن در برابر اضافه یا كم شدن مواد مختلف به بهروری هرچه بیشتر محصولات زراعی كمك می كنند.
توانایی های لازم :
دروس پایه در مهندسی كشاورزی ـ خاك شناسی، شیمی و زمین شناسی است و دانشجویان این گرایش باید به این دروس و همچنین محیط زیست و منابع طبیعی علاقه مند باشند و آمادگی كار در آزمایشگاه ها، صحرا و مزارع را داشته باشند.
موقعیت شغلی در ایران :
فرض كنید كه یك باغدار می خواهد باغی 30 یا 50 هكتاری را كود بدهد. تعیین میزان كود و نوع كود برعهده مهندس كشاورزی ـ خاك شناسی است . همچنین مهندس این گرایش می تواند كاربری زمین های مختلف را تعیین كند؛ یعنی مشخص كند كه یك زمین برای زراعت ، باغبانی یا مسكن مناسب است . در ضمن نوع محصول مناسب برای زمین زراعی را نیز پیشنهاد بدهد. در حال حاضر نیز مهندس كشاورزی ـ خاك شناسی می تواند در وزارت جهاد كشاورزی ، محیط زیست ، شهرداری ها یا در بخش خصوصی فعالیت كند.
دروس تخصصی گرایش خاك شناسی :
فیزیك خاك ، شیمی خاك ، خاك های شور و قلیایی ، پیدایش و رده بندی خاك ها، حاصلخیزی خاك و كودها، بیولوژی خاك ، فرسایش و حفاظت خاك ، رابطه آب و خاك و گیاه ، ارزیابی خاك ها و اراضی ، نقشه برداری خاك ها، مبانی زهكشی ، تغذیه گیاه ، كارآموزی .
گرایش زراعت و اصلاح نباتات :
زراعت و اصلاح نباتات در كنار گرایش های باغبانی و علوم دامی یكی از سه گرایش تولیدكننده مهندسی كشاورزی است . در این میان گرایش زراعت و اصلاح نباتات به رشد و نمو، میزان عملكرد و روش های بهینه سازی تولید گیاهان زراعتی نظیر گندم ، جو، ذرت ، چغندر قند، سویا و آفتابگردان می پردازد. گیاهانی كه غذای انسان و دام به آنها وابسته است و در واقع مهم ترین گیاهان زراعتی به شمار می آیند. همچنین در این گرایش طریقه اصلاح گیاهان كه پایه ژنتیكی دارد، مطالعه می شود تا با اصلاح ژنتیكی ، گیاهانی با كیفیت و بازدهی بیشتری داشته باشیم . برای مثال با تلاقی گندم های مختلف ، گندمی را تولید كنیم كه بالاترین بازدهی و بهترین كیفیت را داشته باشد.
توانایی های لازم :
استادان و متخصصان این گرایش معتقدند كه زندگی شخصی دانشجویان زراعت و اصلاح نباتات باید به نوعی وابسته به كشاورزی باشد. چون تجربه نشان داده شده است ، دانشجویانی كه زندگی شهری دارند در دروس عملی كشاورزی با مشكلات زیادی مواجه می شوند. همچنین افرادی كه به كار در مزرعه و آزمایشگاه علاقه مند باشند در این گرایش موفق تر هستند.
موقعیت شغلی در ایران :
اگر فارغ التحصیل این گرایش سرمایه داشته باشد به خوبی می تواند یك زمین زراعی را به صورت مكانیزه اداره كند و در صورت نداشتن سرمایه نیز می تواند جذب مؤسسات تولید واحدهای كشاورزی گردد. به ویژه این كه با اجرای آئین نامه های نظام مهندسی كشاورزی كه توسط مجلس تصویب شده است ، هر زمین زراعی اعم از دولتی و خصوصی باید تحت نظارت یك مهندس زراعت و اصلاح نباتات اداره گردد. گفتنی است در حال حاضر دولت به هریك از فارغ التحصیلان مهندسی كشاورزی در صورت داشتن توانمندی های لازم 20 میلیون تومان وام برای انجام فعالیت های كشاورزی می دهد.
دروس تخصصی گرایش زراعت و اصلاح نباتات :
مرتع داری ، دیم كاری ، علف های هرز و كنترل آنها، رابطه آب و خاك و گیاه ، اصول اصلاح نباتات ، اصلاح نباتات خصوصی ، زراعت نباتات صنعتی ، زراعت نباتات علوفه ای ، فیزیولوژی گیاهان زراعتی ، كارآموزی .

اتاق عمل دیباچه: گسترش مراكز بیمارستانی دارای اتاق عمل جراحی و نیاز روزافزون به افراد كاردان برای اداره اتاق های عمل جراحی، بیانگر نیاز جامعه به تكنسین اتاق عمل است. افرادی كه می توانند درمسائل فنی، پزشكان جراح را یاری دهند. فارغ التحصیلان این رشته می توانند در اتاق عمل به جراحان كمك های لازم فنی را ارائه دهند. همچنین این دسته از متخصصان می توانند وسائل جراحی و استریل را جهت استفاده آماده نمایند و اداره اتاق عمل را به عهده گیرند. درس های این رشته در طول تحصیل : دروس اصلی و تخصصی: تكنیك اتاق عمل عمومی، فن پرستاری، فیزیولوژی، تشریح، شیمی آلی و بیوشیمی، بهداشت فردی و همگانی، انگل شناسی و میكروب شناسی، داروشناسی عمومی و تخصصی، جراحی عمومی و تخصصی، اصطلاحات پزشكی و اصطلاحات رایج در اتاق عمل، كارآموزی عمومی، جراحی زنان و زایمان، بیماری های داخلی، آسیب شناسی، فیزیك پزشكی و كاربرد آن در اتاق عمل، خون شناسی و انتقال خون، بیهوشی، روش های احیاء قلبی و ریوی، روانشناسی، كارآموزی در عرصه.
اعضاء مصنوعی دیباچه: رشته اعضای مصنوعی و وسایل كمكی یكی از زیرشاخه های توانبخشی است كه در آن طریقه طراحی و ساخت اعضای مصنوعی و وسایل كمكی براساس اصول مهندسی و منطبق با آناتومی بدن آموزش داده می شود. در واقع دروس این رشته مجموعه ای از علوم مهندسی و علوم پزشكی است .متخصص اعضای مصنوعی در سه زمینه حمایت از اعضای ضعیف و ناتوان بدن ، ساخت اندام مصنوعی برای عضو از دست رفته و اصلاح ناهنجاری ها فعالیت می كند و برای به دست آوردن این تخصص ، دروس پایه مثل آناتومی بدن ، علل ناهنجاری ها و بیماری های اندام های مورد نظر را مطالعه كرده و سپس نحوه ساخت اُرتزها و پروتزهای مختلف را فرا می گیرد.گفتنی است كه ارتز وسیله ای كمكی است كه در موازات اندام فلج یا ضعیف به كار برده شده و به آن كمك می كند تا كارایی بهتری داشته باشد و شامل تمام اندام ها از جمله اندام تحتانی ، اندام فوقانی ، ستون فقرات و سرو گردن می شود. پروتز نیز عضو مصنوعی است كه جانشین عضو طبیعی شده و در امتداد عضو طبیعی قرار می گیرد.برای مثال فردی كه دچار بیماری فلج اطفال شده است با استفاده از ارتزهای كمك كننده می تواند سرپا ایستاده و به فعالیت های زندگی خود به صورت مستقل ادامه دهد.تفاوت این رشته با مهندسی پزشكی در این است كه رشته مهندسی پزشكی؛ در زمینه الكترونیك و بیومكانیك كاربردی كل تجهیزات پزشكی فعالیت می كند یعنی طراحی یك دستگاه رادیولوژی یا فیزیوتراپی نیز در حیطه كار مهندسی پزشكی قرار می گیرد، در حالی كه رشته اعضای مصنوعی به طراحی و ساخت وسایل كمكی و اعضای مصنوعی می پردازد و اعضای مصنوعی قابل ساخت در این رشته نیز اعضای مصنوعی خارج از بدن مثل دست، پا، چشم و بینی است.از همین جا می توان به یكی دیگر از تفاوت های موجود بین این دو رشته پی برد چون فارغ التحصیل مهندسی پزشكی علاوه بر اعضای مصنوعی خارج از بدن، پروتزهای داخلی مثل قلب مصنوعی یا اعضای پیچیده الكترونیكی و مكانیكی مثل دست سیبرنتیكی را نیز طراحی می كند، اما فارغ التحصیل اعضای مصنوعی، قطعات ساده تری كه با ابزار دستی نیز قابل ساخت است مثل پای مصنوعی عادی یا انواع بریس ها را طراحی كرده و می سازد. توانایی های لازم : دانشجوی رشته اعضای مصنوعی و وسایل كمكی مثل یك مجسمه ساز باید با گچ مجسمه سازی كار كند و قالب های گچی از پا، دست ، نیم تنه یا سر و گردن بسازد و مثل یك نجار، آهنگر و كفاش باید به جوشكاری ، تراشكاری ، ارّه كاری ، فلزكاری و چرم كاری بپردازد. به عبارت دیگر متخصص این رشته باید از دست هایی توانا برخوردار و به كارهای فنی و صنعتی علاقه مند باشد.در ضمن دانشجوی این رشته باید دارای جسم و روحی سالم و توانمند باشد تا در انجام كارهای سنگین این رشته مثل فلزكاری یا كار با گچ و قالب های سنگین دچار مشكل نشود و بتواند بعضی از اوقات چهار ساعت سرپا بایستد و كار كند. آمادگی روحی برای برخورد با بیماران و روابط اجتماعی خوب نیز در این رشته بسیار ضروری است چون رشته اعضای مصنوعی یك رشته خدماتی است و فارغ التحصیل آن باید با دردمندترین اعضای جامعه در ارتباط باشد. موقعیت شغلی در ایران : فارغ التحصیل این رشته می تواند در دو بخش دولتی و خصوصی فعالیت كند كه بخش دولتی شامل سازمان بهزیستی ، هلال احمر، بنیاد جانبازان و بیمارستان های دارای مراكز ارتوپدی فنی است . اما حیطه اصلی فعالیت فارغ التحصیلان این رشته بخش خصوصی است چون رشته اعضای مصنوعی جزو معدود رشته های توانبخشی است كه فارغ التحصیل آن می تواند پس از كسب تجربه لازم ، مركز خصوصی دایر كرده و به افراد فلج یا افرادی كه انواع بدشكلی های مختلف و مشكلات ارتوپدی دارند، افرادی كه بیماری های ساده مثل صافی كف پا داشته و احتیاج به كفش طبی دارند و كسانی كه دچار قطع عضو هستند، خدمات خود را ارائه دهد.