معاون حفاظت و بهره برداری و امور اجتماعی حوضه آبریز فلات مركزی شركت مدیریت منابع آب ایران ، ابلاغ آب قابل برنامه ریزی، سامانه ای شدن خدمات آب زیرزمینی، رشد شركت های دانش بنیان و حضور آن ها در طرح، توجه به اقتصاد آب زیرزمینی، توسعه و رشد سرمایه اجتماعی آب زیرزمینی و تدوین برنامه فنی پایداری آبخوان را هفت دستاورد بنیادی طرح تعادل بخشی است.

آموزشی

همزمان با هفته صرفه جویی در مصرف آب، اولین رویداد بین المللی مهر آب، توسط كمیته آب انجمن روابط عمومی ایران و با میزبانی شركت آب منطقه ای تهران، با موضوعات مرتبط با منابع آب زیرزمینی و تجربیات بهره برداری از این منابع برگزار شد.

در این همایش كه با مشاركت انجمن روابط عمومی ایران، شركت مدیریت منابع آب ایران، شركت آب منطقه ای تهران و با حضور جمعی از نمایندگان شركت های آب منطقه ای یزد، قزوین، خراسان رضوی و خراسان جنوبی بعنوان ارائه كننده تجارب موفق و حضور معاونین شركتهای آب منطقه ای همدان، زنجان، البرز، خراسان شمالی،كرمان، مركزی، اصفهان، قم، و تعدادی از شركت های تخصصی دانش بنیان و فعال در مدیریت آب زیرزمینی برگزار شد، ""عبدالله فاضلی فارسانی"" معاون حفاظت و بهره برداری و امور اجتماعی حوضه آبریز فلات مركزی شركت مدیریت منابع آب ایران، اظهار داشت ما با چاه خدمتی به كشور نكردیم و آمارها نشان میدهد با افزایش تعداد چاهها بتدریج تعداد و تخلیه قناتها كاهش یافته و این سرمایه و میراث كهن ایرانی را از بین بردیم. وی با اشاره به اینكه طی چند سال اخیر، با تلاش و برنامه ریزی های صحیح دستگاه های اجرایی مربوطه، اقدامات و دستاوردهای خوبی در خصوص اجرای طرح احیاء و تعادلبخشی به انجام رسیده است، تصریح كرد: طرح احیاء و تعادل بخشی یكی از طرح های بسیار مهم و ارزشمند است كه پیرو فرمایشات مقام معظم رهبری در خصوص لزوم صرفه جویی و حفاظت از منابع آبی، توسط شورای عالی آب، در راستای صیانت از منابع آب های زیرزمینی تصویب و اجرایی شد.



وی با اشاره به اینكه كارگروه سازگاری با كم آبی، تشكل و همگرایی بسیار خوبی از متخصصین حوزه آب بوده كه در راستای طرح احیاء و تعادل بخشی آب های زیرزمینی شكل گرفته است، اظهار داشت: اساس كار این كارگروه ایجاد روش های موثر در جهت بهینه سازی مصرف آب و كاهش سرانه برداشت و بهره برداری از منابع آب های زیرزمینی می باشد و هدف اصلی اجرای این طرح، این است كه میزان بهره برداری از چاه ها در بخش كشاورزی را از 41 میلیارد مترمكعب در سال به 27 میلیارد متر مكعب برسانیم.

فاضلی، ابلاغ آب قابل برنامه ریزی، سامانه ای شدن خدمات آب زیرزمینی، رشد شركت های دانش بنیان و حضور آن ها در طرح، توجه به اقتصاد آب زیرزمینی، توسعه و رشد سرمایه اجتماعی آب زیرزمینی و تدوین برنامه فنی پایداری آبخوان را هفت دستاورد بنیادی طرح تعادل بخشی برشمرد و گفت: با توجه به اینكه حفظ منابع آبی باقیمانده و حیات كشور به اجرای صحیح و دقیق طرح تعادل بخشی وابسته می باشد، لذا همگی باید اجرای این پروژه بعنوان راه بدون بازگشت را جدی گرفته و با تلاش و همیت فراوان، این طرح را به ثمر رسانیم تا بتوانیم پایداری را برای كشور رقم بزنیم. همچنین ایشان اشاره داشتند سهم كاهش برداشت آب برای هر استان تعیین شده و استانها باید با جلب اعتماد و همكاری بهره برداران در انجام این مهم تسریع كنند.

