به گزارش شبكه اطلاع رسانی راه دانا به نقل از بلاغ، در اهمیت محیط زیست همین بس كه نبودن آن مساوی با از بین رفتن حیات همه موجودات از جمله انسان ها است.

زیستن در دنیایی كه اكوسیستم طبیعی آن برهم بخورد بسیار دشوار و سخت است و تعادل زیستی دستخوش تغییرات عمده ای می شود كه علت آن را باید در نحوه و چگونگی زندگی انسان جستجو كرد.

به جرات می توان گفت كه در تغییرات مختلف محیط زیست انسانی و طبیعی، عامل انسانی نقش اول را ایفا می كند چرا كه بشر با دست بردن در منابع زمینی و زیرزمینی به دنبال ایجاد شرایط و امكانات رفاهی خودش است و همین امر سبب می شود تا سیر طبیعی و عادی طبیعت از مسیر خود خارج و وارد چرخه معیوبی شود.

شاید ضرب المثل معروف ابرو و چشم در اینجا صدق پیدا كند به طوری كه بشر می رود تا از دامن طبیعت، رفاه و آسایش را وارد زندگی خود كند اما نمی داند كه با دستكاری محیط زیست و منابع طبیعی، چالش جدیدی را به زندگی خود وارد كرده و بستر حیات طبیعی خود و سایر موجودات را با خطر جدی مواجه می كند.

حال كه محیط زیست در گذر زمان و با كشف و توسعه انواع تكنولوژی دچار تغییرات محسوسی شده و حیات موجودات با خطرات جدی روبه رو شده است پس باید از همین تكنولوژی در راستای ترمیم ساختار طبیعی محیط زیست استفاده مطلوب كند.

این اتفاقات در حالی است كه قاره اروپا كه به قاره سبز معروف است بیشترین شركت ها و كارخانجات صنعتی را در خود جای داده است اما به دلیل رعایت اصول و مقررات زیست محیطی به آن آسیب خاصی وارد نكردند.

دكتر مرجانه خراط صادقی دارای مدرك دكتری محیط زیست باگرایش آلودگی های محیط زیست، در گفت وگو با خبرنگار ما درباره تخریب منابع طبیعی و محیط زیست مازندران، اظهار كرد: منابع طبیعی و محیط زیست مازندران مانند جنگل، رودخانه، دریا، آب های زیرزمینی و ... در معرض خطر از سوی انسان ها قرار دارد.

استادیار و مدیرگروه محیط زیست دانشگاه آزاد اسلامی واحد قائم شهر با بیان اینكه 80 درصد از آلودگی هایی كه در محیط زیست وجود دارد به دلیل اهداف سودجویانه انسان است، افزود: تنها راه مقابله با آن فرهنگ سازی و آگاهی دادن به مردم است كه آلوده كردن منابع آب، خاك و هوا ظلم به خود و نسل آینده است.

وی خاطرنشان كرد: طبق قانون عمل و عكس العمل، زمین پاسخگو است و تقاص خود را از انسان ها می گیرد و این آلودگی ها را به سمت ما برمی گرداند.

صادقی یادآور شد: بیشترین عوامل موثر در بروز سرطان های شایع در استان مازندران به خصوص سرطان دستگاه گوارش كه جزو بیماری های غیرواگیر محسوب می شود، دقیقا به آلودگی های انسان ساخت برمی گردد و درصدی از آن نیز مربوط به نقش ژنتیك است.

رعایت استانداردهای زیست محیطی در شهرك ها و واحدهای صنعتی، یكی دیگر از موضوعات مهم در این بخش است.

وی با بیان اینكه همگی بر این امر واقفیم كه رشد صنعت در استان ضروری است، به شرطی كه استانداردهای زیست محیطی نیز رعایت شود، گفت: ارزیابی زیست محیطی از كارخانه ها و نیروگاه ها قبل از احداث ضروری است و باید رعایت و بهره برداری غیراصولی از معادن در استان متوقف شود.

رئیس كارگروه كمیته تخصصی محیط زیست در دانشگاه های آزاد مازندران، با اشاره به اینكه وجود شهرك صنعتی برای بقای صنعت در استان مهم است، ادامه داد: آیا كارخانجاتی كه در داخل شهرك صنعتی هستند ضوابط و استانداردهای زیست محیطی را رعایت می كنند؟

صادقی اضافه كرد: شهرك صنعتی در اكثر شهرستان های استان وجود دارد و پساب هر یك از واحدهای صنعتی به تصفیه خانه مركزی شهرك صنعتی می ریزد و درآنجا هم تصفیه نهایی صورت می گیرد و درنهایت پساب خروجی به مزارع كشاورزی و رودخانه ها می رود به همین دلیل استانداردهای زیست محیطی باید رعایت شود تا آلاینده ها از طریق شهرك های صنعتی وارد منابع آبی و خاك ما نشود چون با آلوده شدن خاك منابع تغذیه انسان و جانوران نیز آلوده می شود.