در ضمن اگر دانشجویی اهل تحقیق و مطالعه باشد، در این رشته زمینه نوآوری بسیار زیاد است . بخصوص در زمینه پروتزهای زیبایی؛ یعنی ساخت چشم ، گوش و بینی مصنوعی كه نیروی كار متخصص در ایران بسیار كم است . درس های این رشته در طول تحصیل : آناتومی انسانی ، رسم فنی ، كمك های اولیه ، ایمنی و پیشگیری از سوانح در كارگاه ، ریاضیات پایه و مقدمات آمار، تكنیك های فلزكاری ، تكنیك ارتوپدی فنی ، اصول توانبخشی ، خواص مواد (علوم فلزات )، خواص مواد (مواد مصنوعی )، بهداشت عمومی ، ارتوپدی ، مكانیك ، تكنولوژی چوب ، تكنیك قطعه سازی ، تئوری پروتز ، تئوری ارتز ، مدیریت صنعتی ، روانشناسی معلولین ، آناتومی و فیزیولوژی اعصاب ، فیزیك ، تكنولوژی درودگری ، آشنایی با طراحی و ساخت ارتزهای اندام فوقانی ، آشنایی با طراحی و ساخت پروتزهای زیرزانو، آشنایی با طراحی و ساخت ارتزهای اندام تحتانی ، آشنایی با طراحی و ساخت ارتزهای ستون فقرات ، آشنایی با طراحی و ساخت پروتزهای اندام فوقانی ، آشنایی با طراحی و ساخت پروتزهای بالای زانو، اصول فیزیوتراپی و كاردرمانی ، ارزشیابی واندازه گیری عضلات ، آناتومی سطحی ، مقاومت مصالح ، اصطلاحات پزشكی ، رادیولوژی ، تكنیك چرمكاری ، آمار و روش تحقیق ، مدیریت مركز ارتوپدی فنی ، نورولوژی ، كینزیولوژی وبیومكانیك ، كارآموزی در عرصه ارتزهای زیرزانو، كارآموزی در عرصه ارتزهای پا، كارآموزی در عرصه ارتزهای بالای زانو، كارآموزی در عرصه ارتزهای ستون فقرات ، كارآموزی در عرصه ارتزهای اندام فوقانی ، كارآموزی در عرصه پروتزهای مچ پا و پنجه ، كارآموزی در عرصه پروتزهای زیرآرنج ، كارآموزی در عرصه پروتزهای بالای آرنج ، كارآموزی در عرصه پروتزهای زیرزانو، كارآموزی در عرصه پروتزهای بالای زانو، كارآموزی در عرصه پروتزهای لگن .
امورگمركی دیباچه: نقش مهم و حساس گمرك در حمایت از صنایع و تولیدات داخلی و اجرای مطلوب سیاست های تجارت خارجی ایجاب می كند كه نیروی انسانی سازمان گمرك جمهوری اسلامی ایران با گذراندن دوره های آموزشی عالی، دانش و تجربه مورد نیاز گمرك را برای توانایی انجام وظایف محوله و كارآیی مطلوب كسب نمایند. دوره كاردانی امور گمركی با برنامه ای كه پاسخگوی نیازهای روز جامعه گمركی جمهوری اسلامی ایران است، می تواند كادر كارآمد و ورزیده گمركی را در بخش دولتی و بخش خصوصی تربیت كند. در واقع هدف این دوره تربیت افرادی است كه بتوانند قسمتی از نیروی انسانی مورد نیاز بخش دولتی را به ویژه در ارتباط با اجرای قانون امور گمركی و آئین نامه اجرایی آن، مقررات صادرات و واردات و دیگر قوانین و مقررات مرتبط با گمرك تأمین كنند. موقعیت شغلی در ایران: فار غ التحصیلان دوره كاردانی امور گمركی قادر به انجام فعالیت های زیر خواهند بود: ارائه خدمت مفید در مشاغل ارزیاب گمرك، مدیر امور گمركی، كارشناسی امور گمركی (در صورت كسب تجارب و احراز شرایط) و سایر امور فنی و اجرائی مربوط، جهت اجرای وظایف اصلی گمرك ایران. درس های این رشته در طول تحصیل : دروس پایه و اصلی: اقتصاد خرد، اقتصاد كلان، ریاضیات پایه، كلیات حقوق، حقوق و مقررات مدنی ، حقوق تجارت، حقوق اساسی و آشنائی با تشكیلات جمهوری اسلامی ایران، مبانی سازمان و مدیریت، مالیه عمومی و خط مشی مالی دولت ها، مسائل بانكی و اعتبارت اسنادی، مكاتبات بازرگانی به زبان انگلیسی، اصول بیمه. دروس تخصصی: قوانین و مقررات گمركی، طبقه بندی كالا، شیمی كانی ها و فلزات، شناخت الیاف سنجی و مصنوعات آنها، سازمان ها و كنوانسیون های بین المللی گمركی، آشنایی با صنعت حمل و نقل، مقررات عمومی صادرات و واردات، زبان انگلیسی متون تخصصی، سازمان و وظایف گمرك.
بهداشت محیط دیباچه: رشته بهداشت محیط به مطالعه مسائل زیست محیطی از قبیل آب ، فاضلاب ، زباله ، هوا و كنترل بهداشت مواد غذایی می پردازد تا دانشجویان پس از فارغ التحصیلی بتوانند در اجتماعات كوچك مستقر شده و پس از مطالعه و بررسی مشكلات بهداشت منطقه در جهت رفع این مشكلات قدم بردارند؛ یعنی دانشجویان باید بتوانند با دادن طرح هایی مفید و عملی در زمینه تأمین آب آشامیدنی سالم كمی و كیفی ، دفع صحیح زباله ، بهسازی اماكن عمومی ، مبارزه با حشرات و ناقلین بیماری ، مردم را در رفع این مشكلات راهنمایی و كمك كرده و اطلاعات و آمارهای لازم را در موارد فوق جمع آوری و طبقه بندی نمایند.این رشته در مقطع كاردانی مسائل زیست محیطی را به صورت ساده تری مطرح می كند چون كاردان ها در اجتماعات كوچكتری مثل روستاها به مردم خدمت می كنند و به مسائل بهداشتی اولیه آنها از قبیل پاكیزه كردن آب (گندزدایی آب )، مبارزه با حشرات ، تصفیه فاضلاب و بهداشت مسكن و اماكن عمومی می پردازند. اما در مقطع كارشناسی تخصصی تر و فنی تر می شود، چون فارغ التحصیلان باید بتوانند برای اجتماعات بزرگتر از قبیل شهرها برنامه ریزی بهداشتی كنند. برای مثال طراحی تصفیه خانه آب یا فاضلاب شهرها، نحوه جمع آوری فاضلاب ، نحوه توزیع و انتقال آب ، شناخت آلاینده های هوا و كنترل آنها در حیطه فعالیت فارغ التحصیلان كارشناسی بهداشت محیط می باشد. توانایی های لازم : رشته بهداشت محیط دارای سه جنبه بیولوژی ، شیمی ، فیزیك و ریاضی است و دانشجوی بهداشت محیط در صورت علاقه مندی به هر یك از زمینه های فوق می تواند در این رشته موفق گردد.برای مثال كارشناس بهداشت محیط كه به دروس فنی به ویژه مكانیك سیالات علاقه مند است ، می تواند در زمینه طراحی تصفیه خانه ها فعالیت كند. كارشناس علاقه مند به بیولوژی نیز می تواند در زمینه انتقال بیماری ها به انسان توسط فاكتورهای زیست محیطی مطالعه و تحقیق كند و فردی كه به شیمی علاقه مند است می تواند در زمینه فرآیندهای مختلف اعم از فرآیند تصفیه آب یا فاضلاب فعالیت نماید. درواقع این رشته می تواند طیف گسترده ای از داوطلبان را كه دارای علایق و توانمندی های متفاوتی هستند، جذب خود كند. قابل ذكر است كه زمینه های فوق بیشتر در كارشناسی و مقاطع بالاتر مطرح می شود و در مقطع كاردانی كه جنبه كاربردی دارد، آنچه مهم است علاقه مندی به حفظ بهداشت محیط و آموزش این مسأله به عموم مردم است.گفتنی است كه رشته بهداشت محیط ابتدا در مقطع كاردانی دانشجو می پذیرد اما دانشجویان می توانند تا مقطع دكترا در كشور ادامه تحصیل دهند. موقعیت شغلی در ایران : اگر جامعه و حكومت به بهداشت و سلامتی اهمیت دهد، فرصت های شغلی این رشته بسیار زیاد خواهد بود چون هر جا انسان وجود داشته باشد، برای حفظ سلامت او، متخصصان این رشته باید حضور داشته باشند، اما متأسفانه در كشور ما توانمندی های متخصصان بهداشت محیط ناشناخته مانده و از همین رو فرصت های شغلی فارغ التحصیلان این رشته به طور كاذب كم شده است .با این وجود یك فارغ التحصیل توانمند بهداشت محیط در مقطع كاردانی می تواند در وزارت بهداشت &– درمان و آموزش پزشكی و در مقطع كارشناسی در شهرداری ها، سازمان آب و فاضلاب ، شركت های خصوصی طراحی تصفیه خانه آب و فاضلاب و سازمان حفظ محیط زیست فرصت های شغلی مناسبی داشته باشد. درس های این رشته در طول تحصیل : دروس پایه و اصلی : فیزیك عمومی ، شیمی عمومی ، آمار حیاتی مقدماتی ، اصول هیدرولیك ، نقشه برداری ، آموزش بهداشت ، پاتوبیولوژی ، اپیدمیولوژی بیماری های واگیر، جامعه شناسی شهری و روستایی ، نظام عرضه خدمات بهداشتی و درمانی . دروس تخصصی : شیمی و میكروبیولوژی آب و فاضلاب ، كارگاه لوله كشی آب و فاضلاب ، اصول تصفیه و بهسازی منابع آب ، دفع فاضلاب در اجتماعات كوچك ، كاربرد موتور تلمبه در تأسیسات آب و فاضلاب ، كارگاه نصب و راه اندازی و تعمیر موتور تلمبه ها، حفاری و بهره برداری از چاه ، اصول بهداشت هوا، بهداشت مواد غذایی ، بهداشت مسكن و اماكن عمومی ، گندزداها، آشنایی با پرتوهاو پرتوزاها، كاربرد سموم و ناقلین ، بهداشت حرفه ای ، اقدامات بهداشتی در شرایط اضطراری ، بهره برداری و نگهداری تأسیسات آب و فاضلاب ، كارآموزی در عرصه .
