اقتصاد گردان - با نظرسنجی از 1600 فعال اقتصادی عملكرد دستگاه های دولتی براساس چهار محور«تسهیل گری در فرآیندهـای اداری و صـدور مجوزهـا، رسـیدگی بـه موقـع و عادلانـه بـه درخواست ها و شـكایات و نحـوه رفتار كاركنـان سازمان ها بـا فعـالان اقتصـادی و شفافیت و اطلاع رسانی در زمینه ارائه خدمات» ارزیابی شد. براساس پایش انجام شده، شاخص ملی این طرح به عدد 4.47 رسیده كه در مقایسه با نمره 5.2 سال 1397، نشان دهنده بهبود رضایت فعالان اقتصادی از عملكرد دستگاه های اجرایی مرتبط با محیط كسب وكار است. براساس این پژوهش، ضعیف ترین عملكرد در حوزه كسب وكار مربوط به «بانك مركزی» است. پس از آن، «شهرداری ها و سازمان تامین اجتماعی» كمترین میزان رضایت را نسبت به سایر دستگاه ها اعلام كرده اند. البته «سازمان بهزیستی كشور، سازمان ملی استاندارد ایران و وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی» بیشترین میزان رضایت از منظر فعالان اقتصادی كسب كرده اند. همچنین در بین دستگاه های فرعی، ضعیف ترین عملكرد مربوط به مجلس شورای اسلامی بوده و كمترین میزان نارضایتی از اتاق بازرگانی ایران گزارش شده است. از سوی دیگر، در بین 44 دستگاه اجرایی، سازمان و نهاد مورد پرسش (اصلی و فرعی) در این طرح در سال 1398، سه دستگاه اجرایی «سازمان انرژی اتمی، مركز آمار ایران و سازمان بهزیستی كشور، به ترتیب دارای كمترین میزان ارتباط كاری با فعالان اقتصادی و سه دستگاه اجرایی «بانك های دولتی، سازمان امور مالیاتی و وزارت صمت»، دارای بیشترین ارتباط كاری با فعالان اقتصادی شركت كننده در این طرح بوده اند.

جزئیات طرح ارزیابی عملكرد دستگاه های دولتی

براساس طرح ارزیابی عملكرد دستگاه های اجرایی كشور مرتبط با محیط كسبوكار در سال 98 ، تعداد 18 دستگاه اجرایی مرتبط با محیط كسب وكار در طرح مذكور مورد ارزیابی قرار گرفته اند. این دستگاه ها عبارتند از «وزارت امور اقتصادی و دارایی، وزارت صنعت، معدن و تجارت، وزارت تعاون، كار و رفاه اجتماع، بانك مركزی، سازمان برنامه و بودجه، وزارت كشور، وزارت جهاد كشاورزی، سازمان بهزیستی كشور، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، سازمان حفاظت محیط زیست، سازمان تأمین اجتماعی، گمرك جمهوری اسلامی ایران، سازمان امور مالیاتی كشور، سازمان ثبت اسناد و املاك كشور، شهرداری ها، نیروی انتظامی جمهوری اسلامی ایران، سازمان ملی استاندارد ایران، میراث فرهنگی، گردشگری وصنایع دستی». همچنین 23 دستگاه اجرایی فرعی مرتبط با محیط كسب وكار نیز در این طرح مورد ارزیابی قرار گرفتند كه شامل «وزارت آموزش و پرورش ، وزارت علوم، تحقیقات و فناوری ، سازمان انرژی اتمی ، سازمان ثبت احوال كشور، سازمان آموزش فنی و حرف های كشور ، وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكی، یسازمان صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران، مركز آمار ایران ، مجلس شورای اسلامی، سازما نهای بیمه دولتی، سازما نهای بیمه خصوصی، بانكهای دولتی، بان كهای خصوصی، وزارت راه و شهرسازی، وزارت نیرو)شركت توانیر(، وزارت نیرو )شركت مهندسی آب و فاضلاب كشور(، سازمان تعزیرات حكومتی، قوه قضائیه)دادگا هها و دادسراها(، وزارت نفت )شركت ملی گاز ایران(، وزارت امور خارجه ، معاونت علمی و فناوری ریاست جمهوری، وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات و وزارت نفت )شركت ملی پخش و فرآورده های نفتی(. در نهایت سه نهاد غیردولتی «اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و كشاورزی ایران، اتاق اصناف ایران و اتاق تعاون ایران» هستند.
آنچه در ارزیابی عملكرد دستگاه های اجرایی ذكر شده، مدنظر قرار گرفته، به چهار موضوع برمی گردد: نخست اینكه این دستگاه ها تا چه اندازه توانسته اند در فرآیند اداری و صدور مجوزها تسهیلات ایجاد كنند. دومین پرسش به رسیدگی عادلانه و به موقع به درخواست ها و شكایت ها بر می گردد و سومین موضوع در برگیرنده نحوه رفتار كاركنان سازمان های مزبور با فعالان اقتصادی است و در نهایت چهارمین مورد به شفافیت و اطلاع رسانی در زمینه ارائه خدمات، بر می گردد. شاخص های ملی ارزیابی عملكرد دستگاه های اجرایی عددی بین صفر و 10 است كه عدد 10 نشان دهنده ضعیف ترین عملكرد آن دستگاه است.بررسی اطلاعات این ارزیابی نشان می دهد، در سال 1398 شاخص ملی این طرح به عدد 4.47 رسیده (امتیاز یك به معنی رضایت كامل و امتیاز 10 به معنی نارضایتی مطلق است) كه در مقایسه با نمره 5.2 در سال 1397، از بهبود نسبی رضایت فعالان اقتصادی از عملكرد دستگاه های اجرایی كشور در حوزه حل وفصل مشكلات و موانع محیط كسب وكار حكایت دارد. البته با نگاهی به بهبود شاخص ملی محیط كسب وكار در سال 1398، بهبود رضایت از عملكرد دستگاه های اجرایی مرتبط با محیط كسب وكار نیز اتفاق دور از انتظاری نبوده است.