وی یكی از كارخانه هایی را كه به عنوان نمونه، آلودگی زیادی برای انسان و محیط زیست مازندران دارد را كارخانه سیمان بیان كرد و گفت: كارخانه سیمان هم گرد و غبار دارد و هم آلودگی منابع آب و خاك و باید استانداردهای زیست محیطی در آن رعایت شود.

كودها و سموم كشاورزی و آلودگی آب، خاك و آبزیان

عضو هیات مدیره جمعیت زنان مبارزه با آلودگی محیط زیست قائم شهر، به استفاده بی رویه از سموم و كودهای شیمیایی مانند كودهای ازته، فسفاته، پتاسه و ماكروكامل در زمین های كشاورزی اشاره كرد و یادآور شد: حتی در مزارع پرورش ماهی برای اینكه ریزمغذی ها را برای موجودات آبزی فراهم كنند از كود ازته استفاده می شود (ماهی آمور) كه در نهایت باعث ایجاد آلودگی در منابع آبی ما می شود.

صادقی آلودگی نفتی در دریای خزر را یكی از عوامل موثر در بدبو و بدطعم شدن ماهی دریای خزر دانست و افزود: این آلاینده ها در بخش های مختلف بدن ماهی بسته به جنس و سن آن تمركز پیدا می كنند و متاسفانه در زنجیره غذایی، انسان از طریق این آبزیان دچار بیماری های دستگاه گوارش می شود.

آلودگی با زباله و برنامه ریزی شهر به شهر در مازندران

وی با اشاره به تخریب محیط زیست مازندران از طریق دفن و دپوی غیر اصولی زباله در استان، خاطرنشان كرد: در مسئله مدیریت پسماند در استان هر شهری برنامه ریزی های خاص خود را دارد و یك برنامه ریزی اساسی مدون و اصولی انجام نشده است.

صادقی تاكید كرد: برای ساماندهی و مدیریت مواد زائد جامد در شهرهای استان و انتخاب مكان دفن بهداشتی برای دفع زباله باید بر طبق اصول و استانداردهای زیست محیطی (لندفیل) انتخاب شود.

كارشناس محیط زیست مازندران یكی از راه های مهم جلوگیری از تسریع آلودگی زباله های خطرناك بیمارستانی و هسته ای به محیط زیست مازندران را نظارت، امحاء و مدیریت زباله های خطرناك عفونی مربوط به بیمارستان ها و زباله های مراكز پزشكی هسته ای و همچنین نظارت و مدیریت در امحای پسماند هسته ای مراكز هسته ای بیان كرد.

وی افزود: اگر طرح جمع آوری فاضلاب شهری در همه شهرها انجام شود تا حدودی به سلامت آب شرب هر شهری كمك می كند.

صادقی با اشاره به ساخت شهرك های ویلایی در محدوده منابع طبیعی و همچنین تبدیل سواحل دریا به حریم شخصی، اظهار كرد: در نزدیكی دریا در این شهرك های ویلایی چاه زده شده و به دلیل بی توجهی و سوء مدیریت از طریق فاضلاب آنها و صنایع مختلف دریای خزر آلوده شده است.

رودخانه و برداشت بی رویه شن و ماسه

وی درباره تخریب رودخانه و آبزیان موجود در آن نیز گفت: برداشت بی رویه شن و ماسه و مجوزهایی كه در سراسر طول رودخانه در استان مانند رودخانه هراز داده شده است و كسی جلوی آن را نمی گیرد باعث آسیب جدی به رودخانه و عومل تاثیرپذیر آن شده است.

جنگل تراشی و فرسایش آبی، بادی و خاك

صادقی مسئله جنگل تراشی و در كنار آن تغییر كاربری زمین های كشاورزی را یكی دیگر از اقدامات انسان در تخریب محیط زیست بیان كرد و گفت: به دلیل اینكه اقلیم استان مازندران به شكلی است كه نزولات جوی زیاد است لذا قطع درختان به منظور تهیه الوار و چوب در فرسایش آبی، بادی و خاك نقش بسزایی دارد.

