هاشم امینی
مدیرعامل و رئیس هیات مدیره شركت آب و فاضلاب استان اصفهان

در سال های اخیر محدودیت شدید تخصیص منابع مالی دولتی، مابه التفاوت فاحش قیمت تولید و فروش آب، اجرایی شدن قانون هدفمندی یارانه ها عامل اصلی توقف عملیاتی شدن و به تاخیر افتادن بهره برداری از طرح های آبرسانی و تاسیسات فاضلابی شده كه این مساله مشكلات بسیاری را برای سلامت مردم و محیط زیست به دنبال داشته است. با توجه به بند یك سیاست های كلی اقتصاد مقاومتی ابلاغی مقام معظم رهبری مبنی بر «تامین شرایط و فعال سازی كلیه امكانات و منابع مالی و سرمایه های انسانی و علمی كشور به منظور توسعه كارآفرینی و به حداكثر رساندن مشاركت آحاد جامعه در فعالیت های اقتصادی با تسهیل و تشویق همكاری های جمعی و تاكید بر ارتقای درآمد و نقش طبقات كم درآمد و متوسط»، و مطابق بیانات رهبر معظم انقلاب و تاكید ایشان باید برای پیشرفت اقتصاد كشور از ظرفیت های درون كشور و مردم استفاده كرد. توسعه و ترویج روش های تامین منابع مالی و ارائه راهكارهای مناسب برای برون رفت از این مشكل و تسریع در اتمام طرح های نیمه تمام از جمله مواردی است كه در آب و فاضلاب استان اصفهان به جدیت دنبال می شود و این شركت با به كارگیری ظرفیت های سرمایه گذاری، استفاده از سرمایه گذاران داخلی و خارجی و بهره گیری از روش های مختلف تامین منابع مالی مانند بیع متقابل( Bay Back)، BOT، BOO، فاینانس خارجی و داخلی درصدد تسریع انجام و بهره برداری از پروژه ها است.

 

از سوی دیگر استان اصفهان به عنوان یكی از بزرگ ترین قطب های صنعت با هشت هزار واحد صنعتی، همواره نقش بسزایی در تولیدات صنعتی كشور به ویژه در بخش فولاد داشته و به دلیل موقعیت جغرافیایی سال های متوالی است كه با خشكسالی مواجه شده و پیامدهای این پدیده موجب كاهش و محدودیت شدید منابع آب در این استان شده و تنها راه برون رفت از شرایط كنونی و غلبه بر خشكسالی استفاده درست و بهینه از منابع موجود آب و آب های نامتعارف است. در نتیجه باید تدابیری اتخاذ شود كه نیاز آبی در بخش های مختلف مدیریت شود و به نوعی تعادل میان تقاضا و مصارف آب صورت گیرد. چرخه عمر یك پروژه بر اساس اولویت دارای سه حیطه كاری تامین منابع مالی، مرحله طراحی و اجرا و مرحله بهره برداری است كه تامین منابع مالی مهم ترین عامل در اجرایی شدن پروژه ها است و فقدان منابع مالی كافی و نیز عدم تخصیص اعتبارات یكی ازچالش های اصلی عدم اجرایی شدن پروژه ها است. اندیشیدن راهكاری برای تامین منابع مالی مورد نیاز پروژه از مراحل اولیه برای اطمینان از به انجام رسیدن پروژه است.