بهداشت حرفه ای دیباچه: در دنیای امروز انسان ها مجبورند در تلاش معاش؛ با مشكلات گوناگون دست و پنجه نرم كرده و خطرات فراوانی را كه خود ناشی از پیشرفت علم و تكنولوژی است، به جان بخرند. این خطرات، تعداد عوامل تهدید كننده سلامتی را افزایش داده است و در نیتجه بر تعداد بیمار های شغلی و مخاطرات حرفه ای نیز روز به روز افزوده می شود. برای مثال كارگری كه در واحد صنعتی با جیوه یا سرب سر و كار دارد، ممكن است دچار مسمومیت حاد شده یا به یك بیماری مزمن دچار گردد.كاركنان مشاغل اداری نیز گاه به علت بی حركتی، كار كردن در نور ضعیف، مكان های غیر بهداشتی و مرطوب یا به علت تماس با دستگاه های الكترونیكی ممكن است سلامت خود را به خطر اندازند. حتی گاهی اوقات شرایط محیط كار به اندازه ای سخت و ناگوار است كه اگر دانش بشری كمك نكرده و مشكلات را همواره نسازد، زندگی در آن شرایط غیر ممكن می گردد. تا جایی كه در عصر حاضر حوادث پس از بیماری های قلب و عروق و سرطان سومین علت اصلی مرگ و میر در كشورهای صنعتی است.از سوی دیگر، حوادث ناشی از كار، هزینه های بسیاری را بر دوش اقتصاد ملی هر كشور می گذارد به همین دلیل حفظ سلامت كارگران كه عظیم ترین قشر هر جامعه ای را تشكیل می دهند گذشته از جنبه انسانی آن، هم از نظر مصالح اجتماعی و اقتصادی و هم از نظر تأمین سلامت و فراهم ساختن آسایش و رفاه كارگران و تطبیق وضع كار با مقتضیات جسمی و روانی آنان، یك وظیفه انسانی، یك احتیاج و یك شرط امكان انجام كار و فعالیت ثمر بخش است. كاری مهم و حیاتی كه در هر كشوری بر عهده متخصصان بهداشت كار می باشد. به عبارت دیگر دانش بهداشت حرفه ای تلاش می كند تا با حذف كردن عوامل خطرزای فیزیكی، شیمیایی، روانی و بیولوژیكی یا كاهش تأثیرات این عوامل از آسیب رسی به كاركنان جلوگیری نماید. برای رسیدن به این هدف علم بهداشت دارای سه مرحله مهم و اساسی است كه این مراحل عبارتند از: شناسایی ، ارزیابی و كنترل عوامل خطرزا؛ یعنی متخصص بهداشت حرفه ای در مرحله اول خطر را شناسایی كرده و پس از شناسایی كامل ، مقدار خطر را سنجش می كند و در مرحله آخر به كنترل عوامل خطرزا می پردازد. گفتنی است كه مرحله شناسایی خطر در مقطع كاردانی ، ارزیابی در مقطع كارشناسی و كنترل در مقطع كارشناسی ارشد بهداشت حرفه ای آموزش داده می شود.برای مثال یك كاردان بهداشت حرفه ای در كارخانه ریسندگی و بافندگی باید كانون های خطر اعم از منابع ایجاد صدای بیش از حد مجاز، نوع مواد شیمیایی خطرناك مورد استفاده ، نحوه نگهداری مواد خطرناك و طریقه مصرف آنها را شناسایی كند. سپس یك كارشناس بهداشت حرفه ای باید تراكم مقدار آلودگی را در یك متر مكعب هوا تعیین نماید و مشخص كند كه مقدار آلودگی بالاتر یا پائین تر از حد استاندارد است كه در این مرحله كارشناس با استفاده از روش های آنالیز پیچیده و وسیعی مانند آنالیز رنگ سنجی ، آنالیز دستگاهی ، گاز فورماتوگرافی ، اكسپكفوتومتری و روش های دیگر ماده شیمیایی مورد نظر را سنجش و مقدار آن را تعیین می كند. كارشناس ارشد بهداشت حرفه ای نیز پس از این كه عوامل خطرزا شناسایی و ارزیابی شد باید روش یا روش هایی را پیشنهاد كند كه عوامل زیان آور حذف گردد یا كاهش یابد و به اندازه استاندارد برسد. فارغ التحصیل دكترا نیز به تدریس و تحقیق در زمینه بهداشت حرفه ای می پردازد. توانایی های لازم : در رشته بهداشت حرفه ای عوامل زیان آور مختلفی اعم از شیمیایی ، فیزیكی ، بیولوژیكی و روانی وجود دارد. از همین رو دانشجوی این رشته باید در دروس پایه مثل ریاضی ، فیزیك ، شیمی و زیست شناسی توانمند باشد؛ یعنی برای موفقیت در بهداشت حرفه ای باید هم در ریاضی و فیزیك و هم در علوم تجربی پایه ای قوی داشت . دانشجوی بهداشت حرفه ای باید از نظر جسمی نیز سالم باشد تا بتواند در محیط های صنعتی فعالیت كند. موقعیت شغلی در ایران : وزارتخانه های كار، صنایع و معادن ، جهاد كشاورزی ، نیرو، بهداشت ، درمان و آموزش پزشكی از مراكز اصلی جذب فارغ التحصیلان این رشته هستند. همچنین سازمان ها، شركت ها و كارخانه های بزرگی مثل شركت نفت ، ذوب آهن ، هواپیمایی كشوری ، ایران خودرو و پلی اكریل دارای واحد بهداشت حرفه ای بسیار قوی هستند كه در هریك از این واحدها چند كارشناس ارشد، كارشناس و كاردان بهداشت حرفه ای فعالیت می كنند. تا جایی كه در حال حاضر بیش از 50 درصد از دانشجویان كارشناسی بهداشت حرفه ای نیز به طور پاره وقت در كارخانجات و سازمان های مختلف به عنوان مشاوره بهداشتی فعالیت می نمایند. درس های این رشته در طول تحصیل : دروس اصلی و تخصصی : فیزیك عمومی ، شیمی تجزیه ، پاتوبیولوژی ، بهداشت آب ، شیمی عمومی ، فیزیولوژی و تشریح ، ریاضیات پایه و مقدمات آمار، آموزش بهداشت ، كمك های اولیه ، بیوشیمی ، حشره شناسی پزشكی و مبارزه با ناقلین ، شناسایی عوارض شیمیایی ، دفع مواد زائد صنعتی ، ایمنی در صنعت ، اصول تغذیه ، آمار حیاتی نظری ، آمار حیاتی عملی ، شناسایی عوامل فیزیكی ، تشكیلات و خدمات بهداشت حرفه ای ، مبارزه با آلودگی های هوای محیط كار، سم شناسی صنعتی ، آشنایی با كلیات پزشكی و بیماری ها حرفه ای ، حوادث ناشی از كار، مهندسی انسانی ، كارآموزی در عرصه
بیوتكنولوژی دیباچه: اساس و پایه بیوتكنولوژی جدید را می توان انتقال ژن های یك موجود به موجود دیگر و فعال ساختن آنها در موجود جدید دانست ؛ فن آوری رو به گسترشی كه امروزه به سرعت در صنایع دارویی ، غذایی ، پزشكی ، شیمیایی و كشاورزی وارد شده است . برای مثال ممكن است این ژن ها وارد یك باكتری شوند و پس از فعال شدن ، تركیبات كم مقدار ولی باارزشی چون هورمون رشد یا انسولین ایجاد كنند یا ممكن است این ژن ها به گیاهان منتقل شده و گونه هایی را ایجاد كنند كه در مقابل آفت كش ها مقاوم هستند یا این كه بازدهی بالایی دارند. به این ترتیب استفاده از انسولین برای بیماران دیابتی محدودیت خاصی نخواهد داشت همچنین كشاورزان می توانند در پرورش گیاهانی چون سویا از سموم و آفت كش های كمتری استفاده كنند وبا استفاده از نژادهای جدید، با همان سرمایه گذاری قبلی ، محصولی تا چند برابر به دست آورند.رشته بیوتكنولوژی یك رشته كاربردی و میان رشته ای مهندسی ـ علوم پایه است كه قلمرو آن حداقل 33 حوزه تخصصی علوم را در برمی گیرد. این رشته در كشور ما از سال 1378 در دانشكده علوم دانشگاه تهران در مقطع دكترای پیوسته ارائه می شود.