دستگاه های كم كار كدامند؟

براساس پایش انجام شده از سوی مركز آمار اتاق ایران، بررسی جزئیات طرح ارزیابی عملكرد دستگاه های اجرایی مرتبط با محیط كسب وكار در سال 1398 نشان می دهد، فعالان اقتصادی مشاركت كننده در این طرح، به ترتیب از سه دستگاه اصلی «سازمان بهزیستی» با كسب نمره 3.70، «وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی» با كسب نمره 4.05 و «سازمان ملی استاندارد ایران» 4.06 بیشترین میزان رضایت را داشته اند.
در مقابل، مشاركت كنندگان در طرح ارزیابی عملكرد دستگاه های اجرایی مرتبط با محیط كسب وكار در سال 1398، به ترتیب سه دستگاه اصلی «بانك مركزی»، «شهرداری ها» و «سازمان تأمین اجتماعی» را بدترین دستگاه ها مرتبط با محیط كسب وكار و حائز كمترین میزان رضایت اعلام كرده اند. نمره ایی كه فعالان اقتصادی به بانك مركزی در سال 98 داده اند، 6.73 بوده كه در مقایسه با سال 97 كه نمره آن 6.46 عنوان شده، بیش از 4 درصد افت را نشان می دهد. اما شهرداری ها در نظر سنجی از فعالان اقتصادی نمره 6.04 را در سال 98 كسب كرده اند كه در مقایسه با سال 97 كه این عدد 6.11 بوده است، بهبود یك درصدی را نشان می دهد. بعد از این دو دستگاه، سازمان تامین اجتماعی نیز با كسب نمره 4.97 در سال 98 از نظر فعالان اقتصادی به عنوان دستگاه كم كار شناخته شده است.این درحالی است كه سال 97 فعالان اقتصادی به این دستگاه نمره 5.44 را داده بودند.
دستگاه های فرعی به دستگاه هایی اطلاق می شود كه نقش كمتری در حوزه كسب وكار به خصوص مجوزدهی ها دارند. ارزیابی فعالان اقتصادی نشان می دهد، ضعیف ترین عملكرد مربوط به مجلس شورای اسلامی است. این دستگاه از نظرسنجی فعالان اقتصادی نمره 6.63 را كسب كرده است. این در حالی است كه سال 97 نمره این دستگاه 6.85 ذكر شده است. بعد از آن وزارت دادگستری با نمره 5.88قرار گرفته است. سازمان تعزیزارت حكومتی نیز با كسب نمره 5.34 به عنوان یكی از دستگاه های غیرهمكار شناخته شده است. وزارت راه و شهرسازی و سازمان آب وفاضلاب در رتبه های بعدی قرار دارند. البته براساس پایش صورت گرفته در بین دستگاه های فرعی، فعالان اقتصادی با دادن نمره 3.44 سازمان های بیمه ای، و نمره 3.61 به بانك های خصوصی و نمره 3.69 به سازمان انرژی اتمی، عملكرد این سه دستگاه را مثبت ارزیابی كردند.
همچنین در بین 44 دستگاه اجرایی، سازمان و نهاد مورد پرسش در طرح ارزیابی عملكرد دستگاه های اجرایی مرتبط با محیط كسب وكار در سال 1398، سه دستگاه اجرایی «سازمان انرژی اتمی»، «مركز آمار ایران» و «سازمان بهزیستی كشور» به ترتیب به عنوان دستگاه هایی كه كمترین میزان ارتباط كاری با فعالان اقتصادی دارند، معرفی شده اند. در مقابل، نتایج نشان می دهد سه دستگاه اجرایی «بانك های دولتی»، «سازمان امور مالیاتی» و «وزارت صنعت، معدن و تجارت» به عنوان دستگاه هایی ارزیابی شده اند كه بیشترین ارتباط كاری با فعالان اقتصادی شركت كننده در این طرح را داشته اند.

عملكرد اتاق های بازرگانی

در بین اعضای اتاق های سه گانه نیز، اعضای اتاق اصناف، اتاق تعاون و اتاق بازرگانی به ترتیب بیشترین میزان رضایت را از عملكرد دستگاه های اجرایی اعلام كرده اند. همچنین میانگین كمتر از 4 در سه اتاق بیانگر آنست كه نسبت به سایر دستگا ههای اجرایی از جایگاه بهتری برخوردار هستند.
از سوی دیگر، بر اساس نتایج طرح به تفكیك بخش های اقتصادی نیز نشان می دهد در سال 1398، میزان رضایت فعالان اقتصادی در بخش كشاورزی از عملكرد دستگاه-های اجرایی در مقایسه با رضایت فعالان اقتصادی در بخش های خدمات و صنعت، بهتر ارزیابی شده است. همچنین بررسی یافته های این طرح به تفكیك استان نشان می دهد در سال 1398، دستگاه های اجرایی در سه استان «خراسان جنوبی»، «آذربایجان غربی» و «یزد» به ترتیب بیشترین میزان رضایت فعالان اقتصادی را جلب كرده اند درحالی كه دستگاه های اجرایی در سه استان «تهران»، «خراسان شمالی» و «اصفهان»، كمترین میزان رضایت فعالان اقتصادی را به خود اختصاص داده اند.