بجنورد- ایرنا- آب سد شیرین دره كه از هشت سال پیش در مدار مصرف بجنوردی ها قرار گرفته، قرار بود طعم شیرین آب مطلوب را به مردم مركز خراسان شمالی بچشاند اما گاهی گل و لای آب این دریاچه بخاطر سیلابی شدن مناطق بالادست سد خاطر شهروندان را مكدر می كند و با هر هشدار هواشناسی مردم منتظر قطعی آب یا كاهش كیفیت آن هستند.

سیل كه وارد سد شیرین دره می شود، آب آن را گل آلود می كند و كدورت به حدی می رسد كه شركت آب و فاضلاب استان به ناچار آن را از مدار مصرف خارج می كند.

انتقال آب سد شیرین دره شهرستان مانه و سملقان به شهر بجنورد كه سال 91 به بهره برداری رسید، قرار بود مرهمی بر كیفیت نامطلوب آب بجنورد باشد.

دیر زمانی بود كه شهروندان مركز نشین در خراسان شمالی، همواره از كیفیت آب گلایه داشتند؛ مسوولان هم اذعان داشتند كه آب شهر بجنورد سالم اما چندان مطلوب نیست و گوارایی مورد انتظار را ندارد، در این زمینه آب چاه های اركان به مدد گرفته شد تا با آب چاه های شهر بجنورد، طعم ناخوش را زهر بگیرد و كمی سبب رضایت مردم شود البته آب این چاه ها، پاسخگوی نیاز نبود و تنها شهروندان در جنوب شهر از آب مناسب و گوارای اركان بهره مند شدند.

بعدها تصمیم گرفته شد كه آب سد شیرین دره در شهرستان مانه و سملقان، به بجنورد منتقل شود تا كیفیت بالای آب سطحی ذخیره شده در این دریاچه، درمان درد باشد.

آب سد شیرین كه در مدار مصرف شهروندان بجنورد قرار گرفت، بروز مشكلات اینچنینی دور از انتظار بود و شاید كسی فكر نمی كند با گل و لای شدن آب سد شیرین دره، تامین آب بجنورد دچار مشكل شود.

آب سد شیرین دره پس از عبور از 48 كیلومتر خط لوله و 740 متر اختلاف ارتفاع از طریق چهار ایستگاه پمپاژ قوی و همچنین طی فرایند تصفیه در پیشرفته ترین تصفیه خانه آب، وارد شبكه آب شرب شهر بجنورد شد.

مسوولان وقت شركت آب منطقه ای خراسان شمالی گفتند كه طرح ملی آبرسانی به شهر بجنورد برای تامین آب جمعیت شهر بجنورد تا افق 1410 پیش بینی شده است و سالانه 20 میلیون و 500 هزار متر مكعب آب مورد نیاز شهر بجنورد و روستاهای اطراف مسیر خط انتقال از سد شیرین دره تامین خواهد شد.

سد شیرین دره، تلخ كام از گل و لای

در این سال ها، هر بار به علتی، آب سد شیرین دره دچار مشكل شده و شهروندان مركز استان را گلایه مند كرده است.

سال های پیش در مقاطعی از سال بویژه پاییز،كه با تغییر آب همراه می شد، تغییر مزه و بوی آب، سبب گلایه مردم بجنورد می شد و در این مدت شهروندان مجبور به خرید آب معدنی و یا آب تصفیه بودند.

در این میان، مسوولان شركت آب و فاضلاب خراسان شمالی اعلام كردند كه علت اصلی تغییر كیفیت آب شهر بجنورد، سرد شدن هوا و تغییر دمای آب سد شیرین دره است، با سرد شدن هوا، پدیده وارونگی در مخزن سد رخ می دهد و در این پدیده به علت جریان همرفتی، آب از لایه های پایین مخزن به سمت سطح جریان پیدا می كند.

در فصل پاییز و با سرد شدن هوا، جریان همرفتی در مخزن سد ایجاد و این امر سبب می شود آب سطح پایین كه به گل و لای نزدیك تر است به بالا جریان پیدا كند، علاوه بر این، آبی كه در سطح پایین مخزن سد قرار دارد، اكسیژن كمتری دارد و از این رو كیفیت آن برای آشامیدن كمتر بوده و ممكن است خوشایند ذائقه شهروندان نباشد.

