گروه دانشگاه خبرگزاری دانشجو، حسین اكبری؛ خراسان شمالی در سیل فروردین ماه سال گذشته نزدیك به 700 میلیارد تومان خسارت دید؛ مبلغ بسیار بالایی كه جبران آن چه از سوی دولت و چه از سمت خود مردم كار آسانی نیست. خسارت هایی همچون تخریب 4 هزار واحد مسكونی و تلف شدن 2 هزار واحد دامی ضربه سنگینی به اقتصاد استان وارد كرد.

خراسان شمالی با زیرساخت ها بیگانه است/ سیل با كوچكترین بارش
این سیل در شرایطی رخ داد كه میزان بارندگی های خراسان شمالی نسبت به استان های مجاور و یا نقاط غربی كشور پایین تر نیز بود، اما به دلیل زیرساخت های بسیار ضعیف این خسارت به بار آمد.

پس از بروز سیل فروردین سال 98 در خراسان شمالی، محمد علی شجاعی، استاندار این استان گفت: نبود زیرساخت های مناسب در بخش راه و ابنیه فنی موجب شده تا بارندگی های نه چندان شدید هم در این استان به سیل های مخرب تبدیل شود.

محمدعلی شجاعی خاطرنشان كرده بارندگی های فروردین ماه در این استان شدت چندانی هم نداشت، اما ضعف در بخش های زیرساختی برای استان بحران ساز شده و خسارات زیادی به بار آورد.

استاندار خراسان شمالی از این استان به عنوان استانی بیگانه با پل یاد كرد و گفت: اصلا ساختاری به نام پل و ابنیه فنی در این استان به رسمیت شناخته نشده و با یك بارندگی معمولی راه بسیاری از روستا های منطقه مسدود شده و بحرانی خودساخته ایجاد می شود.


رئیس شورای هماهنگی مدیریت بحران خراسان شمالی با اشاره به فراوانی روستا های بدون راه مناسب در این استان، بیان كرد: در بسیاری از مناطق، در واقع بستر رودخانه ها تبدیل به راه شده و اسم آن را هم راه روستایی گذاشته اند.

رودخانه اترك؛ نعمت یا خطر؟
یكی از عوامل بروز سیل در خراسان شمالی را می توان رودخانه اترك دانست؛ به طور دقیق تر باید گفت بی توجهی و رها كردن رودخانه اترك. این رودخانه جزو پنج رودخانه طولانی كشور است كه از كوه های هزار مسجد روستای عمارت در شهرستان قوچان سرچشمه گرفته و در طول مسیر پس از گذر از دشت های قوچان، فاروج، شیروان و بجنورد وارد خاك جمهوری تركمنستان شده و به دریای كاسپین می ریزد.

رودخانه اترك نزدیك به 760 كیلومتر طول دارد كه حدود 330 كیلومتر آن در خراسان شمالی قرار دارد. به این ترتیب یك ظرفیت عظیم برای خراسان شمالی به وجود آمده، اما اكنون پس از این كه سال ها رودخانه به حال خود رها شده، مستعد ایجاد سیلاب های شدید است به حدی كه با بارندگی های نه چندان شدید نیز بسیاری از راه ها، زمین های كشاورزی و حتی منازل مسكونی آسیب می بینند.

این موضوع باعث نگرانی مردم و مسئولان نیز شده است. پس از سیل سال گذشته این نگرانی بیشتر شد و در این خصوص مسئولان بار ها خطرات رودخانه اترك را برای خود یادآوری می كردند.

به عنوان نمونه فرماندار شیروان پس از سیل 98 در این باره گفت: با توجه به بارندگی هایی كه در پیش رو داریم نگرانی عمده این شهر، رودخانه اترك است كه نیاز به ساماندهی، لایروبی و دیوار ساحلی دارد.

امین رضا مرآتی با بیان اینكه این امر اعتبارات بالایی می طلبد و فعلا اعتبارات پاسخگو نیست اظهار داشت: هم اكنون رسوب برداری و لایه برداری از آن انجام می شود و سعی شده در این خصوص از امكانات همه دستگاه ها استفاده شود.

وی با ابراز نگرانی از رودخانه اترك در مواقع بارندگی شدید و جاری شدن سیلاب گفت: با توجه به اینكه بستر رودخانه از بین رفته و بخشی از حریم آن توسط برخی از افراد تصرف شده است، بستر رودخانه امكان انتقال آب را ندارد كه ممكن است شاهد طغیان و سیلاب و خروج آن باشیم.

یك سال و نیم بعد؛ وضعیت همچنان اسف بار
با فروكش كردن بارش ها بار دیگر مشكلات رودخانه اترك نیز به دست فراموشی سپرده شد و خبری از اقدامات جدی برای حل آن نبود. پس از مدت ها محسن محمدی، معاون عمرانی سابق استاندار خراسان شمالی در خرداد ماه سال جاری در این خصوص گفت: وضعیت رودخانه اترك خراسان شمالی اسفبار است و باید توجه بیشتری به آن كرد.

وی افزود: پیشنهاد می شود برای احیای رودخانه اترك، كارگروهی با همین نام، متشكل از دستگاه های مربوط تشكیل و در این باره بررسی های لازم انجام شود.

در این بین استاندار خراسان شمالی نیز از شرایط گلایه كرد و گفت: هم اكنون 211 كیلومتر از بستر رودخانه اترك به علت لایروبی نشدن با زمین های كشاورزی هم ارتفاع شده است.

شجاعی بیان كرد: این امر باعث شده است تا با كوچكترین بارش شاهد جاری شدن سیل باشیم كه به كشتزار ها و سایر بخش های كشاورزی خسارت هنگفتی وارد می كند.


وی اظهار داشت: برای جلوگیری از خسارت سیل به كشاورزان باید لایروبی رودخانه ها را اجرایی كنیم و اعتبار آن نیز باید تامین شود.

آیا اقدامی صورت می گیرد؟
اما بالاخره در مردادماه كارگروهی به منظور احیای رودخانه اترك تشكیل شد. مهدی اله پور، مدیر كل حفاظت از محیط زیست خراسان شمالی با اعلام این خبر گفت: تاكنون، آن گونه كه باید، برای بهبود وضعیت رودخانه اترك اقدامی نشده است. تخصیص حقابه زیست محیطی، حل مشكل رها شدن فاضلاب، آزادسازی حریم رودخانه از جمله مواردی است كه در این كارگروه باید مورد بررسی و واكاوی قرار گیرد.

مدیركل حفاظت محیط زیست خراسان شمالی گفت: تلاش داریم تا با هم افزایی اعضای این كارگروه، رودخانه اترك به پایداری برسد.

در نهایت هفته گذشته مطالعه وضعیت رودخانه اترك به دانشگاه بجنورد واگذار شد. بر این اساس محققان دانشگاه بجنورد باید میزان حقابه رودخانه، میزان رسوب، فرسایش خاك و موارد دیگر را بررسی كنند و گزارش دهند.

به این ترتیب یك سال و نیم پس از وقوع سیل در خراسان شمالی كه علت اصلی آن شرایط رودخانه اترك عنوان شده بود، مطالعات بر روی احیا رودخانه آغاز شد و حال باید منتظر ماند و دید این مطالعات، تصمیم گیری ها و اجرای اقدامات پیشگیرانه از وقوع سیل چه مدت طول خواهد كشید؟ و آیا در این مدت باز هم شاهد سیل دیگری خواهیم بود یا خیر؟