لزوم بازنگری در مصرف آب بحران آب و خشكسالی، كلید واژه های آشنایی هستند كه این روزها، دغدغه مردم و مسئولان است. خراسان شمالی هم از تیغ خشكسالی در امان نمانده و آمارها نشان می دهد كه استان، در وضعیت نامطلوبی قرار دارد كه توجه ویژه به این بخش را می طلبد. اترك، طی گزارشی به این موضوع پرداخته است كه با هم می خوانیم:

سرپرست اداره تحقیقات هواشناسی خراسان شمالی گفت: میزان بارش ها از ابتدای سال آبی 1400 تا كنون در استان بطور چشمگیری نسبت به سال آبی گذشته كاهش داشته است.

علیرضا گلرخ افزود: از ابتدای سال شمسی تا 10 بهمن امسال به طور متوسط در استان 1/120 میلی متر در استان باران باریده كه نسبت به همین دوره در سال قبل 5/37 درصد كاهش داشته است.

وی افزود: طبق شاخصهای جهانی خشكسالی، در دوره 10 ساله منتهی به پایان آذر 1400، 3/71 درصد مساحت استان درگیر خشك سالی بوده است كه اسفراین بیشترین درگیری و گرمه كمترین درگیری با خشك سالی را در استان داشته اند. وی در ادامه افزود: امسال خشك ترین سال ایران در نیم قرن اخیر بوده و حجم آب پشت سدها نسبت به سال قبل هفت میلیارد متر مكعب كاهش یافته است.

بنا بر اعلام مدیركل بحران استانداری خراسان شمالی اخیراً خشكسالی 9 هزار میلیارد ریال به استان خسارت وارد كرده است. از این میزان تنها 500 میلیارد ریال اعتبار مربوط به كاهش اثرات خشكسالی برای بخش آب و فاضلاب مصوب شده و مابقی اعتبار مدیریت بحران تاكنون مصوب نشده است. این مقام مسئول افزود: امسال كشاورزان استان به ویژه دیمكاران، خسارت های زیادی را تجربه كرده اند از جمله سطح زیركشت كلزا در استان با كاهش 60 درصدی مواجه بوده است.

+كاهش 20 درصدی تولیدات گیاهی استان

معاون بهبود تولیدات گیاهی سازمان جهاد كشاورزی خراسان شمالی گفت: با توجه به تداوم روند خشكسالی شدید كه از سال قبل شروع شده و همچنین كاهش منابع آبی سطحی، پیش بینی می شود در صورت عدم بهبود وضعیت بارش ها میزان تولیدات زراعی و باغی به میزان 20 درصد كاهش یابد كه دلیل عمده آن عدم امكان كشت محصولات بهاره اعم از گوجه فرنگی و پیاز می باشد.

محمد جواد تشكری ادامه داد: تصمیم گیری درخصوص ممنوعیت یا محدودیت و تعیین سطح كشت برنج به دلیل محدودیت منابع آبی به استان ها واگذار شده است. در این خصوص برای كشت سال آینده در كارگروه مربوطه تصمیم لازم اتخاذ خواهد شد. وی افزود: باتوجه به بروز پدیده خشكسالی و اثرات آن به خصوص بر سطح كشت محصولات بهاره پرآب و نیز باتوجه به شرایط اقتصادی فعلی، در نقاط با آب و هوای معتدل كشت پنبه مقرون به صرفه تر است. همچنین برای نقاط سردسیر كه امكان كشت پنبه وجود ندارد، كشت نشایی چغندرقند به جای گوجه فرنگی و پیاز توصیه می شود. وی گفت: كشت سایرگیاهان كم آب طلب تر و زودرس تر بهتر است.

كاهش تولید گندم در استان

معاون بهبود تولیدات گیاهی سازمان جهاد كشاورزی خراسان شمالی از كاهش گندم تولیدی كشاورزان استان خبر داد و گفت: به دلیل عدم تحویل گندم كشاورزان كه ناشی از خشكسالی است، استان به واردات گندم اقدام كرده است و سازمان جهاد كشاورزی خراسان شمالی برای مقابله با این پدیده اقداماتی را شامل توصیه به رعایت الگوی كشت، آبیاری كمتر، كشت محصولات زودرس و مقاوم و تغدیه كودی مناسب انجام داده است.