رشته بیوتكنولوژی از سه مرحله كارشناسی ، كارشناسی ارشد و دكتری تشكیل شده است كه دانشجویان در مرحله كارشناسی پس از گذراندن موفقیت آمیز 132 واحد دروس مشترك معرفتی - نظری ، علوم پایه ، پزشكی ، مهندسی و مبانی بیوتكنولوژی به اضافه آموختن زبان انگلیسی در حد 550 نمره تافل و آشنایی كامل با یك زبان برنامه نویسی كامپیوتر در صورتی كه معدل آنها در هر نیمسال تحصیلی كمتر از 15 نباشد، می توانند وارد مرحله دوم ؛ یعنی مقطع كارشناسی ارشد شوند كه در این مقطع یكی از 6 گرایش بیوتكنولوژی میكروبی ، بیوتكنولوژی پزشكی ، بیوتكنولوژی محیطی و دریایی ، بیوتكنولوژی مولكولی ، فرآورش زیستی و بیوتكنولوژی كشاورزی (گیاهی ) را انتخاب كرده و بعد از گذراندن 48 واحد در یكی از گرایش های تخصصی ، و انجام معادل 6 واحد پژوهش های انفرادی و ارائه 2 واحد سمینار از مقطع كارشناسی ارشد فارغ التحصیل می شوند. در این مرحله در صورتی كه میانگین نمرات دروس مقطع كارشناسی ارشد آنها حداقل 16 باشد، می توانند در امتحان جامع شركت كنند و در صورت موفقیت در این امتحان ، وارد مرحله دكترای تخصصی (Ph.D) شده و رسماً برای ثبت پایان نامه دكتری اقدام كنند.به عبارت دیگر دانشجویان این رشته نیز برای ورود به مقطع كارشناسی ارشد و دكتری باید شرایط لازم را داشته باشند؛ یعنی باید میانگین معدل بالایی داشته و در آزمون جامع موفق شوند اما در یك آزمون رقابتی شركت نمی كنند.در این میان دانشجویان گرایش "بیوتكنولوژی میكروبی" در زمینه بیوتكنولوژی غذایی و دارویی ، تولید آنزیم ها، پروتئین ها، پلی ساكاری ها، قارچ ها و مخمرها اطلاعات لازم را به دست می آورند."بیوتكنولوژی پزشكی " نیز در زمینه ژنتیك پزشكی ، تشخیص بیماری های عفونی ، ارثی و سرطانی ، تعیین نقشه ژنی و درمان های مولكولی ، كاربرد بیوتكنولوژی در پزشكی قانونی ، تولید فرآورده های نوتركیب و واكسن ها و مواد تشخیصی است و "بیوتكنولوژی محیطی و دریایی " به استخراج معادن از طریق بیولوژیك ، تصفیه فاضلاب ها و آلاینده های خطرناك و جامد، رفع آلودگی دریاها و بازسازی بیولوژیكی محیط می پردازد."بیوتكنولوژی مولكولی " شامل مهندسی ژنتیك ، مهندسی پروتئین ، تولید آنتی بادی های منوكلونال ، غشاء و سنسورهای بیولوژیك و انجام تحقیقات بنیادی بیوتكنولوژی می شود و "فرآورش زیستی " (مهندسی فرآیندهای زیستی ) به طراحی راكتورهای بیوشیمیایی ، تكنولوژی فراورش مواد غذایی ، آنزیم ها و داروها می پردازد. و بالاخره " بیوتكنولوژی گیاهی " (كشاورزی ) به كشت سلول و بافت گیاهی ، تعیین نقشه ژنی گیاهی ، مهندسی ژنتیك گیاهی ، تولید بذر و نهال مقاوم به شرایط نامناسب محیط ، بیماری های متداول و حشرات و آفات عمده ، تولید كودهای زیستی و آنزیم ها و هورمون ها با منشاء گیاهی می پردازد. توانایی های لازم : رشته بیوتكنولوژی از بین داوطلبان گروه آزمایشی ریاضی و فنی و علوم تجربی دانشجو می پذیرد چرا كه بعضی از گرایش های این رشته به علوم پزشكی و بعضی دیگر از گرایش ها به رشته های مهندسی مربوط می شود.گفتنی است كه دوره دكترای مستقیم بیوتكنولوژی ، دوره آموزشی خاصی است كه مناسب با توانایی های دانشجویانِ سرآمد به صورت پیوسته و فشرده تنظیم شده است و با پذیرش دانشجویانی كه از نظر بهره هوشی ، قدرت درك و استدلال ، توان نوآوری و خلاقیت ، خودآموزی و استفاده مناسب از وقت ، علاقه و انگیزه شدید به یادگیری و توانایی های ذهنی و روانی سرآمد همگنان خود هستند، آنان را برای اخذ درجه دكتری در این رشته آماده می كند.از همین رو نیمی از ظرفیت پذیرش این رشته به داوطلبانی اختصاص دارد كه در مرحله ماقبل نهایی المپیادهای دانش آموزی ریاضی ،فیزیك ، شیمی ، كامپیوتر و زیست شناسی پذیرفته شده باشند و نیمی دیگر نیز مخصوص داوطلبانی است كه از طریق آزمون سراسری وارد شده و نمره كل آزمون سراسری آنها از 000 , 10 كمتر نباشد.در ضمن از پذیرفته شدگان این رشته ، مصاحبه علمی به عمل می آید تا دانشجویانی كه واقعاً علاقه مند بوده و انگیزه علمی لازم را دارند، وارد این رشته شوند. موقعیت شغلی در ایران : رشته بیوتكنولوژی ، یك رشته جدید است و بی شك مدتی زمان خواهد برد تا فارغ التحصیلان آن ، جایگاه واقعی خویش را پیدا كنند اما این به معنای آن نیست كه موقعیت شغلی برای فارغ التحصیلان این رشته مهیا نیست چون زمینه كار بیوتكنولوژی در داخل كشور مساعد است و برای مثال در حال حاضر عده ای از دانشجویان دوره دكترای میكروبیولوژی كه در زمینه بیوتكنولوژی میكروبی مطالعه می كنند، بر روی آب های شور كشور مثل دریاچه ارومیه كه امكان رشد موجودات در آن پیچیده و مشكل است ، تحقیق می كنند تا با بهره گیری از تكنیك های بیوتكنولوژی ، محیطی مناسب برای رشد موجودات دریایی در داخل آن فراهم آورند.از سوی دیگر فارغ التحصیلان این رشته می توانند به عنوان نیروی انسانی متخصص برای مدیریت میانی و هدایت امور فنی خطوط تولید، مزارع و آزمایشگاه ها مشغول به فعالیت شوند. درس های این رشته در طول تحصیل : دروس مشترك در گرایش های مختلف بیوتكنولوژی : روانشناسی عمومی ، فلسفه عمومی ، فلسفه هنر و زیبایی شناسی ، فلسفه و روش شناسی علوم ، تاریخ علم ، روش تحقیق ، مبانی منطق ، منطق ریاضی ، اصول و مبانی مدیریت صنعتی ، آشنایی با قرآن كریم ، مبانی علم حقوق و روابط بین الملل ، اصول علم اقتصاد، ریاضی عمومی ، آمار و احتمالات ، محاسبات علمی عددی ، شیمی عمومی ، شیمی آلی ، شیمی تجزیه ، شیمی فیزیك ، مكانیك ، الكتریسته و مغناطیس ، موج و حرارت ، فیزیك جدید، زیست شناسی عمومی ، زیست شناسی سلولی ، زیست شناسی مولكولی ، ژنتیك عمومی ، ژنتیك میكروارگانیسم ها، اصول مهندسی ژنتیك ، میكروبیولوژی عمومی ، میكروبیولوژی كاربردی ، بیوشیمی ساختمانی ، متابولیسم ، روش های بیوشیمی و دستگاه ها، ایمنی شناسی ، زیست شناسی پرتوی ، اصول مهندسی بیوشیمی ، موازنه جرم و انرژی ، مكانیك سیالات ، انتقال حرارت ، انتقال جرم ، مبانی بیوتكنولوژی پزشكی ، مبانی بیوتكنولوژی مولكولی ، مبانی بیوتكنولوژی كشاورزی ، مبانی بیوتكنولوژی محیطی ، مقررات زیست ایمنی . دروس تخصصی گرایش بیوتكنولوژی پزشكی : ایمونوژنتیك ، ایمنی شناسی سلولی &– مولكولی ، ژنتیك پزشكی ، متابولیت های میكروبی ، فاراماكوژنتیك ، فرآورده های نوتركیب ، مهندسی ژنتیك پیشرفته ، آنزیمولوژی . دروس تخصصی گرایش