در ادامه، ""رضا كیایی پور"" سرپرست معاونت حفاظت و بهره برداری شركت آب منطقه ای تهران، ضمن خوشامد گویی به حاضران در جلسه و بیان اهمیت استفاده از تجارب بهره برداری از منابع آب های زیرزمینی، تصریح كرد: این رویداد باتوجه به اهمیت و ضرورت شناخت بیشتر و ایجاد هم افزایی جهت حفظ منابع آب های زیرزمینی كشور، در راستای شعار روز جهانی آب در سال 2022 تحت عنوان، ""آب زیرزمینی، مرئی كردن نامرئی ها"" برگزار شده است و با توجه به اهمیت حفاظت از منابع آب های زیرزمینی، مهم و ارزشمند است.

كیایی پور با اشاره به اهمیت شناخت و مقابله با پدیده فرونشست كه از آن به عنوان ""زلزله خاموش"" یاد شده است و راه های جلوگیری از بروز عواقب و خسارات جبران ناپذیری كه این پدیده به چرخه آب و محیط زیست وارد می نماید، تصریح كرد: استان تهران، 13 میلیون نفر جمعیت كه معادل 17 درصد از جمعیت كل كشور می باشد را در خود جای داده است و باتوجه به استقرار یازده شهرك صنعتی بزرگ و تعداد زیادی واحد صنعتی پراكنده، وسعت زیاد اراضی كشاورزی آبی (دشت های ورامین، كرج، شهریار، جنوب تهران و دماوند) به دلیل نزدیكی به بازار مصرف و تراكم جمعیت و نیاز بالای مصارف شرب، كشاورزی، صنعت و فضای سبز استان تهران، با حجم بالای بهره برداری از منابع آب های زیرزمینی روبرو بوده است.

كیایی پور ضمن ارائه گزارشی از وضعیت فرونشست در دشت های استان تهران، گفت: اولین فرونشست در استان تهران در سال 1383 در دشت ورامین مشاهده شد و حفر چاه های غیر مجاز، كوره قنات،تونل مترو، معادن زیرزمین یا حفرات ناشی از آب شستگی، فعالیت های تكتونیكی (زلزله ،زمین لغزش و برداشت بی رویه از منابع آب زیرزمینی، نفت و گاز، افت سطح آب های زیرزمینی در اثر برداشت بی رویه از جمله عوامل موثر در وقوع فرونشست، بوده است.

سرپرست معاونت حفاظت و بهره برداری شركت، آسیب های شدید به شریان های حیاتی از جمله پل ها، راه ها، خطوط راه آهن، خطوط انتقال نیرو ، آب و گاز و مجاری فاضلاب ها، تغییر شكل آبراهه ها به دلیل تغییر شیب رودخانه ها و بروز شرایط سیلابی به دلیل كاهش نفوذ پذیری طبیعی زمین و افزایش خطر مخاطرات ناشی از سیلاب، از دست رفتن امكان ذخیره ی طبیعی آب در آبخوان، و ایجاد شكاف و درز های خفیف در ابنیه و ساختمان ها، بیرون آمدگی لوله ی جدار چاه ""پدیده ی رشد لوله ی جدار""، كاهش شدید آبدهی چاه ها و بریده شدن لوله ی جدار و منصوبات درون چاهی و ایجاد پدیده بیابانزایی به دلیل تخریب گیاهان و بوته های طبیعی را از جمله مخاطرات محیطی ناشی از پدیده فرونشست برشمرد و اظهار داشت: برای مقابله با این پدیده، از سال 94 تا كنون اقداماتی از جمله انسداد افزون بر 9 هزار و 500حلقه چاه غیرمجاز، 382مود تقلیل منصوبات غیرمجاز چاه های دارای پروانه بهره برداری، نصب بیش از سه هزار و 500 دستگاه كنتور حجمی و هوشمند بر روی چاه های دارای پروانه بهره برداری و اصلاح و تعدیل پروانه بهره برداری چاه های آب كشاورزی، فعالیت بیش از 45ر برداشت و صیانت از منابع آب و بیش از هزار مورد عملیات توقیف ادوات حفاری غیرمجاز صورت گرفته است.