+هشت دشت خراسان شمالی از نظر ذخائر آبی در وضعیت نامناسبی هستند

مدیرعامل شركت آب منطقه ای خراسان شمالی گفت: امسال منابع آبی سفره های زیرزمینی هشت دشت استان به علت كاهش نزولات جوی و برداشت بی رویه آب در شرایط ممنوعه و بحرانی قرار گرفت. تغییر اقلیم و برداشت سید عقیل مرتضوی افزود: برداشت آب از سفره ها و آبخوان های زیرزمینی باعث شده است كه هشت دشت استان در وضعیت نامناسبی از نظر ذخائر آبی قرار گیرد و به همین دلیل هرگونه توسعه، بهره برداری و برداشت جدید در آنها به منظور تعادل بخشی به منابع آبی ممنوع شده است، دشت های شیروان-فاروج، اسفراین، جاجرم، صفی آباد، بجنورد، سملقان، شوقان و رباط اكنون در وضعیت بحرانی قرار دارند و اثرات و تبعات كاهش آب زیر زمینی به صورت نشست زمین و یا تغییر كیفیت آب در این دشت ها نمود پیدا كرده است.

مرتضوی افزود: مقابله با برداشت های غیرمجاز، احیای دشت های بحرانی و مهار سیلاب را در شرایط جزو برنامه های این سازمان است و سعی داریم با اجرای این طرح ها، آب استان را مدیریت كنیم.

وی میزان كل ذخایر آبی استان را 990 میلیون متر مكعب عنوان و بیان كرد: از این میزان 874 میلیون متر مكعب برای كشاورزی و حدود 21 میلیون متر مكعب در صنعت مصرف می شود. كشاورزی محور توسعه استان را تشكیل می دهد و قسمت زیادی از ذخایر آبی در این بخش مصرف می شود و از آنجایی كه بازده اقتصادی صنعت در اشتغال و درآمدزایی بیشتر است لازم است در سیاستگذاری استان تجدیدنظر شود.

كاهش آبدهی قنوات استان

مدیرعامل شركت آب منطقه ای خراسان شمالی گفت: طی بررسی های صورت گرفته حجم تخلیه آب از قنات های استان در سال گذشته 76 میلیون متر مكعب بوده كه این رقم در سال 98، 86 میلیون متر مكعب بوده است. وی افزود: در بررسی های صورت گرفته میزان تخلیه آب از قنات های استان 10 میلیون متر مكعب كاهش یافته و میزان آبدهی آن ها نسبت به دوره قبل 12 درصد كاهش نشان می دهد، در حال حاضر تعداد 4 هزار و پنج حلقه چاه غیرمجاز آب در استان شناسایی شده است كه از این چاه ها، 36 میلیون مترمكعب آب برداشت می شود به طوری كه در مجموع یك هزار و 675 حلقه چاه غیرمجاز كشاورزی در استان مسدود شده و پلمب این چاه ها، از برداشت حدود 150 میلیون مترمكعب آب جلوگیری و در مصرف منابع زیرزمینی صرفه جویی شده است.

وی ادامه داد: سالانه با برداشت غیر مجاز 10 تا 15 میلیون مترمكعب از منابع آب استان كاسته می شود، اما این مشكل همچنان وجود دارد و باید كشاورزان مصرف آب را مدیریت كنند.

تعدیل برداشت آب از چاه های دارای پروانه

مدیرعامل شركت آب منطقه ای خراسان شمالی گفت: با اجرای تعدیل برداشت از آب چاه های دارای پروانه، میزان برداشت مجاز در پروانه ها تمدید شده اعمال می شود و حدود 60 درصد از چاه ها كه در دهه های پیش حفر شده و پروانه دریافت كرده اند، مشمول اعمال محدودیت در برداشت از منابع زیر زمینی می شوند.