این استاد دانشگاه بیان كرد: درخت كاری باید براساس ویژگی اقلیم منطقه باشد كه بتواند در مقابل این اقلیم تحمل داشته و سودآوری نیز داشته باشد.

وجود جنگل به عنوان اصلی ترین عامل متمایز بودن با استان های دیگر كشور نقش بسزایی در فرهنگ، آداب، رسوم، درآمد و زندگی مردم مازندران دارد و عوامل متعدد انسانی باعث صدمه به آن شده است.

دكتر محمد امینی دارای مدرك دكتری رشته جنگل داری از دانشگاه تهران در گفت وگو با خبرنگار ما با بیان اینكه تعداد عواملی كه در تخریب جنگل های شمال نقش دارند بالغ بر 40 مورد است، افزود: مهمترین عوامل تخریب جنگل های شمال كشور شامل پنج مورد، عوامل تخریب مرتبط با مدیریت و ساختار سازمانی، عوامل تخریب مرتبط با مسائل قانونی و قضایی، مسائل اجتماعی و اقتصادی و جمعیت انسانی، عوامل مرتبط با دام و دامدار و همچنین مسائل فنی و اجرایی است.

امینی بیان كرد: در گروه اول مهم ترین نكته عدم تمركز در مدیریت منابع و استعدادهای طبیعی اقتصادی و اجتماعات انسانی است كه امروزه دستگاه های مختلف در این ارتباط تصمیم گیری می كنند و در یك دستگاه، سازمان یا وزارتخانه متمركز نیست و این دستگاه ها گاها تصمیماتشان همسویی و هماهنگی با استراتژی توسعه را ندارد.

وی نداشتن طرح آمایش سرزمین برای ایجاد وحدت رویه بین دستگاه های دولتی همچنین پایین بودن سطح سازمانی و نبود استقلال سازمان جنگل ها و مراتع در وظایف محوله ای كه دارد، افزایش اختیارات دستگاه ها به ویژه استانداری و فرمانداری ها برای اینكه درباره مسائل كشاورزی و منابع طبیعی تصمیماتی بگیرند كه تبعات آنها و اشتباهات احتمالی این تصمیمات تاثیرات ملی می گذارد و باید بودجه كلان كشور برای این اشتباهات هزینه شود تا بتوانند جبران كنند، پایین بودن بودجه سازمان جنگل ها برای حفاظت محیط زیست، مشخص نبودن حریم روستاها و اراضی زراعی كه تحت عنوان طرح كاداس از آن یاد می شود و چون انجام نشده مرزها بدون علائم زمینی و نقشه مصور قابل اثبات نیست كه مرز حاكمیت دولت تا كجا است در بعضی مكان ها به صورت اندك انجام شده اما بیشتر عرصه های شمال كشور از این نظر مشكل دارند، نبود تكاپوی نیروی انسانی برای جلوگیری از قاچاق و ریزش كادر فنی و نیروی انسانی براثر بازنشستگی و عدم جایگزینی آنها كه اینك به صورت بارز دارد خود را نشان می دهد را از جمله مواردی دانست كه در زمینه مدیریت و ساختار سازمانی باعث تخریب محیط زیست و منابع طبیعی مازندران می شود.

عضو هیات علمی موسسه تحقیقات جنگل ها و مراتع كشور خاطرنشان كرد: در ارتباط با مسائل قانونی و قضایی، قوانین و مقرراتی كه داریم گاها دست قاضی را می بندد و مشكلات زیادی از این بابت به وجود می آید و همچنین طولانی شدن رسیدگی به پرونده های تخلف منابع طبیعی و محیط زیست به دلیل زیاد بودن آنها و كمبود تعداد ضابطان دادگستری برای صدور رای در صحنه و اینكه حتما باید سیر دادرسی در محاكم قضایی طی شود چالش مهم در زمینه قضایی در تخریب محیط زیست است.

امینی پیرامون مسئله اجتماعی و اقتصادی در تخریب جنگل، گفت: مهاجرت سنگین و بی رویه اجتماعات انسانی در پهنه جنگل خیز شمال كشور، نرخ بیكاری و مسائل از این دست، نظام معیشتی جنگل نشینان، نبود شغل های جانبی غیروابسته به جنگل و نداشتن تشكل های صنفی وابسته به این مشاغل، تبدیل اراضی منابع طبیعی به ویلا، قاچاق چوب به نام جنگل نشینان ولی به كام افراد ثروتمند و حضور شهرنشینان متمول در اراضی خوش منظره برای ساخت ویلاها و احداث باغ از دیگر عوامل در تخریب جنگل هستند.