بیوتكنولوژی محیطی و دریایی : فروشوئی میكروبی ، تصفیه بیولوژیكی فاضلاب ها، تصفیه بیولوژیكی آلاینده های خطرناك ، آلودگی دریا و بیوتكنولوژی دریایی ، پاكسازی زیستی ، مدلسازی و شبیه سازی فرآیندها، معادلات دیفرانسیل ، شیمی فیزیك ، میكروبیولوژی محیطی . دروس تخصصی گرایش بیوتكنولوژی مولكولی : بیوفیزیك سلولی مولكولی ، مهندسی ژنتیك پیشرفته ، آنزیمولوژی ، ساختمان و عمل پروتئین ها، ساختمان و عمل اسیدهای نوكلئیك ، زیست شناسی مولكول پیشرفته ، بیولوژی سلولی &– مولكولی تكوینی ، شیمی فیزیك . دروس تخصصی گرایش فرآورش زیستی : مهندسی واكنش های شیمیایی ، فرآیندهای جداسازی ، طراحی راكتورهای بیوشیمیایی (بیوراكتورها)، مبانی بیوتكنولوژی تخمیر، پدیده های انتقالی در سیستم های بیوشیمی ، كنترل فرآیند، طرح و اقتصاد مهندسی ، معادلات دیفرانسیل ، شیمی فیزیك . دروس تخصصی گرایش بیوتكنولوژی كشاورزی : سیتوژنتیك (كلاسیك و نوین )، اصول اصلاح نباتات ، اصلاح نباتات پیشرفته ، كشت بافت گیاهی و كاربردهای آن ، تعیین نقشه ژنی گیاهی (كلاسیك ونوین )، ژنتیك مولكولی گیاهی ، روش های نوین انتقال ژن به گیاهان ، آفات و بیماری های گیاهی ، مهندسی ژنتیك پیشرفته . دروس تخصصی گرایش بیوتكنولوژی میكروبی : میكروبیولوژی محیطی ، فیزیولوژی میكروارگانیسم ها، پدیده های تخمیری ، پروتئین ها و پلی ساكاریدهای میكروبی ، بیوتكنولوژی غذایی ، بیوتكنولوژی آركی باكترها، آنتی بیوتیك ها، بیوتكنولوژی قارچ ها.
بینایی سنجی دیباچه: "سازمان بهداشت جهانی علم بینایی سنجی را مراقبت اولیه از بینایی می داند. به این معنا كه یك بیمار چشم در آغاز باید توسط یك بینایی سنج (اپتومتریست) معاینه شود تا اگر دچار عیوب انكساری، اختلالات دید دو چشمی، انحرافات عضلانی آشكار و غیرآشكار، تنبلی چشم، فیكساسیون های غیر مركزی و مواردی از این قبیل بود، توسط متخصص بینایی سنجی معاینه گردد و در غیر این صورت به پزشك متخصص ارجاع داده شود." در حقیقت وظیفه بینایی سنج تشخیص و تصحیح عیوب انكساری (نزدیك بینی ، دوربینی و آستیگماتیسم ) با تجویز عدسی های مناسب مانند عدسی های عینك یا لنزهای تماسی ، تشخیص و تصحیح اختلالات دید دو چشمی و تنبلی چشم ، تعیین بهداشت عمومی چشم و بهداشت بینایی در محیط های كار و تحصیل و دادن آموزش لازم در این زمینه است ؛ یعنی یك بینایی سنج باید بر روی محیط های كار از نظر مقدار روشنایی و حفاظت بینایی كار كارشناسی كند. همچنین تهیه و تجویز وسایل كمك بینایی ماند اكولرهای ساده ، مركب ، سیستم های تلسكوپیك و تلویزیون های مداربسته برای نیمه بینایان و اندازه گیری میدان بینایی در تخصص فارغ التحصیلان این رشته است. از سوی دیگر وقتی یك بیمار به بینایی سنج مراجعه می كند متخصص این رشته پس از گرفتن تاریخچه سلامت چشم و معاینه دقیق برای تعیین اشكال های اصلی ، در صورت نیاز، بیمار را به متخصص مربوط اعم از چشم پزشك ، متخصص گوش و حلق و بینی ، متخصص داخلی یا متخصص مغز و اعصاب ارجاع می دهد. توانایی های لازم : یك بینایی سنج باید به درس فیزیك مسلط و بخصوص به فیزیك نور علاقه مند باشد همچنین در دوره دبیرستان و پیش دانشگاهی درس های ریاضی و زیست شناسی را به خوبی فراگرفته باشد. از نظر جسمانی نیز لازم است كه از چشم ها و دست هایی سالم برخوردار باشد. در ضمن این رشته صبر و حوصله زیاد می خواهد چرا كه تعیین نمره عینك یكی از سخت ترین كارها در علوم بینایی است ونیاز به صبر و حوصله زیاد دارد. موقعیت شغلی در ایران : در حال حاضر یك بینایی سنج موقعیت كاری خوبی دارد و حدود 80% فارغ التحصیلان جذب بازار كار می شوند چون علاوه بر این كه می توانند به طور مستقل مطب باز كنند و در زمینه تخصص خود فعالیت نمایند، تنها افرادی هستند كه در زمینه ارائه عینك های مربوط به عیوب انكساری به طور علمی و دانشگاهی تخصص دیده اند. در ضمن یك بینایی سنج می تواند به عنوان مشاور در مورد بهداشت چشم و مشكلات بینایی در محیط های آموزشی ، خدماتی و صنایع با سازمان های دولتی و صنایع همكاری كند، یا مسؤول سنجش بینایی جهت امور استخدامی و نظامی و اخذ گواهی نامه رانندگی و خلبانی باشد و در اورژانس برای انجام كمك های اولیه چشمی تا رسیدن بیمار به مراكز ذی ربط فعالیت نماید. درس های این رشته در طول تحصیل : دروس پایه و اصلی : فیزیك نور، شیمی عمومی ، بیوشیمی ، فیزیولوژی عمومی ، تشریح عمومی و اعصاب ، آمار حیاتی ، كمك های اولیه ، اورژانس های چشم ، آسیب شناسی عمومی ، میكروب شناسی ، داروشناسی ، علائم چشمی در بعضی از بیماری های داخلی ، ژنتیك و چشم ، تشریح و بافت شناسی چشم ، فیزیولوژی چشم ، اپتیك هندسی و فیزیكی ، لابراتوار اپتیك ، فیزیولوژی اپتیك ، مقدمات اپتومتری ، ابزرواسیون ، تاریخچه اپتومتری و علوم بینایی ، زبان تخصصی ، اپتومتری ، بینایی محیطی . دروس تخصصی : عدسی های تماسی ، آسیب شناسی چشم ، اپتومتری كودكان ، اپتومتری افراد مسن و نیمه بینایان ، اپتومتری مشاغل و بهداشت چشم ، اپتومتری چشم ، مكانیسم دید دو چشمی ، درمان آنومالی های دو چشمی ، آنالیز مشاهدات كلنیكی ،پایان نامه ، كارآموزی .
پرستاری دندانپزشكی دیباچه: هدف رشته پرستاری دندانپزشكی آموزش بهداشت دهان و دندان است تا از بیماری های دهان و دندان پیشگیری شود. دانشجویان این رشته علاوه بر كسب اطلاعات پایه درباره كلیه دروس دندانپزشكی، اطلاعات نظری و عملی درباره نحوه مسواك زدن، اصول بهداشت دهان ودندان، فلوراید تراپی و جرم گیری به دست می آورند. فارغ التحصیلان می توانند در كارهای ساده لابراتواری دندانپزشكی، خدمات دندانپزشكی در حین كار، بهداشت كاری دندان ها، شركت در گروه های پیشگیری از بیماری های دهان و دندان، قبول مسؤولیت امور اداری مراكز دندانپزشكی و پذیرش بیماری، همكاری موثری داشته باشند. درس های این رشته در طول تحصیل: دروس پایه: بیوشیمی، بافت شناسی عمومی و اختصاصی، تشریح سر و گردن، میكروب شناسی و ایمنی دندان، فیزیولوژی، كالبدشناسی و مرفولوژی دندان. دروس اصلی: آسیب شناسی عمومی و اختصاصی، مواد دندانی، بیماری های دهان و تشخیص، كمك های اولیه، بهداشت دهان و تغذیه، فارماكولوژی، بهداشت عمومی. دروس تخصصی: ترمیمی پیشگیری، پروتزهای متحرك و ثابت، اندو، رادیوگرافی. اطفال و پیشگیری، جراحی فك و دهان، پریو، ارتودنسی، پاراكلینیك بهداشت دهان (لابراتوار فانتو)، كارآموزی.