در دنیای امروز برای فائق آمدن بر این چالش، شیوه سرمایه گذاری پروژه ها دچار تغییرات عمده ای شده و دولت ها و شركت ها از شیوه های جدیدی به منظور سرمایه گذاری در پروژه ها استفاده می كنند. دستیابی به توسعه و رشد اقتصادی تنها در پرتو سرمایه گذاری در طرح های زیربنایی اقتصادی امكان پذیر است. در روش های تامین منابع مالی سنتی؛ طرح ها و پروژه های زیربنایی در قلمرو بخش عمومی قرار داشته و از سوی دولت تأمین مالی، ساخته و مورد بهره برداری قرار می گرفته است. با توجه به وضعیت اقتصادی دهه اخیر و با توجه به تغییر سطح شهرنشینی بسیاری از كشورها قادر نیستند به تقاضاهای روزافزون در بخش زیربنایی اقتصادی پاسخ دهند، چراكه برای ساخت پروژه های زیربنایی احتیاج به سرمایه كلان، ارز خارجی، تكنولوژی پیشرفته و مدیریت كارآمد دارند. بنابراین بدون حضور فعال طرف های تجاری و بدون مشاركت بخش خصوصی قادر به پاسخگویی اقتصادی به تقاضای رو به افزایش در بخش زیربنایی نیستند. یكی از مكانیزم هایی كه در جهت حل و فصل معضل تامین منابع مالی در پروژه های زیربنایی مورد توجه كشورهای در حال توسعه قرار گرفته استفاده از قراردادهای سرمایه گذاری است.

اجرایی شدن برجام و قرار گرفتن در دوره پسابرجام فرصتی مناسب برای جذب سرمایه گذاران خارجی و انتقال تكنولوژی روز دنیا فراهم كرده است. شركت آب وفاضلاب استان اصفهان با تبدیل پروژه های آب و فاضلاب به مكانی مناسب برای سرمایه گذاری باعث افزایش توان علمی و مالی و پیشبرد پروژه های آب و فاضلاب شده است. در این راستا لازم است با اصلاح فرهنگ سرمایه پذیری و ایجاد نگاه مثبت به توان مالی و علمی سرمایه گذاران كه شریك دولت در توسعه و پیشرفت ایران اسلامی هستند باعث حفظ، ایجاد انگیزه و جذب سرمایه گذاران به عنوان راهگشای رونق اقتصادی و اقتصاد مقاومتی شویم. شركت مهندسی آب و فاضلاب كشور تا پایان مردادماه 1395 موفق به جذب و استفاده 20 هزار میلیارد تومان سرمایه بخش خصوصی شده است كه این شركت به عنوان یكی از پیشروترین شركت های آب و فاضلاب، نیز با استفاده از روش های مختلف فاینانس خارجی، بیع متقابل، فاینانس جاری، BOT و BOO قراردادهایی به مبلغ تجمعی ششصد میلیارد تومان منعقد كرده است ودر حال برنامه ریزی، رایزنی و مذاكره با سرمایه گذاران برای جذب یك هزار میلیارد تومان در دوسال آینده است.

قرارداد فاینانس خارجی با بهره گیری از تكنولوژی روز دنیا و با هدف بومی سازی تكنولوژی اولین سرمایه گذاری بخش خصوصی با همكاری كنسرسیومی متشكل از شركت های ایرانی و چینی در جهت بازسازی شبكه فاضلاب شهر اصفهان است. در بخش بیع متقابل مهم ترین قرارداد منعقده با حضور سرمایه گذاران داخلی، قرارداد بیع متقابل با شركت فولاد مباركه اصفهان و با هدف ایجاد و تكمیل تاسیسات فاضلاب هفت شهر استان است. استفاده از روش بیع متقابل به دلیل محدودیت منابع دولتی، ایجاد تحول در اقتصاد، استفاده از ظرفیت های بخش خصوصی و لزوم استفاده بهینه از پساب ازجمله روش های پر بهره برای طرفین است. فاینانس جاری نیز با استفاده از سرمایه گذاران داخلی و با استفاده از همیاری مردمی در راستای ایجاد شبكه های فاضلاب به كارگرفته شده است. در نهایت روش های BOT و BOO از موارد كاربردی بوده است. احداث نیروگاه بیوگاز تصفیه خانه فاضلاب جنوب اصفهان با هدف خرید تضمینی برق در ازای واگذاری حق استحصال گاز به روش BOT است. در مورد روش BOO نیز خرید تضمینی آب با ایجاد تاسیسات آب شیرین كن در شهرهای مهاباد اردستان و فرخی و با هدف بهبود كیفیت آب شرب صورت گرفته است.