البته در سال های ابتدایی برداشت آب از سد شیرین دره، كیفیت آب مشكلی نداشت اما با مرور زمان كه با ورود سیلاب، رسوب گذاری در مخزن سد زیاد شده، سطح گل و لای در این دریاچه بالا آمده و سطح برداشت آب به گل و لای نزدیك تر شده و مشكل تغییر كیفیت آب رخ داده است.

كدورت آب شیرین دره و گلایه بجنوردی ها

ورود سیلاب به سد شیرین دره و گل آلود شدن آب این دریاچه هم، مشكل آشنای مردم بجنورد در این سال ها است، آب سد كه گل آلود می شود، مسوولان به ناچار آب آن را از مدار مصرف قطع می كنند زیرا كدورت آب به حدی است كه قابل انتقال به تصفیه خانه نیست. ورود سیل به دریاچه كه با تلاطم زیاد همراه است، گل و لای آب سد را بالا می برد، به حدی كه اگر آب وارد تصفیه خانه شود، به تاسیسات آسیب وارد می سازد از این رو به ناچار باید منتظر ماند تا گل و لای فروكش كند و آب زلال شود.

اواخر تیرماه امسال، قطعی آب سد شیرین دره، چند روز طول كشید، از آنجا كه ذخیره مخازن در این مدت پاسخگوی نیاز نبود، شهروندان با كاهش فشار آب و بعضا قطعی آن روبه رو شدند. كاهش فشار آب و قطعی آن در چند روز، سبب گلایه و انتقاد شهروندان بجنوردی، بویژه در شرایط كرونایی شد.

در این میان، مسوولان شركت آب و فاضلاب می گویند: مشكل سد شیرین دره این است كه این سازه برای كشاورزی ساخته شده است و پیش بینی ها برای برداشت آب مصارف آشامیدن در آن دیده نشده است.

به گفته آنها برداشت آب از سد برای مصارف آشامیدن باید از سطح سد انجام شود، اما سد شیرین دره برای كشاورزی ساخته شده است و دریچه ای كه در این دریاچه ایجاد شده در قسمت زیرین سد است از این رو آب برداشت شده از این دریچه، از لایه های پایین سد آب می گیرد و كیفیت خوب و دلخواه را ندارد و البته در سیلاب ها، گل آلود است.

در این زمینه، در یك سال پیش، شركت آب و فاضلاب خراسان شمالی، در طرح ابتكاری خود، به صورت موقت آبگیری ایجاد كرد كه به صورت شناور در سطح دریاچه بود و آب را از تاج سد برداشت می كند؛ اما به گفته آنان، دبی آب این آبگیر كم است و پاسخگوی نیاز نیست.

حل مشكل قطعی آب سد شیرین دره، در انتظار آبگیر سطحی

معاون بهره برداری و توسعه آب شركت آب و فاضلاب خراسان شمالی در این باره گفت: حل اساسی مشكل قطع شدن آب سد شیرین دره از مدار مصرف بجنورد، منوط به بهره برداری از طرح آبگیر سطحی است.

رضا عطایی اظهار داشت: پروژه آبگیر آب سطحی در سد شیرین دره، توسط شركت آب منطقه ای در دست اجرا است و بیش از 97 درصد پیشرفت دارد، ما هم پیگیر هستیم تا زمان بهره برداری از آن، تسریع شود.

وی افزود: با ورود سیل به سد شیرین دره، آب سد دچار تلاطم می شود و گل آلود شدن و كدورت زیاد سبب می شود تا آب از مدار مصرف مركز استان خارج شود.

وی با اشاره به اینكه شهروندان در مركز استان، 750 لیتر بر ثانیه آب مصرف می كنند كه 450 لیتر از آن، از سد شیرین دره در شهرستان مانه و سملقان تامین می شود افزود: برای تامین آب مورد نیاز شهروندان بجنورد، 27 حلقه چاه در اركان، كلاته نقی و اطراف بجنورد تامین می شود.