كیایی پور در پایان، خاطر نشان كرد: تامین اعتبار جهت تجهیز چاه های كشاورزی واقع در مناطق دارای فرونشست به كنتور هوشمند جهت مدیریت میزان برداشت از محل اعتبارات دولتی، اصلاح الگوی مصرف در همه بخش ها خصوصا كشاورزی و شرب، قطع برق چاه های كشاورزی فاقد مجوز، همكاری هر چه بیشتر مراجع قضایی جهت صدور احكام قاطع و صریح در خصوص خسارت وارده به آبخوان بر اساس گزارش كارشناس شركت آب منطقه ای، همكاری فرمانداران ، نمایندگان مجلس و ... در خصوص پروژه های طرح تعادل بخشی آبهای زیرزمینی از جمله انسداد چاه های غیر مجاز و توجه به موضوع استفاده از پساب به عنوان یك منبع جایگزین بالاخص در بخش كشاورزی و فضای سبز شهرداری می تواند از جمله اقدامات موثر و راهگشا در خصوص حفاظت از منابع آب های زیرزمینی و مقابله با پدیده فرونشست، باشد.



در ادامه جلسه، ""خسرو رفیعی"" رییس انجمن روابط عمومی ایران، ضمن تشكر از شركت آب منطقه ای تهران برای برگزاری این رویداد، تصریح كرد: بحث صرفه جویی در مصرف آب به ویژه در شرایط كنونی امری بسیار مهم است كه جز با آگاه سازی جامعه و دعوت از عموم مردم برای مشاركت در این امر مهم، امكان پذیر نیست.

وی با بیان اینكه انجمن روابط عمومی ایران در سال های اخیر، با بهره گیری از ظرفیت های خود در امر اطلاع رسانی در خصوص مساله آب و میزان ذخایر آب موجود در سدها و بازتاب دغدغه ها و چالش هایی كه متولیان امر آب در این حوزه دارند، اظهار داشت: با برگزاری مستمر این قبیل جلسات، تشریك مساعی واستفاده از تجربیات متخصصان در حوزه بهره برداری از منابع آبی و اجرایی نمودن نظریات استخراج شده از جلسات، می توانیم به هدف مشترك و ارزشمند خود كه حفاظت از منابع آبی است، دست پیدا كنیم.

گفتنی است در ادامه جلسه، نمایندگان شركت های آب منطقه ای سراسر كشور و سایر شركت های تخصصی حاضر، به بیان تجارب ، دستاورد ها و اقدامات شاخص خود در موضوعاتی چون تجهیز چاه ها به ابزارهای سنجش و مدیریت برداشت آب در یزد، طراحی و پیاده سازی بانك و بازار حقوق آب در دشت خواف توسط شركت رهدوان سپهر اندیشه، دیسپچینگ چاه های آب در خراسان رضوی، انسداد چاه های غیرمجاز و پایداری آن در دشت قزوین، حذف اضافه برداشت از چاه های استان خراسان جنوبی، ریسك های قنوات، تولید، نگهداری و بهره برداری از آب های زیرزمینی، آب چاه های مجاز كشاورزی دشت مشهد، نقش بهره برداران كشاورزی در تعادل بخشی دشت نیشابور، آسیب پذیری ریسك و خطر پذیری منابع آب زیرزمینی و استفاده از رویكرد مدل بازی در حل اختلاف بین ذینفعان و ذی مدخلان بهره برداری از منابع آب زیرزمینی پرداختند.

همچنین برخی نمایندگان تشكلها ازجمله تشكل بهره برداران دشت نیشابور آقای كرباسی ،به مسائل و مشكلات ایشان در مدیریت برداشت چاهها با وزارتخانه ها و نیز تلاش و موفقیت در تجهیز چاهها به كنتور و انسداد چاههای غیر مجاز در دشت مذكور توضیحات مفصلی ارائه كردند.

شایان ذكر است در پایان این نشست، از تلاشگران عرصه حفاظت از منابع آب های زیرزمینی كشور تقدیر و تشكر به عمل آمد.