پرستاری دیباچه: همیشه در میدان است. سربازی است كه در سخت ترین شرایط نیز مشكلات را می پذیرد و به بیماران و دردمندان رسیدگی می كند و اجازه می دهد تا همه بیماران صعب العلاج، بیماران عفونی و واگیردار، بیمارانی كه شعله های آتش چهره شان را متلاشی كرده است و كسی طاقت دیدن آنها را ندارد، در وسعت دست های آسمانی اش، آرامش یابند. این، حرفه او است. حرفه ای كه پرستار با قلبی سفید و قدمهایی سبز در آن گام برمی دارد.البته امروره با گذشت زمان و پیشرفت علم و تكنولوژی، حرفه پرستاری یك رشته علمی است و متخصص این رشته باید علوم بسیاری را فرا بگیرد و كاربرد آنها را در ارتباط با مریض بیاموزد. از سوی دیگر باید توجه داشت كه وظیفه یك پرستار تنها مراقبت از بیمار در بیمارستان نیست بلكه یك پرستار با مراقبت از افراد در تمام مراحل زندگی آنها از پیشگیری از بیماری ها گرفته تا مراقبت در هنگام بیماری و توانبخشی پس از بیماری ها سر و كار دارد. زیرا بسیاری از بیماری ها ریشه در عادت های غلط و شیوه نادرست زندگی دارد. برای مثال زمینه بسیاری از سكته های قلبی از مدتها قبل فراهم می شود و دلیل آن نیز نوع غذای فرد، وزن او و مقدار فعالیت بدنیش می باشد. حال این پرستار است كه با آموزش های لازم در مورد نوع غذا، نحوه و مقدار فعالیت بدنی و نحوه جلوگیری از فشار خون و افزایش چربی سعی می كند تا از بیماری پیشگیری كند یا افراد را با علایم و اختلالات بیماری آشنا سازد تا بیمار به موقع و پیش از پیشرفت بیماری به دكتر مراجعه كند.در كل می توان گفت كه پرستار یك عضو مهم در تیم مراقبت بهداشتی است و نقش های گسترده ای از جمله نقش مراقبتی ، حمایتی ، درمانی ، هماهنگی ، مشورتی ، مدیریتی و تحقیقاتی دارد. به این معنا كه پرستار وظیفه مراقبت و حمایت از بیمار، هماهنگی بین بیمار و پزشك ، بیمار و خانواده بیمار (انتقال دهنده خواست ها و نیازهای بیمار یا مددجو)، مسؤولیت مدیریت بخش (اولویت بندی برای رسیدگی به بیماران و تصمیم گیری به موقع در مورد بیماران اورژانسی )، آموزش به بیمار در جهت تطابق با مشكلات و ناراحتی های پیش آمده ، تحقیق درباره روش های مراقبتی كه اعمال كرده است و تحقیق بر روی نحوه كاهش تعداد روزهای بستری یك بیمار را برعهده دارد. توانایی های لازم : دانشجوی پرستاری باید عاشق انسان و انسانیت باشد تا بتواند در شرایط سخت و بحرانی حتی زمانی كه خسته است یا آمادگی جسمی و روحی لازم را ندارد، به دیگران كمك كند. همچنین باید فردی منظم و دقیق باشد و بداند كه نظم و سختگیری اساس كار رشته پرستاری است و از لحاظ درسی نیز لازم است كه به زیست شناسی ، شیمی و زبان انگلیسی مسلط باشد چون برای روزآمد بودن و اطلاع از آخرین دستاوردهای دانش پرستاری ، باید از مجلات و منابع علمی به زبان انگلیسی استفاده كند.در ضمن دانشجوی پرستاری باید از سلامت كامل جسمانی برخوردار باشد تا به یاری دید قوی بتواند كارهای ظریف و دقیق پرستاری را به خوبی انجام دهد و با شنوایی خوب ، صدای قلب را حتی اگر ضعیف باشد، بشنود. حتی داشتن قدی متناسب و عدم لكنت زبان یا لرزش دست در این رشته ضروری است . چون همین مشكلات به ظاهر كوچك ، در كارایی یك پرستار بسیار مؤثر است .در كل باید گفت كه پرستاری علم و هنر است برای همین یك پرستار باید علاوه بر دانش لازم ، از آمادگی روحی و روانی ، صبر و حوصله ، روابط عمومی خوب و قدرت تجزیه و تحلیل بالا برخوردار باشد. به عبارت دیگر یك پرستار نمی تواند تنها با تكیه بر دروس دانشگاهی ، در كار خود موفق شود بلكه باید از دانش خود در شرایط مختلف و متفاوت به درستی استفاده كند و این نیاز به قدرت تجزیه و تحلیل خوب ، سرعت عمل و آمادگی روحی و روانی دارد. موقعیت شغلی در ایران : در كشور ما با این كه پرستاران جایگاه واقعی خود را نیافته اند و در چند سال اخیر نیز با تعداد قابل توجهی فارغ التحصیل رشته پرستاری از دانشگاه آزاد و دانشگاه های علوم پزشكی و خدمات بهداشتی ـ درمانی روبرو هستیم اما هنوز مراكز بهداشتی ـ درمانی به پرستارانی متخصص ، مجرب و توانمند نیازمندند و در واقع بازار كار برای فارغ التحصیل خوب این رشته وجود دارد.چون پرستاران علاوه بر كار در بیمارستان ها و مراكز بهداشتی ـ درمانی می توانند در صنعت برای مراقبت از سلامت و بهداشت كاركنان صنایع مختلف ، در سازمان تربیت بدنی و مراكز ورزشی به عنوان یكی از اعضای اصلی تیم مراقبت پزشكی و در آموزش و پرورش فعالیت نمایند.حتی یك پرستار می تواند به طور مستقل فعالیت كند؛ یعنی با تأسیس مركز بهداشت خصوصی به ارزیابی وضعیت سلامت افراد جامعه بپردازد یا مهدكودك دایر نماید. درس های این رشته در طول تحصیل : دروس پایه : تشریح ، فیزیولوژی ، ایمونولوژی ، بیوشیمی ، میكروب شناسی ، انگل شناسی ، آمار حیاتی مقدماتی . دروس اصلی : تغذیه و تغذیه درمانی ، اصول اپیدمیولوژی و مبارزه با بیماری ها، روانشناسی اجتماعی ، داروشناسی ، زبان تخصصی ، اصول و روش آموزش به بیمار. دروس تخصصی : اصول و فنون كاربرد احكام اسلامی در پرستاری ، بررسی وضعیت سلامت ، پرستاری بهداشت جامعه ، پرستاری بهداشت مادران و نوزادان و مراقبت های دوران بارداری و زایمان ، بیماری های داخلی ، عفونی و پرستاری های مربوط ، پرستاری ویژه ، پرستاری در فوریت ها، كودكان و پرستاری مربوط 1 (كودك سالم )، كودكان و پرستاری مربوط 2 (كودك بیمار)، بهداشت روانی ، بیماری ها و پرستاری های مربوط ، اصول مدیریت خدمات پرستاری ، تاریخ و تحولات و اخلاق پرستاری ، كارآموزی .