وی به تخریب جنگل از طریق دام و دامداری اشاره كرد و تصریح كرد: حدود 6 میلیون واحد دامی در كشور داریم كه میزان نهال هایی كه به وسیله آنها تخریب می شود سالانه حدود نیم میلیون هكتار جنگل است، دامداران نیز خود شاخ و برگ درختان را می زنند كه نور بیشتری به جنگل بتابد و علوفه بیشتری رشد كند و همچنین بهره برداری از چوب برای مصارف سوخت برای جنگل نشینان از دیگر موارد است.

رئیس سابق مركز تحقیقات كشاورزی و منابع طبیعی استان با بیان اینكه خیلی از اوقات نظام های فنی و اجرایی ما از جمله در قواعد جنگل شناسی و جنگل داری به تغییرات نیاز دارند، تاكید كرد: ما فقط در نیمی از وسعت جنگل های شمال طرح جنگل داری داریم و در مقدار جنگلی كه طرح ندارد تخریب در آن بسیار زیاد است و در طرح جنگل داری تخریب مساحت یا تغییر كاربری را خیلی كم می بینیم.

امینی یادآور شد: مسئله قاچاق و آتش سوزی در خارج از طرح های جنگل داری فراوانی بیشتری دارد و در داخل طرح ها این فراوانی بسیار كم است.

وی با اشاره به اینكه نظام های جنگل شناسی و جنگل داری در دو دهه اخیر تغییرات زیادی كرده و اصلاح زیادی روی آن انجام شده و با تجربه و دانشی كه در كادر جنگل شناسی ما وجود دارد امروزه می توانیم بگوییم كارشناسان بسیار مجرب و مسلح به دانش روز داریم كه در تمام دنیا سرآمد هستند، اضافه كرد: اما یك اشتباهی اخیرا اتفاق افتاد كه موجب تعطیلی طرح های جنگلداری شده و فكر می كنند اگر جنگلی را بدون بهره برداری رها كنند و فقط حفاظت را در كاغذ بنویسند باعث حفاظت جنگل ها خواهند شد در حالی كه برداشت اشتباهی است.

امینی اظهار كرد: حفاظت در جنگل های شمال باید توام با ساماندهی دام و دامداری در داخل جنگل و تامین چوب سوخت روستانشینان، كنترل جاده های جنگلی و ثبت و ضبت آمار برداری ها دوره ای كه در حال حاضر امكان حفاظت به دلیل كمبود نیروی انسانی و اعتبارات توسط دولت مقدور نیست و مجریان طرح های جنگ داری در آن نیمه ای كه طرح دارد، دارند این وظیفه را انجام می دهند.

باید از طرح های جنگل داری حمایت شود

رئیس جامعه جنگل بانی ایران با بیان اینكه در طرح جنگ داری ما درآمد و هزینه وجود دارد و درآمد حاصل از برداشت چوب جنگل هزینه های جنگل داری را تامین می كند، افزود: اكنون برداشت چوب از جنگل مازندران به یك ششم میزان برداشت در دهه های گذشته كاهش پیدا كرده و اگر این مقدار هم قطع شود دیگر مجری طرح جنگل داری قادر به ادامه نیست.

وی تصریح كرد: دولت امكان حفاظت از جنگل را ندارد و در نتیجه این قسمت كه طرح جنگل داری دارد شبیه قسمتی كه طرح ندارد روند تخریب را در پیش خواهد گرفت.

امینی تخلیه زباله و كم توجهی به مسائل اقتصادی و اجتماعی و بهره برداری بی رویه از معادن ذغال سنگ، برداشت بی رویه از معادن شن و ماسه و احداث برخی جاده های روستایی برای خدماتی كه می خواهند به آنها بدهند از جمله دیگر مواردی نام برد كه باعث تخریب منابع طبیعی مازندران شده است.

عضو هیات علمی در سازمان تحقیقات كشاورزی در پایان خاطرنشان كرد: اخیرا مجموعه بسیج اعلام آمادگی كرده است كه برای حفاظت و مدیریت جنگل ها وراد گود شده و همكاری كند و از ظرفیت بزرگ مردمی استفاده شود.

به گزارش بلاغ، اغلب استفاده های انسان از منابع طبیعی و محیط زیست مازندران برای رفاه، آسایش و كسب درآمد موجب وارد شدن خسارت زیادی به آن شده كه جبران آن یا امكان پذیر نیست یا مدت زمان زیادی برای آن نیاز است و با این شرایط محیط زیست استان دست خوش تغییرات زیادی خواهد شد كه ضرر آن را در پایان مردم همین استان خواهند دید.

انتهای پیام/