محمد حقانی
عضو شورای اسلامی شهر تهران

تصور نادرست از بی انتهایی منابع آب زیرزمینی شهر تهران سبب شده است تا راهبرد حل مشكل روان آب ها و فاضلاب با تكیه بر انتقال به خارج از شهر طراحی شود. به همین دلیل انتقال آب ناشی از بارندگی از سوی نهرها و شبكه های جدیدالاحداث بتنی به مرور تراز آب های زیرزمینی پایتخت را دچار چالش جدی كرد. از دیگر سو كاهش 70 درصدی بارندگی طی چند سال گذشته خود نیز بر شدت وحدت این امر افزود. به موازات رشد شهر تهران و تبدیل آن به كلان شهری عظیم دیگر نیازهای شهری در ابعاد گوناگون با تحولات اساسی روبه رو شد، توسعه فضای سبز در طول این سال ها نیز صورت پذیرفت و این توسعه میسر نمی شد مگر با استفاده از منابع آبی مطمئن، تقریبا تا سال 1373 عمده فضای سبز تهران از شبكه آب شرب آبیاری می شد و پس از آن برای ساماندهی این موضوع براساس همفكری و همراهی شهرداری تهران وبخش آب و فاضلاب كشور، كار جداسازی آب مورد نیاز فضای سبز تهران از آب شرب در دستور كار قرار گرفت و تلاش شد تا شبكه جداگانه ای اعم از منابع تامین و خطوط انتقال برای آبیاری فضای سبز شهر تهران طراحی و اجرا شود كه البته این پروژه امروز با موفقیت به عنوان شبكه ای اختصاصی در حال پشتیبانی و آبیاری فضای سبز پایتخت است.

 

حكایت هدایت و مدیریت منابع آبی شهر تهران مانند بسیاری دیگر از حوزه ها، توام با افراط و تفریط است، زمانی فكری برای هدایت پسآب های این شهر نمی شد و همه این حجم آب به صورت فاضلاب جذب زمین های شهری تهران می شد و روان آب ها و آب های سطحی نیز به منطقه جنوبی تهران سرازیر می شد. بعدها به فكر افتادیم با ساخت كانال های بتنی كه امكان جذب آب را از بین برده اند و احداث شبكه جمع آوری آب های سطحی و شبكه جمع آوری فاضلاب از مسیرهای متعدد این حجم آب را از شهر خارج كنیم. خلاصه همه دست به دست هم دادیم تا این آب را به جای تزریق و بازگرداندن به منابع زیرزمینی از این شهر دور كنیم. با یك معادله ساده درخصوص منابع آبی به سادگی درخواهیم یافت كه برداشت آب، آن هم در این حجم، قطع به یقین موجب كاهش منابع زیرزمینی و تنزل سطح آب های تحت الارضی خواهد شد، كاهش بارندگی به خصوص طی 4 سال گذشته از رقم 365 میلی لیتر در سال به 115 میلی لیتر نیز بر این معضل دامن زده است.

اما این شهر در حال توسعه است، خیابان های آسفالته آب باران را نه تنها جذب نمی كند، بلكه با شیب بندی و نهرسازی موجود به سوی كانال های بتنی هدایت كرده كه براساس میزان بارندگی سالانه بین 100 تا 300 میلیون متر مكعب در سال از این طریق آب از شهر خارج می شود. از سویی براساس آمار انشعابات نصب شده فاضلاب، در حال حاضر حدود 270 میلیون متر مكعب فاضلاب از مسیر انشعابات، از پایتخت خارج می شود و روان آب های كوه های شمالی شهر نیز سرنوشتی غیر از این ندارند و حدود 140 میلیون متر مكعب آب در سال نیز از مسیر رود دره های بتنی شده (رودخانه) تهران از دست می دهیم. اگر از بازچرخانی آب پایتخت غافل شویم، كه شده ایم و اگر تزریق آب سفره های زیرزمینی را در دستور كار قرار ندهیم بی شك این غفلت بزرگ معضلی عظیم در حوزه منابع آبی پایتخت ایجاد خواهد كرد و چالش های فعلی را به یك كلاف سردرگم تبدیل می كند. شایسته است در چنین شرایطی با اتخاذ سیاست های اصلاحی و با مطالعه اتفاقات پیش رو سناریوی نوشداروی بعد از مرگ سهراب را برای پایتخت رقم نزنیم.