پزشكی دیباچه: در حال حاضر، نظام آموزش پزشكی عمومی ، شامل 4 دوره علوم پایه، فیزیوپاتولوژی، كارآموزی بالینی و كارورزی بالینی است .دوره علوم پایه دوره علوم پایه پزشكی 5 ترم تحصیلی است كه با اتمام آن، دانشجویان مجاز به ورود به دوره بعدی(فیزیوپاتولوژی) هستند و پیش از ورود به دوره بعدی، امتحان جامع علوم پایه پزشكی از تمام دانشجویان به طور سراسری و همزمان، توسط وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكی در تمام دانشگاه های علوم پزشكی به عمل می آید و قبول شدگان، مجاز به ورود به دوره فیزیوپاتولوژی خواهند بود. این امتحان، در بردارنده ی مباحث تدریس شده در دوره علوم پایه است. درس های این رشته در طول تحصیل دروس علوم پایه: بیوشیمی، بافت شناسی،، تشریح (نظری- عملی)، تشریح (آناتومی) (نظری ـ عملی)، فیزیولوژی(نظری ـ عملی)، ایمونولوژی(نظری)،اپیدمیولوژی، روانشناسی، جنین شناسی، تغذیه، ژنتیك، زبان تخصصی، آسیب شناسی عمومی، انگل شناسی، میكروب شناسی دوره فیزیوپاتولوژی این دوره شامل 31 واحد درسی است كه دو ترم تحصیلی طول خواهد كشید. در پایان این دوره معدل دانشجو از دروس فیزیوپاتولوژی، باید دست كم 12 باشد، در غیر این صورت دانشجو باید درس هایی را كه در آنها نمره كمتر از 12 آورده است، مجدداً بخواند. حداكثر مدت مجاز، در مراحل اول و دوم (علوم پایه و فیزیوپاتولوژی) 5 سال است. در پایان این دو دوره دانشجویانی كه همه ی واحدها را با موفقیت بگذرانند، به دوره ی كارآموزی بالینی راه می یابند. باید توجه داشت كه ملاك قبولی در امتحانات این مرحله، كسب حداقل نمره 12 از 20 است؛ در حالی كه در دروس پایه، ملاك كسب نمره 10 از 20 می باشد. دروس فیزیوپاتولوژی : آسیب شناسی اختصاصی، فارماكولوژی، سیمیولوژی، دوره های فیزیوپاتولوژی ارگان ها .دوره كارآموزی بالینی دانشجویان پزشكی در این مرحله قادر هستند تا آموخته های خود را از دروس مختلف با یافته های بالینی از بیماران بستری در بیمارستان ها تطبیق داده و با بهره گیری مناسب از روش های تشخیص آزمایشگاهی، بیماری را تشخیص دهند و اقدامات مناسب درمانی را برای بیمار انجام دهند. این دوره شامل 97 واحد درسی است كه در چهار بخش اصلی ارائه می گردد و عمدتاً مسائل رایج در پزشكی عمومی را شامل می شود كه عبارتند از داخلی، جراحی، زنان و كودكان. در سایر بخش ها كه بخش های فرعی محسوب می شوند نیز بیماری های شایع در آنها آموزش داده می شود. با توجه به این مطلب، چهار رشته اصلی جراحی، داخلی، زنان و كودكان زمان بیشتری را به خود اختصاص می دهند. در دوره كارآموزی، دانشجویان باید روش برخورد با بیمار، تهیه شرح حال بیمار و نحوه تشخیص و درمان را فرا بگیرند تا در دوره بعدی &– كارورزی- كه خود تصمیم گیرنده خواهند بود، بتوانند به كمك بیماران بشتابند و تصمیمات لازم را اتّخاذ نمایند. در دوره كارآموزی نمره قبولی در دروس عملی و نظری 12 است و معدّل كلّ دوره كارآموزی باید بالای 14 باشد و چنانچه كمتر از 14 باشد، باید واحدهای با نمره كمتر از 14 تكرار شود تا معدل كل به 14 برسد. در پایان این دوره، دانشجویان قبل از ورود به دوره كارورزی در امتحانی به نام امتحان جامع كارورزی شركت می نمایند و پس از قبولی به دوره كارورزی وارد می شوند. چنانچه دانشجویی در امتحان مربوط قبول نگردد، حداكثر 4 مرتبه می تواند در این امتحان شركت نماید. دروس كارآموزی بالینی : بیماری های اعصاب، بیماری های عفونی، كارآموزی داخلی، بیماری های جراحی، بیماری های ارتوپدی، بیماری های عفونی، كارآموزی جراحی، تاریخ و اخلاق پزشكی، بیماری های كودكان، پزشكی قانونی و مسمومیت ها، فارماكولوژی بالینی، كارآموزی چشم، كارآموزی پوست، كارآموزی بهداشت، كارآموزی بخش كودكان، بهداشت، كارآموزی گوش و حلق و بینی، كارآموزی ارتوپدی. بیماری های زنان و زایمان، كارآموزی رادیولوژی، بیماری های روانی، كارآموزی روانپزشكی.دوره كارورزی بالینی این دوره آخرین مرحله آموزش پزشكی است و آن را دوره انترنی نیز می گویند. این دوره 64 واحد درسی است و 18 ماه به طول می انجامد. در دوره كارورزی، دانشجویان مسؤولیت معاینه ی بیماران و تشخیص و اقدامات درمانی را در بیمارستان بر عهده خواهند داشت و آموخته های خود را در دوره های قبل به طور عملی انجام خواهند داد تا آماده پذیرش شغل پزشكی در جامعه شوند و بتوانند به طور مستقل به درمان بیماران بپردازند. در پایان این دوره و قبل از فراغت از تحصیل، كارورزان باید درس پایان نامه را كه 6 واحد درسی است، آغاز كنند. دروس كارورزی بالینی: كارورزی بخش جراحی، كارورزی بخش چشم، كارورزی بخش سوانح و سوختگی، كارورزی بخش ارتوپدی، كارورزی بخش ارولوژی، كارورزی بخش اطفال، كارورزی بخش بهداشت، كارورزی بخش گوش و حلق و بینی، كارورزی بخش داخلی، كارورزی بخش زنان و زایمان، كارورزی بخش اورژانس، كارورزی بخش نفرولوژی، كارورزی بخش پوست، كارورزی بخش روانپزشكی . توانایی های لازم : تصور بسیاری از داوطلبان ورود به دانشگاه به خصوص داوطلبان علاقه مند به رشته پزشكی این است كه دانشگاه مثل یك قیف برعكس است كه ورود به آن مشكل و خروج از آن بسیار ساده است. در حالی كه به گفته دانشجویان این رشته، یك دانشجوی پزشكی باید آمادگی مطالعه، تحقیق و پژوهش را در حد بسیار گسترده و فراگیر داشته باشد؛ یعنی اگر دانشجو بسیار كوشا و علاقه مند نباشد و تنها برای عنوان "دكتری" وارد این رشته شده باشد، حتی نمی تواند مدرك دكترای عمومی خود را به دست بیاورد. زیرا دوره پزشكی عمومی نسبت به رشته های دیگر، طولانی تر است و در طی این مدت دانشجو باید درس های متعدد، متنوع، حجیم و نسبتاً پیچیده و دشواری را مطالعه كند. موقعیت شغلی در ایران : امروزه از گوشه و كنار می شنویم كه برای فارغ التحصیلان پزشكی بازار كار مناسبی وجود ندارد. در حالی كه هنوز در بسیاری از شهرهای كوچك و مناطق محروم با كمبود پزشك مواجه هستیم. از سوی دیگر فارغ التحصیل پزشكی حتماً نباید در مطب بنشیند و نسخه بنویسد، بلكه در زمینه پزشكی شغل های مختلفی هست كه می توان انجام داد. برای مثال زمینه های تحقیقی بسیاری در این رشته وجود دارد. امّا متأسفانه تعداد فارغ التحصیلانی كه مایلند در این زمینه كار كنند، بسیار انگشت شمار است
تكنولوژی پزشكی هسته ای دیباچه: هدف رشته تكنولوژی پزشكی هسته ای تربیت افراد كارآمدی است كه بتوانند زیر نظر پزشكان و متخصصان درمراكز تشخیصی و درمانی پزشكی هسته ای و نیز مراكز آموزشی مرتبط، بیماران را در مورد چگونگی مصرف صحیح داروهای رادیواكتیو (رادیو داروها) تجویز شده و حفاظت آنان در برابر اشعه یونساز، عملاً یاری نمایند. تربیت این رشته با توجه به توسعه كاربرد رادیوداروها در تشخیص و درمان بیماری ها و ضرورت تأمین نیروهای كمكی اهمیت بسیاری دارد. درس های این رشته در طول تحصیل: دروس پایه: فیزیك عمومی، آناتومی (تشریح انسانی)، فیزیولوژی انسانی و فیزیوپاتولوژی، اخلاق پزشكی، كمك های اولیه و مراقبت از بیمار، اصطلاحات و كلیات پزشكی، بافت شناسی و آسیب شناسی. دروس اصلی و تخصصی: فیزیك تشعشع و مواد رادیواكتیو، آمار و ریاضی، رادیو بیوشیمی و رادیو فارماكولوژی، رادیو بیولوژی، حفاظت در برابر پرتوها، دوزیمتری پرتوها، اصول كامپیوتر، شناخت دستگاه های پزشكی هسته ای، روش های پزشكی هسته ای، اصول تاریكخانه و ارزیابی تصاویر، كارآموزی در عرصه بیمارستانی.