شهروندان در مركز استان، 750 لیتر بر ثانیه آب مصرف می كنند كه 450 لیتر از آن، از سد شیرین دره در شهرستان مانه و سملقان تامین می شود

معاون بهره برداری و توسعه آب شركت آب و فاضلاب خراسان شمالی گفت: با توجه به فصل گرما و ضرورت بهره مندی شهروندان، تلاش ما بر این بود كه سطح ارتفاع مخازن بالا نگه داشته شود تا در موارد بروز مشكل، دست كم به مدت 24 ساعت، آب مورد نیاز شهرونان قابل تامین باشد.

وی افزود: در سیل اخیر، با استفاده از تمامی منابع در اختیار و خط آبگیر موقتی سد، 250 لیتر از 450 لیتر آبی كه از سد می گرفتیم، تامین كردیم اما همچنان 200 لیتر كسری آب داشتیم، ضمن اینكه در روز جمعه با افزایش میزان مصرف، با افت فشار آب یا قطعی آب در بعضی نقاط مواجه شدیم.

دبی آب در طرح ابتكاری، كم است

عطایی در باره اجرای طرح ابتكاری و برداشت آب از تاج سد شیرین دره گفت: این طرح كه در سال گذشته انجام شد، شامل استفاده از سه خط با دبی 150 لیتر بر ثانیه از تاج سد بوده در حالی كه نیاز آبی كه از طریق سد تامین می شد، 450 لیتر بر ثانیه است.

معاون بهره برداری و توسعه آب شركت آب و فاضلاب خراسان شمالی گفت: همین طرح را در سال جاری نیز انجام دادیم اما دبی آب كافی نیست و در شهر مشكل كمبود آب به وجود آمد.

اجرای آبگیر سطحی 98 درصد پیشرفت فیزیكی دارد

مدیرعامل شركت آب منطقه ای خراسان شمالی هم در این باره گفت: اجرای طرح آبگیر سطحی تا 98 درصد پیشرفت فیزیكی دارد و در مراحل پایانی كار است.

سیدعقیل مرتضوی اظهار داشت: این طرح از سال قبل آغاز شده است و با وجود اینكه اعتبار ملی به آن اختصاص داده نشده، ما معطل نمانده و طرح را اجرایی كرده ایم.

وی افزود: بیش از 40 میلیارد ریال اعتبار برای این پروژه هزینه شده است و اكنون منتظر هستیم تا شركت توزیع نیروی برق استان كار برق رسانی به محل را انجام دهد.

مدیرعامل شركت آب منطقه ای خراسان شمالی اظهار داشت: با برق رسانی و اجرای زیرساخت های برق، در كمتر از یك ماه، می توانیم طرح آبگیر سطحی را بهره برداری كنیم و برداشت آب از سطح سد آغاز شود.

با برق رسانی و اجرای زیرساخت های برق، در كمتر از یك ماه، می توانیم طرح آبگیر سطحی را بهره برداری كنیم و برداشت آب از سطح سد آغاز شود

وی خاطرنشان كرد: بخش بسیار زیادی از آب آشامیدنی مورد نیاز شهروندان بجنورد، از سد شیرین دره تامین می شود كه كاهش كیفیت آب این سد در برخی از مقاطع سال موجب گلایه مردم شده است.

مرتضوی اظهار داشت: با توجه به گلایه و انتقاد شهروندان بجنورد از بوی نامطبوع آب، اجرای آبگیر شناور در دستور كار قرار گرفت تا برداشت آب از سطوح و لایه های باكیفیت دریاچه انجام شود.

مدیرعامل شركت آب منطقه ای خراسان شمالی با بیان اینكه در عملیات انجام شده این طرح، 2 كیلومتر خط انتقال نیز اجرا شده است افزود: اجرای این پروژه در مراحل پایانی است و امید می رود با همكاری شركت توزیع نیروی برق، به زمان بهره براری آن سرعت داده شود.

طرح آبگیر منتظر اجرای زیرساخت برق

سرپرست معاونت هماهنگی امور عمرانی استاندار خراسان شمالی هم در این باره گفت: برای حل مشكل گل و لای آب سد شیرین دره با ورود سیلاب، قرار است آبگیر سطحی به وسیله شركت آب منطقه ای استان اجرایی شود كه البته در مراحل پایانی است.

محسن محمدی اظهار داشت: در این زمینه مقرر است شركت توزیع نیروی برق استان، زیرساخت های برق را مهیا سازد.

وی با بیان اینكه تلاش داریم تا اعتبارات مورد نیاز این طرح از منابع ملی تامین شود خاطرنشان كرد: با بهره برداری از این طرح، مشكل كاهش كیفیت آب شهر بجنورد با گل آلود شدن آب سد شیرین دره، حل می شود.

برداشت ماهی از سد همچنان بلاتكلیف

بر این اساس مشكل گل آلود شدن آب سدشیرین دره قرار است حل شود اما برداشت ماهی از این آب گل آلود همچنان بلاتكلیف است.

در سال های اخیر، علاوه بر سیل، ماهی های آب سد شیرین دره هم مشكل زا شده و كیفیت آب شهر بجنورد را تحت تاثیر قرار داده اند. در بیش از یك دهه از بهره برداری از سد شیرین دره، ماهی های آن برداشت نشده است و در این مدت تراكم آبزیان زیاد شده است.

هر از چند مدت، طعم و بوی آب بجنورد، تغییر می كند و سبب گلایه شهروندان می شود. مسوولان می گویند حجم ماهی ها و سایر آبزیان در سد بالا است و تغییر طعم و بوی آب، به همین علت است از این رو، باید با برداشت ماهی، از تراكم آنان كاسته شود.

جست وجوی ارتقای كیفیت آب سد در تور ماهیگیران

هر از چند مدت، طعم و بوی آب بجنورد، تغییر می كند و سبب گلایه شهروندان می شود. مسوولان می گویند حجم ماهی ها و سایر آبزیان در سد بالا است و تغییر طعم و بوی آب، به همین علت است از این رو، باید با برداشت ماهی، از تراكم آنان كاسته شود

مدیرعامل شركت آب منطقه ای خراسان شمالی گفت: تراكم آبزیان در مخزن سد شیرین دره شهرستان مانه و سملقان، زیاد و بیش از حد نرمال بوده و این امر، تهدیدی برای كاهش كیفیت آب این دریاچه است.

مرتضوی اظهار داشت: بخش زیادی از آب مورد نیاز شهروندان در مركز استان از سد شیرین دره تامین می شود و بر این اساس، نیاز است تا برای جلوگیری از بروز مشكل در كیفیت آب، صید آبزیان در دستور كار قرار گیرد.

وی با اشاره به اینكه در سال های پیش، كاهش كیفیت آب سد شیرین دره سبب انتقاد و گلایه شهروندان بجنورد شده بود افزود: اكنون هم گلایه هایی در این زمینه مطرح می شود و درخواست ما این است كه آبزیان و دست كم بزرگ جثه ها، صید شود زیرا، ماهی های پیر در كف سد می مانند و می میرند و انباشت لاشه ها سبب كاهش كیفیت آب می شود.

مدیرعامل شركت آب منطقه ای خراسان شمالی گفت: البته برای جلوگیری از بروز مشكل كاهش كیفیت آب، اقدامات لازم در تصفیه خانه انجام می شود اما رویكرد ما استفاده حداقلی از افزودنی های شیمیایی است.

وی با بیان اینكه برای انجام صید آبزیان سد شیرین دره، نیازمند همكاری محیط زیست هستیم اظهار داشت: ما ادعا داریم سد، در حوزه استحفاظی ما است و مدیریت آن با این شركت است اما محیط زیست می گوید برای انجام صید، مجوز آن اداره كل هم نیاز است.

مرتضوی افزود: مستندات برای گرفتن مجوز صید آبزیان، به اداره كل حفاظت محیط زیست استان ارسال شده و آن اداره كل باید نتایج بررسی های خود را اعلام و مجوز را صادر كند.

وی با اشاره به اینكه پیش از این، صید آبزیان سد شیرین دره با مجوز اداره كل حفاظت محیط زیست انجام اما پس از مدت بسیار كوتاه متوقف شد گفت: با مجوز محیط زیست، پیمانكار برای برداشت آبزیان و كاهش تراكم آن اقدام كرد اما پس از مدت كوتاه، با اعتراض مردم و مشكلات اجتماعی روبه رو شد و با ورود مدعی العموم، كار متوقف شد.