تكنولوژی پرتوشناسی (رادیولوژی ) دیباچه: با تولد این تكنولوژی، بشر از پوست و گوشت گذشت و به اعماق شگفت انگیز بدن انسان راه یافت و توانست اجزای بدن را بیشتر در معرض دید و بررسی قراردهد.سخن از دانش رادیولوژی تشخیصی است كه در سال های اخیر بسرعت پیشرفت كرده و امكانات تشخیص پزشكی را به طور غیرقابل تصوری به پیش رانده است. بی شك به كارگیری این دانش ، نیاز به تخصص ویژه دارد؛ تخصصی كه در رشته تكنولوژی پرتوشناسی آموزش داده می شود. به عبارت دیگر، رشته تكنولوژی پرتوشناسی، نحوه تصویربرداری از اعضای مختلف بدن را برای تشخیص پزشكی آموزش می دهد.دانشجویان این رشته در ابتدا دروس پایه از قبیل فیزیك، آناتومی و فیزیولوژی را مطالعه می كنند و سپس دروس تخصصی تصویربرداری پزشكی را می آموزند و در همین زمینه با دستگاه های تصویربرداری و نحوه كارشان آشنا می شوند و پس از 2 سال می توانند به عنوان كاردان تصویربرداری، در بخش های رادیولوژی شروع به كار كنند.گفتنی است كه اگر مسؤول تكنولوژی رادیولوژی، آموزش لازم را ندیده باشد علاوه بر اینكه پرتوگیری بیمار را بالا می برد و به او آسیب می رساند، تصاویر مناسبی نیز از اعضای بدن تهیه نمی كند. در نتیجه، دكتر رادیولوژیست نمی تواند تفسیر مناسبی از تصاویر داشته و از روی آنها تشخیص پزشكی دهد.تفاوت توانمندی های كاردان و كارشناس این رشته نیز در آن است كه در تكنولوژی پرتوشناسی از دستگاه های متفاوتی استفاده می شود و از اعضای مختلف بدن تصویربرداری می گردد. برخی از این تصویربرداری ها ساده است؛ مثل تصویربرداری از دست، پا و انگشتان، اما برخی از تصویربرداری ها تداخلی است؛ مثل تصویربرداری از سیستم گوارش، عروق و ادرار كه این گونه تصویربرداری ها، اختصاصی و نسبتاً دشوار می باشد و نیاز به دانش ویژه دارد. در این میان تصویربرداری های ساده بر عهده فارغ التحصیلان كاردانی و تصویربرداری های تخصصی و كار با دستگاه های M.R.I و C.P بر عهده فارغ التحصیلان كارشناسی است. توانایی های لازم : كار رادیولوژیست، یك كار بیمارستانی است. از همین رو دانشجوی این رشته باید حس كار در بیمارستان و با بیماران را داشته باشد. همچنین باید بتواند درس هایی را كه در طول تحصیل به صورت تئوری فرا گرفته، در كار عملی مورد استفاده قرار دهد و در نهایت لازم است كه در درس های زیست شناسی، ریاضی و فیزیك توانمند باشد. تسلط به درس های ریاضی و فزیك تا جایی مهم است كه برخی از استادان رادیولوژی معتقدند كه دانشجوی این رشته باید از بین داوطلبان گروه آزمایشی ریاضی و فنی انتخاب گردد. زیرا بدون آگاهی از اصول فیزیك كه بر مبنای آن، كار تصویر برداری انجام می گیرد، امكان اشتباه در این كار وجود دارد. موقعیت شغلی در ایران : كار رادیولوژیست در مقطع كاردانی و كارشناسی یك كار اجرایی است. البته كاردان این رشته بیشتر تصویربرداری ساده مثل تصویربرداری از دست، پا و انگشتان را انجام می دهد و كارشناسان این رشته تصویربرداری اختصاصی یا تصویربرداری تداخلی مانند تصویربرداری از دستگاه گوارش یا عروق را بر عهده دارند. در ضمن كار با دستگاه هایی مثل توموگرافی و MRI در محدوده فعالیت كارشناس این رشته است.در كل فارغ التحصیلان كاردانی این رشته در مؤسسه های تصویرنگاری و بیمارستان ها می توانند به عنوان مسؤول آماده سازی دستگاه های مختلف رادیوگرافی، انجام عمل رادیولوژی، ظهور و ثبت كلیشه های رادیوگرافی فعالیت كنند. درس های این رشته در طول تحصیل: دروس پایه: فیزیك عمومی، تشریح، فیزیولوژی انسان، بهداشت عمومی دروس اصلی: كمك های اولیه و مراقبت از بیمار در بخش پرتوشناسی، تشریح استخوان و مفاصل، اصطلاحات پرتوشناسی و ترمینولوژی پزشكی. دروس تخصصی: فیزیك پرتوها، فیزیك پرتوشناسی تشخصیص، رادیوبیولوژی و حفاظت در برابر پرتوهای یون ساز، روش های پرتوگاری، رادیوگرافی با ماده حاجب، اصول تاریكخانه، اصول نگهداری و تعمیرات مقدماتی دستگاه های پرتوشناسی، ارزیابی تكنیكی فیلم های پرتونگاری، كارآموزی بیمارستانی
تكنولوژی تولیدات دامی دیباچه: یكی از مشكلات مهم دامداری ما كه همواره موجب كاهش محصولات مربوط به دام و طیور می شود، این است كه بیشتر مجریان برنامه ها در زمینه دامداری نوین، تحصیلات لازم را ندارند، به طوری كه روش های كار، سنتی و در حد قدیمی باقی مانده است.تربیت كاردان در این رشته می تواند ضمن بهر ه گیری از توانایی های متخصصین دامداری و مرغداری، برنامه های كشاورزی را با راندمان كمی و كیفی بیشتری قرین سازد، زیرا این رشته اطلاعات لازم را برای كارهای عملی دامداری و مرغداری و تهیه شرایط و امكانات لازم برای نگهداری دام و طیور در اختیار دانشجویان قرار می دهد.از عمده ترین مراكز جذب فارغ‏ التحصیلان این رشته می توان به سازمان گسترش خدمات تولیدی، مراكز خدمات كشاورزی، روستایی و عشایر، شركت های كشت و صنعت، واحدها ی تولیدی، جهاد كشاورزی، بنیاد جانبازان و بخش خصوصی اشاره كرد. درس های این رشته در طول تحصیل : دروس پایه: شیمی عمومی، ریاضیات عمومی. دروس اصلی: زراعت عمومی، اقتصاد كشاورزی و تعاون، مدیریت حسابداری و بازاریابی، میكروب شناسی، مرتع و مرتعداری، عملیات كشاورزی. دروس تخصصی: دامپروری، داروهای دامی (فارما كولوژی)، بیماری های عفونی دام وطیور، بیماری های انگلی دام و طیور، خوراك و خوراك دادن، بهداشت دام، بیماری های مشترك انسان ودام، تلقیح مصنوعی و تشخیص آبستنی، ركورد گیری و نمونه برداری در دامپروری، طراحی ساختمان های دامپروری، زنبورداری، كار آموزی، كارورزی .
تكنولوژی تولیدات گیاهی دیباچه: كاردان تكنولوژی تولیدات گیاهی تخصص لازم را در زمینه هایی چون مباشرت در عملیات كاشت، داشت و برداشت محصولات عمده زراعی، مبارزه با آفات و امراض گیاهی و علف های هرز به دست می آورد. داوطلب این رشته باید در درس زیست شناسی توانمند بوده و روحیه كار در محیط های كشاورزی و روستایی را داشته باشد. فارغ التحصیلان این رشته می توانند در شركت های تعاونی روستایی، مراكز خدمات كشاورزی، روستایی و عشایری، شركت های كشت و صنعت و واحدهای تولیدی، جهاد كشاورزی و بخش خصوصی فعالیت كنند. درس های این رشته در طول تحصیل: دروس پایه: شیمی عمومی، ریاضیات عمومی، گیاه شناسی عمومی، فیزیك و هواشناسی دروس اصلی: خاك شناسی عمومی، دامپروری عمومی، زراعت عمومی، باغبانی عمومی، اقتصاد كشاورزی و تعاون، مدیریت، حسابداری و بازاریابی، روش های آبیاری، مقدمات ترویج و آموزش كشاورزی، مناظر و نقشه برداری، عملیات كشاورزی. دروس تخصصی: زراعت خصوصی، باغبانی خصوصی، حشره شناسی و دفع آفات، قارچ شناسی و بیماری های گیاهی، مبارزه با علف های هرز، عملیات كارگاهی، ماشین های كشاورزی، كارورزی، كارآموزی
تكنسین پروتزهای دندانی دیباچه: هدف این رشته تربیت متخصصان موردنیاز لابراتوارهای دندانپزشكی مراكز آموزشی، درمانی دولتی و خصوصی است. افرادی كه با ساختن عضو مصنوعی برای كار ثابت مانند دندان مصنوعی (دندانپزشك، قالب دندان را تهیه می كند و متخصص پروتزهای دندانی براساس قالب، دندان را می سازد) و عضو مصنوعی برای كار متحرك مانند پلاك های ارتودنسی در لابراتورهای دندانسازی و كلینیك های دندانپزشكی حضوری فعال دارند. توانایی های لازم : تكنسین پروتزهای دندانی كاری حساس ودقیق است و نیاز به دستانی توانمند و ماهر دارد. در این رشته دروس فیزیك، شیمی و زیست شناسی دارای اهمیت است و در نهایت داوطلبان باید توجه داشته باشند كه هدف این رشته تربیت تكنسین متخصص و كارآمد است و از همین رو، این رشته تنها در مقطع كاردانی ارائه می شود. موقعیت شغلی در ایران : با توجه به توانمندی هایی كه دانشجوی این رشته در طی تحصیل كسب می كند، براحتی می تواند جذب بازار كار شده و شغل مناسبی به دست بیاورد.فارغ التحصیلان این رشته می توانند هم به صورت مستقل اقدام به تأسیس لابراتور كنند و هم در كلینیك های دندانپزشكی فعالیت نمایند زیرا هر دندانپزشك عمومی یا ارتودنتسیت بری ساخت دندان مصنوعی یا قالب های ارتودنسی باید با یك تكنسین پروتزهای دندانی فعالیت كند. درس های این رشته در طول تحصیل : بیوشیمی نظری، آناتومی دندان نظری و عملی، آسیب شناسی، میكروب شناسی نظری و عملی، بافت شناسی نظری و عملی، آناتومی عمومی نظری و عملی، بهداشت خانواده، فیزیك، پروتز كامل نظری و عملی، پروتز پارسیل، ارتودنسی نظری و عملی، استاتیك نظری و عملی، اوكلوژن نظری و عملی، لابراتوار اختصاصی، پروتزهای اطفال و ارتودنسی نظری و عملی، مواد دندان نظری و عملی.

انتهای پیام/

منبع: كتاب آشنایی با رشته های دانشگاهی سازمان سنجش . راسخون