با مجوز محیط زیست، پیمانكار برای برداشت آبزیان و كاهش تراكم آن اقدام كرد اما پس از مدت كوتاه، با اعتراض مردم و مشكلات اجتماعی روبه رو شد و با ورود مدعی العموم، كار متوقف شد

مدیرعامل شركت آب منطقه ای خراسان شمالی خاطرنشان كرد: قرارداد ما با پیمانكار هنوز به پایان نرسیده است، قرار بود اسفندماه نتیجه درخواست ما برای از سرگیری برداشت ماهیان از طرف حفاظت محیط زیست اعلام شود اما همچنان منتظر اعلام موافقت آن اداره كل هستیم و آن اداره هنوز پاسخ درخواست ما را نداده است.

ماهیان زردپر تاثیری در كاهش كیفیت آب ندارند

مدیركل حفاظت محیط زیست خراسان شمالی گفت: وجود ماهیان زرد پر سبب آلودگی و تغییر طعم آب سد شیرین دره شهرستان مانه و سملقان نبوده و كاهش كیفیت آب را نباید به این آبزیان نسبت داد.

مهدی اله پور اظهار داشت: بررسی های كارشناسی نشان می دهد، ماهیان زردپر نمی توانند سبب كاهش كیفیت آب شوند به عكس، این آبزیان به عنوان تصفیه كننده آب كه از میكروارگانیسم ها و موجودات ریز آب تغذیه می كنند، سبب افزایش كیفیت آب می شوند.

ماهیان زردپر نمی توانند سبب كاهش كیفیت آب شوند به عكس، این آبزیان به عنوان تصفیه كننده آب كه از میكروارگانیسم ها و موجودات ریز آب تغذیه می كنند، سبب افزایش كیفیت آب می شوند

وی افزود: ماهی زردپر یا زردك از نظر حفاظتی از آبزیان حمایت شده است و این گونه آبزی، در رده های گونه های آسیب پذیر قرار دارد و یگان حفاظت محیط زیست استان با هر گونه صید ماهی غیر مجاز برخورد قانونی خواهد كرد.

ماهی زردپر، پیش مرگ انسان در صورت آلودگی آب

وی اظهار داشت: این گونه را می توان به عنوان یك پیش مرگ در صورت آلودگی آب توسط مواد شیمیایی در نظر گرفت كه در مواقع بحرانی پیش از اینكه آب به مصرف آشامیدنی برسد می تواند به عنوان نشانگر طبیعی كیفیت آب تلقی شود.

مدیركل حفاظت محیط زیست خراسان شمالی درباره زمان برداشت ماهیان گفت: این امر بزودی انجام می شود.

ماهی زردپر، تا هشت سال عمر دارد و زادآوری آن بسته به مهاجرت در بهار یا پاییز، در تابستان همان سال و یا بهار یا تابستان سال بعد انجام می شود.

آنگونه كه مسوولان گفته اند، قرار است با بهره برداری از طرح آبگیر سطحی، مشكلات مربوط به كیفیت آب شهر بجنورد، برای همیشه حل شود كه امید است جامه عمل بپوشد.

سد شیرین دره واقع در 65 كیلومتری شمال غربی شهر بجنورد، در محدوده شهرستان مانه و سملقان، بزرگترین سد خراسان شمالی است كه بر روی رودخانه ای به همین نام، از سرشاخه های رود اترك ساخته شد.

این سد با هدف كنترل و مهار سیلاب ها، تامین آب آشامیدنی مورد نیاز برای شهر بجنورد و روستاهای مسیر خط انتقال، آب مورد نیاز صنایع و تامین آب لازم برای بهبود و توسعه كشاورزی زمین های پایین دست ساخته شده است.

عملیات ساخت این سد در مهرماه سال 75 آغاز شد و در فروردین سال 84 به بهره برداری رسید.

برچسب ها
- بجنورد
- سازمان حفاظت محیط زیست
- شركت آب منطقه ای خراسان شمالی
- آب و فاضلاب
- خراسان شمالی
- شركت آب و فاضلاب خراسان شمالی